T.C. Sağlık Bakanlığı Çocukluk Çağındaki Rutin Olmayan Aşılar
Özet
Sağlık Bakanlığı ulusal aşı takviminde yer almayan ancak çocukluk çağında isteğe bağlı uygulanan rotavirüs, HPV, influenza ve meningokok aşıları hayati öneme sahiptir. Çocuklarda ciddi ishal ve dehidrasyona neden olan rotavirüs enfeksiyonlarına karşı ağızdan uygulanan iki ve üç dozluk canlı aşılar mevcuttur. Rahim ağzı kanseri başta olmak üzere birçok kanser türünü önleyen HPV aşısı, ülkemizde 9-26 yaş aralığına 6 ay içinde 3 doz olarak önerilmektedir. Son derece bulaşıcı olan influenza için 6 aylıktan büyük çocuklara her yıl grip aşısı yapılması tavsiye edilmektedir. Yüksek ölüm ve sakatlık riski taşıyan bakteriyel menenjite karşı ise ülkemizde üç farklı dört bileşenli konjuge meningokok aşısı bulunmaktadır. Ebeveynlerin bu aşılara yönelik tutumlarını geçmiş olumsuz deneyimler, yan etki korkusu, maliyetler ve özellikle medyadaki bilgi kirliliği olumsuz etkilemektedir. Eğitim seviyesi artsa bile medya kaynaklı aşı kararsızlığı yaygındır. Bu noktada hemşirelerin ve sağlık çalışanlarının aileleri doğru bilgilendirmesi, aşı oranlarının artmasında ve toplum sağlığının korunmasında en kritik rolü oynamaktadır.
Optional childhood vaccines not included in the national immunization schedule—namely rotavirus, HPV, influenza, and meningococcal vaccines—play a critical role in public health. Rotavirus causes severe diarrhea and dehydration in children under five, and protection is achieved via two or three oral doses of live vaccines. The HPV vaccine prevents cervical and other cancers; it is administered in three doses within six months and is approved for ages 9–26 in Turkey. For highly contagious influenza, annual vaccination is recommended for children older than six months. Against bacterial meningitis, which carries high mortality and morbidity risks, three different quadrivalent conjugated meningococcal vaccines are available. Parental attitudes toward these vaccines are heavily influenced by past negative experiences, side effect concerns, high costs, and media-induced vaccine hesitancy, which remains prevalent even as education levels rise. Consequently, nurses and healthcare professionals bear the primary responsibility of providing accurate information to families, serving as the most vital factor in increasing vaccination rates and safeguarding community health.
Referanslar
Arısoy, E. S., Çiftçi , E., Hacımustafoğlu, M., Kara, A., Somer, A., Kuyucu, N., & Vardar, F. (2015). Clinical Practical Recommendations For Turkish National Vaccination Schedule For Previously Healthy Children (National Vaccination Schedule) And Vaccines Not Included İn The Schedule - 2015. Journal Of Pediatric İnfection, 1-11.
American Academy of Pediatrics. Pneumococcal infections. In: Pickering LK, Baker CJ, Kimberlin DW, Long SS, eds. Red Book: 2012 Report of the Committee on Infectious Diseases. Elk Grove Village, IL: American Academy of Pediatrics, 2012: 571-82.
Ayyıldız, T. K., Kulakçı Altıntaş, H., Aydın, C., Minaz, E., & Yörük, T. (2020). 0-5 Yaş Çocuklarda Rotavirüs Sıklığı ve Anne-Babaların Rotavirüse Yönelik Bilgi Düzeyleri ve Uygulamaları. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 124-130.
Cramer, J., & Wilder-Smith, A. (2012). Meningococcal disease in travelers update on vaccine options. Tropıcal and Travel-Assocıated Dıseases, 507-517.
Croxtall, J. D., & Dhillon, S. (2012). Meningococcal Quadrivalent (Serogroups A, C, W135 and Y) Tetanus Toxoid Conjugate Vaccine (Nimenrix™). Drugs 72, 2407-2430.
Cengiz AB. Meningokok aşıları. Meningokok enfeksiyonları. Tanı, tedavi ve korunma. Ceyhan M (ed). 1. baskı. Ankara: Akademi Yayınevi, 2013:99-113.
Çelebi, S. (2014). Epidemiology and Prevention of Bacterial Meningitis and Meningococcal Serogroup B Infection. Journal of Pedıatrıcs Infectıon , 33-39.
Dede, M. (2010). Profilaktik HPV aşıları: güncel yaklaşımlar. Gülhane Tıp Dergisi, 148-156.
Dikbaş, L. (2017). Human Papilloma Virüs Aşıları: Güncel Tartışmalar . Düzce Tıp Fakültesi Dergisi, 81-85.
Erdem, H. A., Işıkgöz Taşbakan, M., Şanlıdağ, G., Kanpak, E., & Pullukçu, H. (2020). Aşı Oluyoruz, Peki Gerçekten Biliyor muyuz?: HPV Aşısı Olan Tıp Fakültesi Öğrencilerinin HPV İnfeksiyonu ve Aşısı ile İlgili Bilgilerinin Değerlendirilmesi. Flora, 62-68.
Elitok, G. K., Bülbül, L., & Bülbül, A. (2021). Why İs The Meningococcal Vaccine Not Being Administered?: Mothers' Opinions. Haydarpasa Numune Medical Journal, 7-11.
Group, T. S. (2013). What İnfluences Vaccine Acceptance: A Model Of Determinants Of Vaccine Hesitancy. World Health Organization. https://www.who.int/immunization/sage/meetings/2013/april/1_Model_analyze_driversofvaccineConfidence_22_March.pdf
Gülcü, S., & Arslan, S. (2018). Çocuklarda Aşı Uygulamaları: Güncel Bir Gözden Geçirme. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi , 34-43.
Güneş, N. (2019). 12-60 ay arası çocuğu olan aı̇lelerı̇n aşılar hakkındakı̇ bı̇lgı̇, tutum ve uygulamalarının ı̇ncelenmesı̇ (Tez no:579961) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yök Tez Merkezi.
İşler, A., Esenay, F., Kurugöl, Z., Conk, Z., & Koturoğlu, G. (2007). Annelerin Aşılar Konusundaki Bilgi Ve Davranışları. Ege Pediatri Bülteni.
Köksal, A. O., & Köksal, T. (2012). Ankara’da ebeveynlerin rotavirüs hakkında bilgi düzeyleri ve çocukların rotavirüs aşılanma oranları. Gaziantep Tıp Dergisi, 151-154.
Kocabaş, E., & Timurtaş Dayar, G. (2015). Rotavirus Aşıları. Journal of Pediatric Infection, 166-174.
Kurugöl, Z. (2006). Rotavirus Aşıları. Türkiye Klinikleri Pediatri Dergisi, 163-168.
L., B., G., A., B., S., M., M., JJ., C., D., G., . . . S., d. (2021). Human Papillomavirus and Related Diseases in the World. Summary Report 22 October 2021 . ICO/IARC Information Centre on HPV and Cancer (HPV Information Centre).
LK, P., CJ, B., DW, K., & SS, L. (2012). Meningococcal infections. A. A. Pediatrics içinde, 2012 Report of the Committee on Infectious Diseases. (s. 500-509). Redbook.
M. Garland , S., & S. Smith , J. (2010). Human Papillomavirus Vaccines. Drugs volume 70, 1079-1098.
Makwana, N., & Riordan, F. (2007). Bacterial Meningitis. CNS Drugs, 355-366.
Marlow LA, Zimet GD, McCaffery KJ, Ostini R, Waller J. Knowledge of human papillomavirus (HPV) and HPV vaccination: an international com- parison. Vaccine. 2013;31(5):763-9.
Oliver, S. E., R Unger, E., Lewis, R., McDaniel, D., W Gargano , J., Steinau, M., & E Markowitz, L. (2017). Prevalence of Human Papillomavirus Among Females After Vaccine Introduction-National Health and Nutrition Examination Survey, United States, 2003-2014. Journal Of Infectious Diseases, 594-603.
Okuhara, T., Ishikawa, H., Kato, M., Okada, I., & Kiuchi, T. (2018). A Qualitative Analysis Of The Beliefs Of Japanese Anti-İnfluenza Vaccination Website Authors. Heliyon, 1-19.
Özdemir, H., & Çiftçi, E. (2014). Meningococcal Vaccines. Journal of Pedıatrıc Infectıon, 178-186.
Parashar, U. D., G. Hummelman, E., S. Bresee, J., A. Miller, M., & I. Glass , R. (2003). Global Illness and Deaths Caused by Rotavirus Disease in Children. Emerging Infectıous Dıseases, 565-572.
Petrosky, E., Bocchini, J. A., Hariri, S., Chesson, H., Curtis, C., Saraiya, M., et al. (2015). Use of 9-Valent Human Papillomavirus (HPV) Vaccine: Updated HPV Vaccination Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR) , 300-304.
Prevention, U. D. (2021). Vaccine Information Statement. Distributed by the Immunization Action Coalition.
Salman, N. (2015, Mayıs 6). Aşılamada Güncel Durum. 30. ANKEM Kongresi. Girne, K.K.T.C.
Sel, G., Balcı, S., Aynalı, B., Navruzova, K., Akdemir, A., Harma, M., & Harma, M. (2020). Gebelerin Grip Aşısı Yaptırmama Nedenleri Üzerine Kesitsel Çalışma. Sted Dergisi, 281-286.
Sivaslıoğlu, S. (2012). Özel Virüs Aşıları –2. Ankara Medical Journal, 71-76.
Şahbaz, A., & Erol, O. (2014). HPV aşı uygulamaları. Turkish Journal Of Obstetrics And Gynecology, 126-130.
Taşar, S., Bal Yüksel, E., Sağcan, D., Karadağ Öncel, E., Kara Aksay, A., & Yılmaz Çiftdoğan, D. (2021). Pediatristlerin Human Papilloma Virüs Aşısı Hakkındaki Bilgi ve Tutumları. Forbes Journal of Medicine, 19-24.
Topaloğlu, N., Yıldırım, Ş., Tekin, M., Saçar, S., Peker, E., & Şahin, E. (2013). Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu Geçiren Çocukların Ailelerinin İnfluenza Aşısı Hakkındaki Düşünceleri. International Journal Of Clinical Research , 10-13.
World Health Organization . (2021, September 28). Meningitis. World Health Organization https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/meningitis
