Yenidoğan Dönemi ve Aile
Özet
Yenidoğan dönemi, doğumdan sonraki ilk dört haftayı kapsayan, hem bebek hem de aile için intrauterin yaşamdan ekstrauterin yaşama geçiş ve yeni rollere uyum sürecidir. Bu dönemde ebeveynler, özellikle ilk haftalarda evde bebek bakımı konusunda bilgi eksikliği nedeniyle anksiyete, stres ve endişe yaşayabilmektedir. Doğum odasında yapılan ilk değerlendirmede bebeğin iyilik durumunu ölçmek amacıyla Apgar skorlaması kullanılırken; fizyolojik özellikler arasında vücut sıcaklığı, solunum, kalp atım hızı ve bilirubin seviyeleri yakından izlenir. Yenidoğanlar, motor becerilerinin gelişimini gösteren asimetrik tonik, Moro, Babinski ve emme gibi çeşitli reflekslerle doğarlar. Evde bakım sürecinde ise DSÖ ve UNICEF ilk altı ay sadece anne sütüyle beslenmeyi önermektedir. Bunun yanı sıra göbek bağı bakımı, pamukçuk riskine karşı ağız bakımı, uygun oda sıcaklığında (22-26°C) banyo, güvenli uyku pozisyonları (sırtüstü veya yan), perine bakımı ve günlük 400IU D vitamini desteği kritik öneme sahiptir. Doğum sonrası süreçte anne ve bebek arasında kurulacak sağlıklı bir bağ, bebeğin fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimini doğrudan etkiler. Bu kritik geçiş döneminde ailelerin sosyal ve profesyonel düzeyde desteklenmesi, annenin yaşadığı fiziksel semptomların yönetilmesi ve ebeveynlere yenidoğan bakım becerilerinin kazandırılması sürecin kolaylaştırılmasında temel rol oynamaktadır.
The neonatal period covers the first four weeks after birth, representing a process of transition from intrauterine to extrauterine life and adaptation to new roles for both the infant and the family. During this period, parents may experience anxiety, stress, and worry due to a lack of knowledge about home infant care, especially in the initial weeks. While the Apgar scoring system is used in the delivery room to evaluate the newborn's well-being, physiological characteristics such as body temperature, respiration, heart rate, and bilirubin levels are closely monitored. Newborns are born with various reflexes, including the asymmetric tonic, Moro, Babinski, and sucking reflexes, which indicate the development of motor skills. For home care, WHO and UNICEF recommend exclusive breastfeeding for the first six months. Additionally, umbilical cord care, oral care against the risk of thrush, bathing at an appropriate room temperature (22-26°C), safe sleeping positions (supine or side), perineal care, and a daily supplement of 400IU of Vitamin D are of critical importance. A healthy bond established between the mother and the infant during the postpartum period directly affects the infant's physical, social, and emotional development. Supporting families both socially and professionally during this critical transition, managing the physical symptoms experienced by the mother, and providing parents with newborn care skills play a fundamental role in facilitating the process.
Referanslar
Çavuşoğlu, H. (2002). Çocuk Sağlığı Hemşireliği. (6. Baskı). Ankara: Sistem Ofset Basım Yayın.
Yiğit, R. (2009). Çocukluk Dönemlerinde Büyüme ve Gelişme. (2.baskı). Ankara: Çukurova Nobel Tıp Kitabevi.
Özek, E., Bilgen, H.S. (2018). Yenidoğan Yoğun Bakım Hemşireliği. Ankara: Güneş Tıp Kitapevleri.
The American College of Obstetricians and Gynecologists (2021). The Apgar Score. (15/10/2022 tarihinde https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2015/10/the-apgar-score#:~:text=This%20scoring%20system%20provided%20a,0%2C%201%2C%20or%202 internet adresinden ulaşılmıştır).
Türk Neonatoloji Derneği (2014). Yenidoğan SarılıklarındaYaklaşım, İzlem ve TedaviRehberi. (15/10/2022 tarihinde http://www.neonatology.org.tr/neonatoloji/tani-ve-tedavi-rehberleri/ internet adresinden ulaşılmıştır).
Kenner, C., Altimier, L.B., Boykova, M.V. (2020). Comprehensive Neonatal Nursing Care. (6th edition). United States of America: Springer Publishing Company.
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanlığı (2017). Temel Yenidoğan Bakımı (15/10/2022 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/cocuk_ergen_db/dokumanlar/yayinlar/Kitaplar/1.2_revizyon_19.11.2019_Temel_Yenidogan_Bakimi_Kitabi_1.pdfinternet adresinden ulaşılmıştır).
Yıldız, H., Boyacı, B. Postpartum dönemde annelerin taburculuk öncesi yenidoğanbakımına ilişkin bilgi düzeyleri, gereksinimleri ve ilişkili faktörler.Mersin Üniversitesi Sağlık Bilim Dergisi, 2019;12(1), 1-10. doi:10.26559/mersinsbd.396373
World Health Organization (2022). WHO recommendations on maternal and newborn care for a positive postnatal experience(14/10/2022 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789240045989 internet adresinden ulaşılmıştır).
Karademir, T. Annelerin Postpartum DönemdeAnksiyete Düzeyi ile YenidoğanBakımına Yönelik Özgüvenleri veEtkileyen Faktörlerinİncelenmesi. İstanbul: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ebelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2021.
Aydın, C. Emziren Annelerin Teknoloji Tabanlı EmzirmeDesteği Hakkında Düşünceleri, Beklentileri veKullanımını Etkileyen Faktörler. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Yüksek Lisans Tezi, 2022.
Türkmentepe, Z.Bir Üniversite Hastanesine Başvuran 0-6 AylıkBebeği Olan Annelerin Emzirme KonusundakiBilgi, Uygulama ve Öz Yeterlilik DüzeylerininSaptanması. Manisa:Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Fizyoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2020.
Hockenberry, M., Wilson, D., Rodgers, C.C. (2017). Wong’s Essentials of Pediatric Nursing. (Tenth Edition). Canada: Elsevier.
Sağlığım Halk Sağlığına Yönelik Bilgiler.(2019). (16/10/2022 tarihinde https://sagligim.gov.tr/bebek-sagligi/liste/753-yenido%C4%9Fan-bebek-bak%C4%B1m%C4%B1.html internet adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Halk Sağlığı KurumuÇocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanlığı. Yenidoğan Bebek Bakımı. (16/10/2022 tarihinde https://kirklareliism.saglik.gov.tr/Eklenti/115543/0/yenidoganbebekbakimi-trpdf.pdf internet adresinden ulaşılmıştır).
Tekdal, S. Yenidoğan Ünitelerinde Çalışan Hemşirelerin Yenidoğan Cilt Bakımına Yönelik Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. İstanbul: Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Anabilim Dalı, 2019.
Bekdemir Ak Ö., Dolgun G. Doğum Sonu Dönemde Yenidoğanda Yapılan Kanıta Dayalı Uygulamalar ve Ebelik.Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 2021;6(1):18-27. DOİ: 10.47115/jshs.742123
Höbek Akarsu, R., Tuncay, B., Yüzer Alsaç S. Anne-Bebek Bağlanmasında Kanıta Dayalı Uygulamalar. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2017; 6(4): 275-279.
Gürol, A. Bebek Masajının Anne Bebek Bağlanmasıve Emzirme Başarısına Etkisi. Erzurum: Atatürk ÜniversitesiSağlık Bilimleri EnstitüsüÇocuk Sağlığı ve HastalıklarıHemşireliği Anabilim Dalı Doktora Tezi, 2010.
Turhal, A. Gebelik ve Doğum Sonrası Dönemde Anne Bebek Bağlanması ve Annelerin Kaygı Düzeyleri. Düzce: Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2019.
Bay, F. Özerdoğan, N. Doğum Sonrası Bakım ve Ev Ziyaretlerinin Önemi. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2021; 4(1): 77-90.
Naz, R.N. Postpartum Dönemin Anne ve Babanın Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisinin İncelenmesi. İstanbul: Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2018.
Bağcı, S. Annelerin Doğum Sonunda Yaşadıkları Sorunlar ve Yaşam Kalitesi ile İlişkisi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2014.
Çelik Eren, D. Primipar Gebelere Uygulanan “Anneliğe GeçişProgramının” Kendini Değerlendirme,Postpartum Problemler ve Maternal BağlanmaSürecine Etkisi. Samsun: Ondokuz Mayıs ÜniversitesiLisansüstü Eğitim EnstitüsüHemşirelik Ana Bilim Dalı Doktora Tezi, 202
