Kadın Sağlığının Önemi
Özet
Kadın sağlığı, sadece biyolojik unsurlarla sınırlı olmayıp sosyo-ekonomik, kültürel ve politik koşullardan doğrudan etkilenen bütünsel bir kavramdır. Nüfusun yarısını oluşturan kadınların refahı toplumsal kalkınmanın temel taşıdır; ancak dünya genelinde gelir ve mülkiyet dağılımındaki eşitsizlikler kadınların sağlık haklarından tam yararlanmasını engellemektedir. Kadın sağlığı, anne karnından yaşamın sonuna kadar olan süreci kapsamakta olup sistemdeki yetersizlikler özellikle üreme sağlığı üzerinde risk oluşturmaktadır. Toplumların gelişmişlik düzeyini yansıtan anne ölüm oranı, toplam doğurganlık hızı, yaşa özel doğurganlık hızı, perinatal bebek ölüm hızı ile isteyerek ve toplam düşük hızları kadın sağlığının en kritik göstergeleridir. Türkiye'de anne ölümlerini azaltmak amacıyla Doğum Öncesi Bakım ve Misafir Anne gibi programlar yürütülmektedir. Ancak, karşılanamayan aile planlaması gereksinimi nedeniyle ortaya çıkan istenmeyen gebelikler, cinsel yolla bulaşan hastalıklardaki artış, adölesan gebelikler ve bölgeler arası CS/ÜS bakım hizmeti eşitsizlikleri güncelliğini koruyan temel sorunlardır. Bu sorunların çözümü, kadınların toplumsal konumunun güçlendirilmesine, haklarının korunmasına ve sağlık hizmetlerine eşit erişimlerinin sağlanmasına bağlıdır.
Women's health is a holistic concept that is directly influenced by socio-economic, cultural, and political conditions, rather than being limited solely to biological factors. The well-being of women, who constitute half of the population, is the cornerstone of social development; however, inequalities in income and property distribution globally prevent women from fully benefiting from their health rights. Women's health encompasses the entire process from the womb to the end of life, and systemic inadequacies pose risks particularly to reproductive health. Maternal mortality rate, total fertility rate, age-specific fertility rate, perinatal infant mortality rate, and both voluntary and total abortion rates, which reflect the development levels of societies, are the most critical indicators of women's health. Programs such as Antenatal Care and Guest Mother are carried out to reduce maternal mortality in Turkey. However, unintended pregnancies resulting from unmet family planning needs, the increase in sexually transmitted diseases, adolescent pregnancies, and regional inequalities in sexual and reproductive health care services remain fundamental issues. The solution to these problems depends on strengthening women's social status, protecting their rights, and ensuring their equal access to healthcare services.
Referanslar
Özbaş, S., Özkan, S. Kadın sağlığını geliştirmede medyanın kullanımı ve etkisi. TAF Preventive Medicine Bulletin, 2010; 9(5):541-546.
Geçit, B. John Stuart Mill’de kadının toplumsal konumu. Beytulhikme An International Journal of Philosophy, 2013; 3(2):105-127.
Taşkın, L. (2011). Kadın Sağlığına Giriş. Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği X. Baskı, Sistem Ofset Matbaacılık, Ankara.
Mitchell, J. (1998). Kadın ve Eşitlik (çev. F. Berktay). İstanbul: Pencere Yayınları.
Beji Kızılkaya, N., Meran Partovi, H.E. (2015). Kadın Sağlığına Genel Bakış. Nezihe Kızılkaya Beji (Ed.), Hemşire ve Ebelere Yönelik Kadın Sağlığı ve Hastalıkları içinde (s. 5-41). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri.
Yanıkkerem, E. (2015). Kadın ve Sağlık Bakım Sistemi, Politikalar, Yasalar. Ahsen Şirin, Oya Kavlak (Eds.), Kadın Sağlığı içinde (s. 3-20). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri.
Elmas, G. Türkiye’de Kadın Sağlığına Yönelik Politikalar. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Sağlık Yönetimi, İstanbul, 2019.
Langer, A., Meleis, A., Knaul, F. M., et al. Women and health: the key for sustainable development. The Lancet, 2015; 386(9999):1165-1210.
Dünya Sağlık Örgütü (2005). Dünya Sağlık Raporu 2005. Her Anneyi ve Çocuğu Sayın. (19.08.2022 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9241562900 adresinden ulaşılmıştır.)
Sünbül, A., Hazar, H. U. Kadın Sağlığını Etkileyen Faktörler: Kocagür Örneği. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 2020; 6(2):58-70.
Aygar, H., Metintaş, S. Bir kalkınma göstergesi olarak anne ölümleri. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 2018; 3(3):63-70.
Kurt, G., Özcan, C., Akın, A. Dünyada ve Türkiye’de kadın, anne ve çocuk sağlığının güncel durumu. Sağlık ve Toplum, 2022; 32(1): 3-13.
Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) (2020).TUİK Sürdürülebilir kalkınma göstergeleri 2010-2018. (19.08.2022 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dunya-Nufus-Gunu-2020-33707 adresinden ulaşılmıştır.)
Toker, S., Çıtak, G. Türkiye’de üreme çağındaki kadınların güncel sağlık göstergeleri. TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi, 2021; 1(2):72-84.
Taşkın L. (2012). Yüksek Riskli Gebelik ve Doğum, Palme Yayıncılık, Ankara.
Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA) 2018. (19.08.2022 tarihinde https://l24.im/ydY4Ge6 adresinden ulaşılmıştır.)
Beji, N. K., Kaya, G., Savaşer, S. Ülkemizde kadın sağlığının öncelikli sorunları. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 2021; 4(1): 105-112.
Şimşek, A. Ç., Çakmak, D. Ülkemizde yürürlükte olan kadın sağlığını koruma politikaları mevzuatı. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 2019; 16(1):45-50.
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kadın ve Üreme Sağlığı Dairesi Başkanlığı (2018). Doğum sonu bakım yönetim rehberi. (22.08.2022 tarihinde https://khgmsaglikhizmetleridb.saglik.gov.tr/.pdf adresinden ulaşılmıştır.)
Koyun, A., Taşkın, L., Terzioğlu, F. Yaşam dönemlerine göre kadın sağlığı ve ruhsal işlevler: Hemşirelik yaklaşımlarının değerlendirilmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 2011; 3(1):67-99.
T.C. Sağlık Bakanlığı 2021 Yılı Faaliyet Raporu (2022). (02.09.2022 tarihinde https://sgb.saglik.gov.tr/TR-87502/tc-saglik-bakanligi-2021-yili-faaliyet-raporu-yayinlanmistir.html adresinden ulaşılmıştır.)
Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) (2022). (02.09.2022 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-202145634 adresinden ulaşılmıştır.)
Bayram Değer, V., Balcı, E. Adölesan dönemde üreme sağlığı, cinsellik ve cinsel eğitimin önemi. Turkish Studies (Elektronik), 2018; 13(4):1423-1448.
Öztürk, H., Okçay, H. İstenmeyen gebelikler ve istemli düşükler. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 2003; 5(2):1-7.
Çelik, H., Özel, Ş., Üstün, Y. Adolesanlarda cinsel sağlık ve üreme sağlığı. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 2018; 15(4):184 - 188.
Akın, A., Esin, Ç., Çelik, K. Kadının Sağlık Hakkı ve Dünya Sağlık Örgütünün Avrupa'da Kadın Sağlığının İyileştirilmesine Yönelik Stratejik Eylem Planı, 2006. (10.09.2022 tarihinde https://lk.tc/8ClA8 adresinden ulaşılmıştır.)
