Üniversite Öğrencilerinin Serbest Zaman Doyumu ve Sağlık Algısı Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Özet
Bu çalışma, Bartın Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nde 2019-2020 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören 370 üniversite öğrencisinin (165 kadın, 205 erkek) serbest zaman doyum düzeyleri ile sağlık algıları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı araştırmada veriler, Kişisel Bilgi Formu, Serbest Zaman Doyum Ölçeği ve Sağlık Algısı Ölçeği aracılığıyla elektronik ortamda toplanmış; bağımsız örneklemlerde t-testi, ANOVA, Tukey ve Pearson korelasyon analizleriyle incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre; katılımcıların cinsiyet, yaş, öğrenim görülen bölüm, sınıf, öğrenim türü ve haftalık serbest zaman aktivitesine katılım sıklığı değişkenlerine göre hem serbest zaman doyumları hem de sağlık algıları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Ancak algılanan aylık ortalama gelir değişkenine göre serbest zaman doyumunun “Eğitimsel” ve “Rahatlama” alt boyutlarında anlamlı farklılık belirlenmiş; geliri iyi olan öğrencilerin puan ortalamalarının düşük olanlara kıyasla daha yüksek olduğu görülmüştür. Korelasyon analizi sonuçları ise Sağlık Algısı Ölçeği toplam puanı ile Serbest Zaman Doyum Ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur (r=0,480; p<0,05). Sonuç olarak, spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin serbest zaman aktivitelerinden elde ettikleri doyum arttıkça sağlık algılarının da olumlu yönde yükseldiği ve bu iki kavramın birbiriyle yakından ilişkili olduğu anlaşılmaktadır.
This study aims to examine the relationship between leisure satisfaction levels and health perception among 370 university students (165 females, 205 males) studying at Bartın University Faculty of Sport Sciences during the 2019-2020 academic year. Utilizing a relational survey model, data were collected electronically via a Personal Information Form, the Leisure Satisfaction Scale, and the Health Perception Scale, and were analyzed using independent samples t-test, ANOVA, Tukey, and Pearson correlation analyses. According to the research findings, no statistically significant differences were detected in either leisure satisfaction or health perception across variables such as gender, age, department, class level, type of education, or frequency of weekly leisure activity participation. However, significant differences were identified in the "Educational" and "Relaxation" sub-dimensions of leisure satisfaction based on perceived monthly average income, revealing that students with good income levels had higher mean scores compared to those with lower income. Furthermore, correlation analysis results demonstrated a moderate positive and significant relationship between the total scores of the Health Perception Scale and the Leisure Satisfaction Scale (r = 0.480, p < 0.05). In conclusion, as the satisfaction obtained from leisure activities increases among sports science students, their health perception also rises positively, indicating that these two concepts are closely interrelated.
Referanslar
Abakay, U., Alıncak, F. & Ay, S. (2017). Üniversite öğrencilerinin beden algısı ve atılganlık düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, (9), s. 12-18.
Ada, S. & Baysal, Z. N. (2018). Sınıf Yönetimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, s. 225.
Ağaçdi̇ken Alkan, S., Özdeli̇kara, A. & Mumcu Boğa, N. (2017). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık algılarının belirlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2), 11-21.
Akyürek, G., Kars, S. & Bumin, G. (2018). Üniversite öğrencilerinin serbest zaman ile ilişkili tutum, yönetim ve memnuniyetlerinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(2), s. 1-12.
Alagöz Ekti, Z. (2020). Aile Sağlığı Merkezine Kayıtlı Kişilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyinin Genel Sağlık Taramaları ve Sağlık Algısı Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi. Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Tıpta Uzmanlık Tezi, Afyonkarahisar.
Arslan, S. (2013). Serbest Zaman-Rekreasyon ve Serbest Zaman Eğitimi, Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, s. 4, 11, 12.
Aydın, İ. & Yaşartürk, F. (2016). Rekreasyonel etkinliklere yönelik fitnes katılımcıların ilgilenim düzeyleri demografik özelliklere göre durumu. Journal of Science, Culture, and Sports (Intjscs), 4(20), 704-704.
Aydın, İ. (2022a). Serbest zaman ilgilenimi ve yaşam doyum ilişkisinde etkinlik doyumunun kısmi aracılık etkisi: rekreasyonel koşucular örneği. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 13(1), 53-72.
Aydın, İ. (2022b). Rekreasyonel faaliyetlerde etkinlik doyum ölçeğinin Türkçe uyarlaması. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 420-427.
Aydın, İ., Yaşartürk, F. (2017). Fitnes katılımcıların rekreasyonel etkinliklere yönelik motivasyon düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Journal Of Science, Culture, And Sports (Intjscs), 3, 142-152.
Ayhan R., Akay B., Öçalan M. & Orhan R. (2022). Üniversite öğrencilerinin rekreasyon fayda düzeyleri ile akademik öz-yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(3), 258-275.
Ayhan, B. & Özel, B. (2020). Examining the relationship between leisure attitude and life satisfaction levels of university students. International Journal of Sport Culture and Science, 8(3), 154-166.
Ayhan, B., Akay, B. & Gökçen, G. (2021). Examination of Folk Dances Athletes' Evaluation of Coach Behaviors According to Some Demographic Variables. International Journal of Sport Culture and Science, 9(1), 54-66.
Ayyıldız, T. (2015). Rekreatif Dans Faaliyetlerine Katılan Bireylerin Serbest Zaman Tatmin Düzeylerinin İncelenmesi. Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
Bahar, H. H. (2008). Cinsiyet ve branşa göre eğitim fakültesi öğrencilerinin serbest zaman etkinlikleri (Erzincan eğitim fakültesi örneği). Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 117-140.
Beard, J. G. & Ragheb. M. G. (1980). Measuring leisure satisfaction. Journal of Leisure Research, 12, 20-33.
Burke, P. (1995). The Invention of Leisure in Early Modern Europe. London: Past&Present, s.136-150.
Çilingir, D. & Aydın, A. (2017). Hemşirelik bölümünde öğrenim gören öğrencilerin sağlık algısı. FNJN Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 25(3), 167-176.
Çingöz, Y.E., Mavibaş, M., Asan, S. & Sevindik, B. (2021). Meslek gruplarına göre serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcılarının araştırılması. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 102-113.
Diamond, J.J., Becker, J.A., Arenson, C.A., Chambers, C.V., & Rosenthal, M.P. (2007). Development of a scale to measure adults’ perceptions of health: priliminary findings. Journal of Community Psychology, 35(5), 557-61.
Dikici, İ. (2020). Serbest Zamanlarını Gençlik Merkezlerinde Değerlendiren Üniversite Öğrencilerinin Serbest Zaman Doyum, Yaşam Doyum ve Mutluluk Düzeylerinin İncelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Muğla.
Er, B. (2020). Uluslararası Spor Organizasyonlarında Gönüllü Motivasyonu ile Serbest Zaman Doyum Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Manisa.
Erdemli, E. & Yaşartürk F. (2020). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümü öğrencilerinin serbest zaman doyum düzeyi ve problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(3), 1871-1882
Erdemli, E. (2019). Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlerinin Mesleğe Yönelik Tutumu ile Serbest Zaman Doyum Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Bartın Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Bartın.
Gökçe, H. & Orhan, K. (2011). Serbest zaman doyum ölçeğinin türkçe geçerlilik güvenirlik çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 22(4), 139-145.
Gökçe, H. (2008). Serbest Zaman Doyumunun Yaşam Doyumu ve Sosyodemografik Değişkenlerle İlişkisinin İncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Denizli.
Gümüş, H., Özcan, I.Ş.I.K., Karakullukçu, Ö. & Yıldırım, İ. (2014). Ortaöğretim Kurumlarında Serbest Zaman Fiziksel Aktivite Kısıtlayıcıları. International Journal of Sport Culture and Science, 2(1), 814-825.
Gürbüz, B., Çimen, Z. & Aydın, İ. (2018). Serbest zaman ilgilenim ölçeği: Türkçe formu geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(4), 256-265.
Kadıoğlu, H. & Yıldız, A. (2012). Sağlık algısı ölçeği'nin türkçe çevriminin geçerlilik ve güvenilirliği. Türkiye Klinikleri Tıp Bilimleri Dergisi, 32(1), 47-53.
Kalfa, S. (2017). Spor Bilimleri ve Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Yaşam Doyumu ve Serbest Zaman Doyumunun İncelenmesi (Uşak Üniversitesi Örneği). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Muğla.
Karaküçük, S. (2005). Rekreasyon, Boş Zaman Değerlendirme. (5.Basım). Ankara: Gazi Kitapevi, s. 3-5, 60.
Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (23. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, s. 77.
Kaya, E. & İhsan, S. (2018). Spor Yapan ve Yapmayan Engelli Bireylerin Serbest Zaman Doyumları ve Yaşam Tatminlerinin Belirlenmesi. 16. Uluslararası Spor Bilimleri Kongresi Bildiri Kitabı, 31 - 03 Kasım 2018, Antalya, s. 754.
Kaya, T. (2019). Ortaöğretim Kademesinde Öğrenim Gören Karate Sporcularının Serbest Zaman Doyum ve Sosyal Fiziki Kaygı Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Bartın Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Bartın.
Kelleş, F., Kul, M., Karataş, İ., Mülhim, M. A. & Ünlü, Y. (2017). Gençlik merkezindeki serbest zaman etkinliklerine katılan bireylerin sosyal beceri düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre incelenmesi: Adıyaman ili örneği. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), Special Issue 2, 114-141.
Kennely, M. (2013). Contstraint Negotiations in Serious Leisure, Journal of Leasure Research, 45(4), 466-484.
Kılıç, B. (2019). Lise Öğrencilerinde Sağlık Algısı ve Riskli Sağlık Davranışları Arasındaki İlişki. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Sivas.
Lakot Atasoy, K., Öncü, E. & Küçük Kılıç, S. (2015). Beden Eğitimi Öğretmeni Adaylarında Serbest Zaman Algısı ve Engelleri. III. Rekreasyon Araştırmaları Kongresi Bildiri Kitabı, 5-7 Kasım 2015, Eskişehir, s. 18-23.
Mansuroğlu, S. (2002). Akdeniz Üniversitesi Öğrencilerinin Serbest Zaman Özellikleri ve Dış Mekân Rekreasyon Eğilimlerinin Belirlenmesi. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 15(2), 53-62.
Mazılı, N. & Karacabey, K. (2019). Egzersiz Yapan ve Egzersiz Yapmayan 65 Yaş Üzeri Kadınların Yaşam Doyum Düzeyleri ve Yaşam Kalitesinin Araştırılması. II. Dünya Spor Bilimleri Araştırmaları Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı, 21 - 24 Mart 2019, Manisa, s. 474-486.
Mikolajczyk, R. T. (2008). Factors associated with self-rated health status in university students: a cross-sectional study in three European countries. BMC Public Health, 8(215), 1-10.
Mull, R. F., Bayless, K. G., Ross, C. M. & Jamieson, L. M. (1997). Recreational sport management. USA: Human Kinetics, s. 158.
Oral, B. (2018). Erciyes Üniversitesi Öğrencilerinin Sağlık Algısı ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları. Tıpta Uzmanlık Tezi, Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Kayseri.
Özdemir, B. (2018). Sağlık Algısı ve Sağlık Kullanımı İlişkisi: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Örneği. Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Yönetimi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Özgün, A., Yaşartürk, F., Ayhan, B., & Bozkuş, T. (2017). Hentbolcuların spora özgü başarı motivasyonu ve mutluluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 3 (Special Issue 2), 83-94.
Sarol, H., Aydın, İ., Gümüşboğa, İ., Güngörmüş, H.A. & Alıcı, Y. (2020). Otizmli çocuğa sahip ebeveyn perspektifi ile serbest zaman ve fiziksel aktivitenin anlamı. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(1), 144-155.
Say, C. (2013). İşitme Engellilerde Spor Eğitimi ve Serbest Zaman Aktivite Doyumu (İstanbul İli Örneği). Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya.
Sönmez, A. (2020). Üniversite Öğrencilerinde Serbest Zaman Doyumu ile Üniversite Yaşamına Uyum İlişkisinin İncelenmesi. Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
Tambağ, H. & Turan, Z. (2012). Öğrencilerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına halk sağlığı hemşireliği dersinin etkisi. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 1, 46-55.
Tezcan, E. & Bayrakdaroğlu, Y. (2018). Üniversite Öğrencilerinde İnternet Bağımlılığı ve Serbest Zaman Doyum Düzeyi. 16. Uluslararası Spor Bilimleri Kongresi Bildiri Kitabı, 31 - 03 Kasım 2018, Antalya, s. 902.
Tuğut, N. & Bekar, M. (2008). Üniversite öğrencilerinin sağlığı algılama durumları ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 11(3), 17-26.
Yalnızoğlu Çaka, S., Topal, S., Karakaya Suzan, Ö., Çınar, N. & Altınkaynak, S. (2017). Hemşirelik öğrencilerin sağlık algısı ile özgüvenleri arasındaki ilişki. Journal of Human Rhythm, 3(4), 198-203.
Yasartürk, F. (2019). Analysis of the relationship between the academic self- efficacy and leisure satisfaaction levels of university students. Journal of Education and Training Studies, 7(3), 106-115.
Yasartürk, F., Akyüz, H., Karataş, İ. & Türkmen, M. (2018). Elit Seviye Öğrenci-Güreşçilerin Serbest Zaman Doyumu ile Stres Düzeyleri Arasındaki İlişki. Education Sciences, 8(133), 1-11.
Yaşartürk, F., Akay, B. & Ayhan, B. (2021). The relationship between leisure management and exam anxiety levels of university students. Pakistan Journal of Medical and Health Sciences, 15(10), 2915–2921.
Yazgeç, G. (2019). Doğa ve Macera Rekreasyonu Etkinliklerine Katılan Bireylerin Serbest Zaman Doyumu ve Mutluluk Düzeylerinin İncelenmesi: Fethiye Destinasyonu Örneği. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Manisa.
Yılmaz, B. (1989). Boş zaman ve halk kütüphanesi: kavramsal bir yaklaşım. Türk Kütüphaneciliği, 3(4), 200-206.
Yücel, A. S., Kılıç, B., Korkmaz, M. & Gümüşdağ, H. (2013). Bireylerin Spor Aktiviteleri ve Sağlık Algısının İstatistiksel Olarak Kıyaslı Ortopedik Sağlık Analizi: Uygulamalı Örneği. Uluslararası Hakemli Akademik Spor Sağlık ve Tıp Bilimleri Dergisi, 9(3), 59-77.
