Süreğen (Kronik) Ağrı ve Tedavisi
Özet
Süreğen (kronik) ağrı, doku hasarı iyileştikten sonra da devam edebilen, 3 aydan uzun süren ve bireyin yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren karmaşık bir sağlık sorunudur. Epidemiyolojik verilere göre genel popülasyonda %2 ile %55 arasında değişen yaygınlık oranlarına sahip olan kronik ağrı, en sık hastane başvurusu ve dizabilite nedenlerinden biridir. Akut ağrının aksine koruyucu bir rolü bulunmayan bu durum, periferik ve santral sensitizasyon, disinhibisyon ve inici ağrı modülasyon sistemindeki maladaptif değişiklikler gibi nöroplastik süreçlerle gelişir. Fibromiyalji, post-stroke ağrı, fantom ağrısı ve kanser ağrısı gibi çeşitli sendromlarla klinik olarak kendini gösteren kronik ağrının değerlendirilmesinde detaylı bir anamnez, fizik muayene ve radyolojik ya da elektrodiagnostik tetkikler (EMG) büyük önem taşır. Tedavi süreçleri, hastanın biyopsikososyal durumuna odaklanan multidisipliner bir yaklaşımla yürütülmelidir. Bu kapsamda Dünya Sağlık Örgütü'nün üç basamaklı protokolünü izleyen farmakolojik tedavilerin (analjezikler, NSAİİ'ler, adjuvan ilaçlar) yanı sıra fizik tedavi uygulamaları (TENS, sıcak/soğuk, egzersiz), manuel teknikler, yaşam tarzı ve beslenme modifikasyonları ile konservatif yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda nöral blokajlar ve spinal kord stimulasyonu gibi girişimsel işlemler kombine edilerek uygulanmaktadır.
Chronic pain is a complex healthcare issue lasting longer than 3 months, which can persist even after tissue damage has healed and severely impairs an individual's quality of life. According to epidemiological data, chronic pain exhibits prevalence rates ranging from 2% to 55% in the general population, representing one of the most frequent reasons for hospital visits and disability. Unlike acute pain, it serves no protective purpose and develops through neuroplastic processes, including peripheral and central sensitization, disinitibition, and maladaptive alterations in the descending pain modulation system. Clinically manifesting in various syndromes such as fibromyalgia, post-stroke pain, phantom limb pain, and cancer pain, the evaluation of chronic pain relies heavily on detailed medical history, physical examination, and radiological or electrodiagnostic assessments (EMG). Management must be conducted through a multidisciplinary approach focusing on the patient's biopsychosocial status. In this context, pharmacological treatments following the World Health Organization's three-step ladder (analgesics, NSAIDs, adjuvant medications) are combined with physical therapy applications (TENS, superficial heat/cold, exercise), manual techniques, lifestyle and dietary modifications, and interventional procedures like neural blockages or spinal cord stimulation when conservative methods prove insufficient.
Referanslar
Cohen SP, Vase L, Hooten WM. Chronic pain: an update on burden, best practices, and new Advances. Lancet,2021;397:2082-97.
Kul A, Baygutalp F, Melikoğlu MA. Kronik Ağrı., (Arasıl T, Çev.Ed.)De Lisa’nın Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon İlkeleri ve Uygulamaları içinde. Ankara: Güneş Tıp Kitabevi;2021.p.891-926.
Nas K, Saraç AJ. Kronik Ağrı Tedavisi., Oğuz H (Ed.), Tibbi Rehabilitasyon içinde. Ankara: Nobel Tıp Kitabevi;2015.p.853-68.
Yağız On A. Kronik Ağrı Etiyopatogenezi. Turkiye Klinikleri J PM&R-Special Topics 2017;10(3):234-41.
Cavlak U, Baş Aslan U, Yağcı N. Kronik Muskuloskeletal Ağrının Fizyoterapi-Rehabilitasyon ile Yönetimi. Turkiye Klinikleri J Physiother Rehabil-Special Topics 2015;1(1):70-90.
Schwan J, Scalafani J, Tawfik VL. Chronic Pain Management in the Elderly. Anesthesiol Clin. 2019 September ; 37(3): 547–560.
Knotkova H, Hamani C, Sivenesan E. Neuromodulation for chronic pain. Lancet 2021; 397: 2111–24.
Stanos SP, Tyburski MD, Norman Harden R. Chronic pain. Cifu DX (ed.), Braddom’s physical medicine and rehabilitation fifth edition içinde. Kanada: Elsevier;2016.p.809-33.