Ameliyat Öncesi ve Sonrası Hasta Bakımı
Özet
Cerrahi müdahalelerde başarıyı artırmak ve komplikasyon riskini en aza indirmek için ameliyat öncesi ve sonrası dönemlerde sistematik bir hasta bakımı kritik öneme sahiptir. Ameliyat öncesi süreç; fizyolojik risklerin tespiti, hastanın bilinmezlik anksiyetesini azaltmaya yönelik psikolojik destek, aydınlatılmış onamı içeren yasal hazırlıklar ve derin solunum gibi egzersizlerin öğretildiği hasta eğitiminden oluşur. Ayrıca ameliyattan önceki gece açlık sürelerinin ayarlanması ve antiseptik solüsyonlarla cilt temizliğinin yapılması gibi gastrointestinal ve kutanöz hazırlıklar tamamlanır. Ameliyat günü ise kimlik doğrulama, protezlerin çıkarılması, premedikasyon uygulaması ve Güvenli Cerrahi Kontrol Listesi takibi ile hasta güvenliği en üst düzeye çıkarılır. Cerrahi operasyonun tamamlanmasıyla başlayan ameliyat sonrası bakım ise öncelikle derlenme (ayılma) ünitesinde yaşam bulgularının stabil hale getirilmesiyle başlar. Daha sonra cerrahi klinik veya yoğun bakım ünitesinde devam eden süreçte; hava yolu açıklığının korunması, hemodinamik takip, ağrı ve hipotermi yönetimi, erken mobilizasyon ile yara bakımı titizlikle yürütülür. Süreç, evde bakım gereksinimleri, insizyon takibi, aktivite kısıtlamaları ve beslenme protokollerini içeren kapsamlı bir taburculuk eğitimiyle tamamlanır.
Systematic patient care during the preoperative and postoperative periods is of critical importance to increase success in surgical interventions and minimize the risk of complications. The preoperative process consists of identifying physiological risks, providing psychological support to reduce the patient's anxiety of the unknown, legal preparations including informed consent, and patient education where exercises such as deep breathing are taught. Additionally, gastrointestinal and cutaneous preparations, such as adjusting fasting times and cleaning the skin with antiseptic solutions, are completed the night before surgery. On the day of surgery, patient safety is maximized through identity verification, removal of prostheses, administration of premedication, and tracking the Safe Surgery Checklist. Postoperative care, which begins with the completion of the surgical operation, primarily starts with stabilizing vital signs in the recovery unit. In the subsequent process continuing in the surgical clinic or intensive care unit, maintaining airway patency, hemodynamic monitoring, pain and hypothermia management, early mobilization, and wound care are meticulously carried out. The process is completed with comprehensive discharge training covering home care needs, incision monitoring, activity restrictions, and nutritional protocols.
Referanslar
Karahan, E., Köstekli, S. (2021). Ameliyat Öncesi Dönemde Hemşirelik Bakımı. Sevim Çelik (Ed.), Cerrahi Hemşireliğinde Güncel Uygulamalar içinde (s.45-84). Antalya: Çukurova Nobel Tıp Kitabevi
Yavuz van Gıersbergen, M. (2022). Ameliyat Öncesi hemşirelik Yönetimi. Meryem Yavuz van Gıersbergen, Şenay Kaymakçı (Ed.), Ameliyathane Hemşireliği içinde (s. 323- 345). İzmir: Meta Basım Matbaacılık Hizmetleri
Erdil, F., Özhan Elbaş, N. (2016). Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği. (7. Baskı). Ankara: Aydoğdu Ofset Matbaacılık
Çinar, H., (2019). Geriatrik Aciller. İsmet Çelebi (Ed.), Hastane Öncesi Travmalı Hasta Yönetimi içinde (s: 175 – 183). Ankara: Kongre Kitabevi
Aksoy, G. (2020). Ameliyat Öncesi Hemşirelik Bakımı. Güler Aksoy, Nevin Kanan, Neriman Akyolcu (Ed.), Cerrahi Hemşireliği- I içinde (s. 262-300). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri
Yavuz, M. (2011). Ameliyat Öncesi Bakım. Ayfer Karadakovan, Fatma Eti Aslan (Ed.), Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım içinde (s. 261-276). Adana: Nobel Kitabevi
Karadağ Arlı, Ş. Cerrahi kliniklerde yatan hastaların ameliyat öncesi bilgi düzeylerinin ve neler hissettiklerinin değerlendirilmesi. Samsun Sağ Bil Der, 2017; 2 (1), 14-22.
Karaveli, S., Özbayır, T., Karacabay, K. Kolorektal kanser ameliyatı geçiren hastaların ameliyat öncesi ve ameliyat sonrası dönemde yaşadıkları deneyimlerin incelenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2014;17, 90-96.
Jlala, HA., French, JL., Foxall, GL. Effect of preoperative multimedia ınformation on perioperative anxiety in patients undergoing procedures under regional anaesthesia. Br J Anaesth, 2010; 104(3), 369-74.
Fındık, ÜY., Yıldızeli Topçu, Ü. Cerrahi girişime alınış şeklinin ameliyat öncesi anksiyete düzeyine etkisi. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 2012; 22-33.
Türk Toraks Derneği (2019). Solunumsal Rehabilitasyon 2019. (21/09/2022 tarihinde https://toraks.org.tr/site/sf/documents/pre_migration/3e05a3b76a82a2259b9d8472beb4361b7e3389bb6c1afc2a404a77a931297be0.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Perioperative fasting in adults and children – a RCN guideline for the multidisciplinary team. Clinical practice guidelines, RCN publications 2005.
Weimann, A. Braga, M. Carli, F. ESPEN guideline: clinical nutrition in surgery. clinical nutrition 2017; 36, 623-650.
Gök, F., ve Yavuz Van Giersbergen, M. Ameliyat öncesi aç kalma: sistematik derleme. Pamukkale Tıp Dergisi, 2018; 11(2), 183-194.
ASA 2017. Practice guidelines for preoperative fasting and the use of pharmacologic agents to reduce the risk of pulmonary aspiration: application to healthy patients. undergoing elective procedures. Anesthesiology. 2017;126:376-393
Rızalar, S., Aydemir, A., Yıldızeli Topçu, S. Cerrahi hastalarının ameliyat öncesi ve sonrasında açlık ve susuzluk düzeylerinin incelenmesi. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 2019; 2, 32-36.
Yıldırım, GÖ. (2022). Cerrahi Alan Enfeksiyonları Ve Korunma İlkeleri. Meryem Yavuz van Gıersbergen, Şenay Kaymakçı (Ed.), Ameliyathane Hemşireliği içinde (s. 532- 537). İzmir: Meta Basım Matbaacılık Hizmetleri
Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü sağlıkta Kalite, Akreditasyon ve Çalışan hakları Dairesi Başkanlığı (2020). Güvenli cerrahi kontrol listesi 2020. (24/09/2022 tarihinde https://shgmkalitedb.saglik.gov.tr/TR-9022/guvenli-cerrahi.html adresinden ulaşılmıştır).
Eti Aslan, F. (2011). Ameliyat Sonrası Bakım. Ayfer Karadakovan, Fatma Eti Aslan (Ed.), Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım içinde (s. 315-362). Adana: Nobel Kitabevi
Akyolcu, N. (2020). Ameliyat Sonrası Hemşirelik Bakımı. Güler Aksoy, Nevin Kanan, Neriman Akyolcu (Ed.), Cerrahi Hemşireliği- I içinde (s. 335-366). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri
Gül, A. (2021). Ameliyat Sonrası Dönemde Hemşirelik Bakımı. Sevim Çelik (Ed.), Cerrahi Hemşireliğinde Güncel Uygulamalar içinde (s.141-166). Antalya: Çukurova Nobel Tıp Kitabevi
Çam, R., Şahin, B. Yoğun bakım ünitelerinde yatan hastaların deneyimleri ve anksiyete-depresyon durumları. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 2018; 1(1), 10–14.
Güngör, MD. (2015) Yoğun Bakımın Tarihçesi ve Yoğun Bakım Hemşireliğinde Temel Kavramlar. (1. Baskı). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi.
Öztekin, D. (2011). Ameliyat Sonrası Bakım Uygulamaları. Neriman Akyolcu, Güler Aksoy, Nevin Kanan (Ed.), Cerrahi Hemşireliğinde Uygulama Rehberi içinde (s.33-68). İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevi
Gezer, N., Yönem, H., Kunter, D. Ameliyat sonrası hastalarda erken dönem hipotermi görülme durumunun incelenmesi: tanımlayıcı çalışma. İzmir Democracy University Health Sciences Journal, 2019; 2(3), 160-176.
