Taekwondoda Enerji Sistemleri
Özet
Taekwondo, yüksek atletik performans, teknik beceri ve taktiksel koordinasyon gerektiren olimpik bir mücadele sporudur. Müsabakalarda üst düzey başarı elde edebilmek için sporcuların fiziksel ve fizyolojik gereksinimleri ile egzersiz sırasındaki baskın enerji metabolizmalarının doğru analiz edilmesi hayati önem taşır. İnsan vücudunun temel enerji taşıyıcısı olan adenozin trifosfat (ATP) molekülü; fosfokreatin (alaktik anaerobik), anaerobik glikoliz (laktik anaerobik) ve oksidatif fosforilasyon (aerobik) sistemleri olmak üzere üç temel biyokimyasal yolla resentezlenmektedir. Taekwondo müsabakaları esnasında sergilenen ani, yüksek şiddetli vuruşlar, kombinasyonlar ve patlayıcı teknikler ilk 1-5 saniyelik süreçte öncelikle kaslardaki fosfokreatin (ATP-PC) depolarından beslenen alaktik anaerobik sistem aracılığıyla gerçekleştirilir. Alan araştırmaları, müsabakalar boyunca kalp atım hızının dakikada 180-190 atım seviyelerine kadar ulaştığını ve kan laktat konsantrasyonunun önemli ölçüde arttığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, müsabaka yapısındaki duraklama anları, adım hareketleri ve raunt aralarındaki dinlenme periyotları esnasında kreatin fosfat depolarının yeniden sentezlenmesini sağlayan aerobik sistem, toplam enerji gereksiniminin yaklaşık %66'sını karşılayarak genel metabolik süreçte en baskın sistem konumundadır. Sonuç itibarıyla, taekwondo sporcularının atletik performans düzeylerini, güç çıktılarını ve toparlanma kapasitelerini en üst seviyeye çıkarmak için antrenman programlarının hem anaerobik patlayıcılığı hem de aerobik dayanıklılığı kapsayacak şekilde bütüncül tasarlanması zorunludur.
Taekwondo is an Olympic combat sport that requires high athletic performance, technical skill, and tactical coordination. To achieve high-level success in competitions, it is vital to accurately analyze athletes' physical and physiological requirements alongside their dominant energy metabolisms during exercise. Adenosine triphosphate (ATP), the human body's primary energy carrier, is resynthesized through three main biochemical pathways: the phosphocreatine (alactic anaerobic), anaerobic glycolysis (lactic anaerobic), and oxidative phosphorylation (aerobic) systems. Sudden, high-intensity strikes, combinations, and explosive techniques executed during taekwondo matches are primarily powered within the first 1–5 seconds by the alactic anaerobic system using muscle phosphocreatine (ATP-PC) stores. Field research reveals that heart rates reach 180–190 beats per minute and blood lactate concentrations increase significantly throughout matches. Nevertheless, during non-combat pauses, bouncing/stepping movements, and rest intervals between rounds, the aerobic system—which facilitates the resynthesis of creatine phosphate stores—contributes approximately 66% of the total energy expenditure, making it the most dominant metabolic pathway overall. Consequently, to maximize taekwondo athletes' athletic performance levels, power output, and recovery capacity, training programs must be comprehensively designed to target both anaerobic explosiveness and aerobic endurance.
Referanslar
Ağırbaş Ö., Tatlısu B., Karakurt S. (2021), Geçmişten Günümüze Sağlık Alanında Egzersizlerin Rolü, Editörler: E. Ağgön, Y. Ç. Yıldızhan. Ö. Ağırbaş. Spor ve Sağlık Araştırmaları (1-15). Ankara : Akademisyen Kitabevi A.Ş.
Beneke, R., Beyer, T., Jachner, C., Erasmus, J., & Hütler, M. (2004). Energetics of karate kumite. European journal of applied
Bouhlel E, Jouini A, Gmada N, Nefzi A, Ben Abdallah K, et al. (2006) Heart rate and blood lactate responses during Taekwondo training and competition. Sci Sports 21:285-290.
Bowers, R. W., Foss, M. L., & Fox, E. L. (2012). Beden Eğitimi ve Sporun Fizyolojik Temelleri, Spor Yayınevi.
Bridge CA, Jones MA, Drust B (2009) Physiological responses and perceived exertion during international Taekwondo competition. Int J Sports Physiol Perform 4: 485-493.
Bridge CA, Jones MA, Drust B (2011) The activity profile in international Taekwondo competition is modulated by weight category. Int J Sports Physiol Perform 6: 344-357.
Bridge CA, Jones MA, Hitchen P, Sanchez X (2007) Heart rateresponses to taekwondo training in experienced practitioners. J Strength Cond Res 21:718–723.
Bridge CA, McNaughton LR, Close GL, Drust B (2013) Taekwondo exercise protocols do not recreate the physiological responses of championship combat. Int J Sports Med 34: 573-581.
Butios S, Tasika N (2007) Changes in heart rate and blood lactate concentration as intensity parameters during simulated Taekwondo competition. J Sports Med Phys Fitness 47: 179-185.
Campos FA, Bertuzzi R, Dourado AC, Santos VG, Franchini E (2012) Energy demands in taekwondo athletes during combat simulation. Eur J Appl Physiol 112: 1221-1228.
Ölmez, C. (2021). Determining the motor skills affecting the distance to the opponent in taekwondo. Pakistan Journal of Medical and Health Sciences, 15(10), 2999-3003. DOI: https://doi.org/10.53350/pjmhs2115102999
Chiodo S, Tessitore A, Cortis C, Lupo C, Ammendolia A, et al. (2011) Effects of official Taekwondo competitions on all-out performances of elite athletes. J Strength Cond Res 25: 334-339.
Cingoz, Y. E., Gursoy, R., Ozan, M., Hazar, K., & Dalli, M. (2018). Research on the relation between hand preference and success in karate and taekwondo sports with regards to gender. Advances in Physical Education, 8(03), 308.
Degoutte, F., Jouanel, P., & Filaire, E. (2003). Energy demands during a judo match and recovery. British journal of sports medicine, 37(3), 245-249.
Fox, E. L., Bowers, R. W., Foss, M. L. (2012). Beden Eğitimi ve Sporun Fizyolojik Temelleri.(Çeviri:Mesur Cerit) Spor Yayınevi(Eserin orjinali 1988’da yayımlandı).
Güder, F., Canbolat, B., & Gunay, M. (2022). 12-14 Yaş Taekwondocularda Vücut Kompoziyonu Kuvvet ve Esneklik İlişkisinin İncelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 166-175.
Günay, M., Tamer, K., & Cicioğlu, İ. (2006). Spor fizyolojisi ve performans ölçümü. Gazi Kitabevi.
Haddad, M., Ouergui, I., Hammami, N., & Chamari, K. (2015). Performance optimization in Taekwondo: From laboratory to field. Omics Group, 85-93.
Harvey R. A. (Editör). (2014). Lippincott Görsel Anlatımlı Çalışma Kitapları: Fizyoloji (Çev. Ü. İşoğlu-Alkaç, N. Ermutlu, B. Yılmaz). Nobel Kitabevleri. 1. Baskı. ISBN 978-1-4511-7567-7 (Eserin orjinali 2013’de yayımlandı).
Heller J, Peric T, Dlouhá R, Kohlíková E, Melichna J, et al. (1998) Physiological profiles of male and female taekwon-do (ITF) black belts. J Sports Sci 16: 243-249
Jamieson, J. (2014). Designing Energy-Specific Programmes. Joyce, D., & Lewindon, D. (Eds.). High-performance training for sports. (259-269) United States. Human kinetics.
Markovic G, Vucetic V, Cardinale M (2008) Heart rate and lactate responses to taekwondo fight in elite women performers. Biol Sport 25:135-146.
Matsui, T., T. Ishikawa, H. Ito, M. Okamoto, K. Inoue, M.C. Lee, T. Fujikawa, Y. Ichitani, K. Kawanaka, and H. Sova. (2012). Brain glycogen supercompensation following exhaustive exercise. Journal of Physiology, 590 (Pt 3): 607-616.
Matsushigue KA, Hartmann K, Franchini E (2009) Taekwondo: Physiological responses and match analysis. J Strength Cond Res 23: 1112-1117.
Matsushigue KA, Hartmann K, Franchini E (2009) Taekwondo: Physiological responses and match analysis. J Strength Cond Res 23: 1112-1117.
Moghetti, P., Bacchi, E., Brangani, C., Donà, S., & Negri, C. (2016). Metabolic effects of exercise. Sports Endocrinology, 47, 44-57.
Plowman, S. A., & Smith, D. L. (2013). Exercise physiology for health fitness and performance. Lippincott Williams & Wilkins.
Santos VG, Franchini E, Lima-Silva AE (2011) Relationship betweenattack and skipping in Taekwondo contests. J Strength Cond Res 25: 1743-1751.
Sevinç, D., & Çolak, M. (2019). The effect of electronic body protector and gamification on the performance of taekwondo athletes. International Journal of Performance Analysis in Sport, 19(1), 110-120.
Tiidus, P. M., Tupling, A. R., & Houston, M. E. (2012). Biochemistry primer for exercise science. Human Kinetics.
Yılmaz D. S. (2021). Taekwondocuların Antropometrik Ve Biyomotor Yetilerinin Normlandırılması. Ed: Yaman M. Gazi Kitabevi. Ankara.
Yılmaz D. S. (2022). Taekwondoda Eğitsel Oyun Temelli Eğitim. Ed: Yaman M. Gazi Kitabevi.Ed: Erkan Günay. Gazi Kitabevi. Ankara.
