Sindirim Sistem Cerrahisi Hastalıkları ve Bakımı
Özet
Bu çalışma, sindirim sistemi cerrahi hastalıklarını üst ve alt gastrointestinal sistem (GİS) olarak iki ana grupta ele almakta, tedavi yöntemleri ile ameliyat sonrası hemşirelik bakım süreçlerini incelemektedir. Üst GİS hastalıkları kapsamında ağız boşluğu kanserleri, akalazya, hiatal herniler, peptik ülser, özofagus divertikülleri, özofagus ve mide tümörleri yer almaktadır. Bu hastalıkların yönetiminde cerrahi girişimlerin (özofajektomi, gastrektomi vb.) yanı sıra havayolu açıklığının korunması, NG tüp drenaj takibi, enfeksiyon kontrolü, kademeli oral beslenmeye geçiş ve Dumping sendromunun önlenmesi gibi spesifik postoperatif bakımlar kritik öneme sahiptir. Alt GİS cerrahi hastalıkları ise Crohn hastalığı, bağırsak tıkanmaları (intestinal obstrüksiyon), kolo-rektal kanserler, herniler ve hemoroidi kapsamaktadır. Bu grupta uygulanan cerrahi tedaviler sonrasında sıvı-elektrolit dengesinin takibi, erken mobilizasyon, yara ve stoma/kolostomi bakımı, konstipasyonu önlemeye yönelik lifli beslenme eğitimleri ve oturma banyosu gibi uygulamalar ön plana çıkmaktadır. Özetle metin, GİS cerrahisi geçiren hastaların konforunu artırmak, komplikasyonları önlemek ve iyileşme sürecini optimize etmek için bütüncül, sistematik ve multidisipliner bir hemşirelik bakımının şart olduğunu vurgulamaktadır.
This study examines gastrointestinal system (GIS) surgical diseases by dividing them into upper and lower GIS, and evaluates treatment methods along with postoperative nursing care processes. Upper GIS diseases include oral cavity cancers, achalasia, hiatal hernias, peptic ulcers, esophageal diverticula, and esophageal and stomach tumors, where specific postoperative care such as maintaining airway patency, monitoring NG tube drainage, infection control, gradual transition to oral nutrition, and preventing Dumping syndrome is critical alongside surgical interventions. Lower GIS surgical diseases encompass Crohn's disease, intestinal obstructions, colorectal cancers, hernias, and hemorrhoids. Following surgical treatments in this group, practices such as monitoring fluid-electrolyte balance, early mobilization, wound and stoma/colostomy care, fibrous nutrition education to prevent constipation, and sitz baths come to the fore. In summary, the text emphasizes that holistic, systematic, and multidisciplinary nursing care is essential for patients undergoing GIS surgery to increase comfort, prevent complications, and optimize the recovery process.
Referanslar
Çınar, S. (2011). Sindirim Sisteminin Değerlendirilmesi. Ayfer Karadakovan, Fatma Eti Aslan (Ed.), Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım içinde (s. 673-683). Adana: Nobel Kitabevi
Asgarpour, H., Şahin, B., Temel, E. (2018). Gastrointestinal, Pankreas, ve Karaciğer Sistemine İlişkin Laboratuvar Tetkikleri ve Tanı Yöntemleri. Hossein Asgarpour (Ed), Sistemlere İlişkin Laboratuvar Tetkikleri ve Tanı Yöntemleri içinde (s. 45-82). Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri
Erdil, F., Özhan Elbaş, N. (2016). Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği. (7. Baskı). Ankara: Aydoğdu Ofeset Matbaacılık
Özbayır, T., Çınar, S. (2011). Ağız ve Üst Gastrointestinal Sistem Hastalıkları. Ayfer Karadakovan, Fatma Eti Aslan (Ed.), Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım içinde (s. 685-724). Adana: Nobel Kitabevi
Akyüz, N., Çavdar, İ. (2020). Sindirim Sistemin (Gastrointestinal Sistem-GİS) Cerrahi Hastalıkları ve Bakımı. Neriman Akyolcu, Nevin Kanan, Güler Aksoy (Ed.), Cerrahi Hemşireliği- II içinde (s. 155-244). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri
Totur Dikmen, B. (2019). Gastrointestinal Sistemin Yapı ve Fonksiyonu. Ümmü Yıldız Fındık, Seher Ünver, Semra Eyi (Ed.), Gastrointestinal Sistemin Cerrahi Hastalıkları ve Bakımı içinde (s. 3-12). Nobel tıp Kitabevleri
Tunçbilek, Z. (2019). Sindirim Sisteminin Cerrahi Hastalıklarında Hemşirelik Bakımı. Nalan Özhan Elbaş (Ed.), Cerrahi Hastalıkları Hemşireliğinde Akıl Notları içinde (s.199-216). Ankara: Güneş Tıp Kitabevi
Deveci, H., Uğar Çankal, DA. Ağız kanserleri ve diş hekimlerinin rolü. Ortadogu Tıp Derg, 2019; 1, 78-84.
Tuna, A. (2021). Gastrointestinal Sistem Hastalıklarında Hemşirelik Bakımı. Sevim Çelik (Ed.), Cerrahi Hemşireliğinde Güncel Uygulamalar içinde (s.445-497). Antalya: Çukurova Nobel Tıp Kitabevi
Bozdağ, E., Bölükbaşı, H. (2021). Akalazya Tanı ve Tedavisi. Taşkın Erinüresin, Yavuz Akalın (Ed.) Cerrahi Tıp Bilimlerinde Tıbbi Tanı ve Tedavi Yöntemleri-II içinde (s. 64-76).
Eyi, S. (2019). Özofagusun Cerrahi Girişim Gerektiren Hastalıkları ve Hemşirelik Bakımı. Ümmü Yıldız Fındık, Seher Ünver, Semra Eyi (Ed.), Gastrointestinal Sistemin Cerrahi Hastalıkları ve Bakımı içinde (s. 15-32). Nobel tıp Kitabevleri
Ergin, A., Güneş, Y., Taşdelen, İ. Peptik ülser perforasyonu tedavisinde laparoskopik ve konvansiyonel onarımın karşılaştırılması. Bosphorus Med J, 2022; 9(2), 73–80.
Apilioğulları, B., Kaya, B. Özofagus Ca evrelemede 18F-FDG PET/BT bulgularımız: bir retrospektif analiz. Selcuk Med J, 2021; 37(4), 345-350.
Kalaycı, T. (2019). Özofagusun Malign Tümörleri. Tolga Kalaycı (Ed.), Ustadan Çırağa Özofagus Hastalıkları içinde (s. 217-222). Ankara: Akademisyen Kitabevi
Ünver, S. (2019). Midenin Cerrahi Girişim Gerektiren Hastalıkları ve Hemşirelik Bakımı. Ümmü Yıldız Fındık, Seher Ünver, Semra Eyi (Ed.), Gastrointestinal Sistemin Cerrahi Hastalıkları ve Bakımı içinde (s. 45-52). Nobel tıp Kitabevleri
Şimşek, G., Ulutaş, ME., Şahin, A. Crohn hastalığının acil cerrahi tedavisinde önceden crohn hastalığı tanısı olan ve olmayan hastaların karşılaştırılması. Kocatepe Medical Journal, 2022;23, 19-24.
Şirin, G., Çelebi, A. Çift balonlu enteroskopi ve crohn hastalığı: gerçekten güvenli ve etkili çalışır. Türkiye Klinikleri J Med Sci. 2020; 40(2), 132-40.
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kanser Daire Başkanlığı (2021). 2017 Yılı Türkiye Kanser İstatistikleri 2017. (01/10/2022 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-istatistikleri/yillar/2017-turkiye-kanser-i-statistikleri.html adresinden ulaşılmıştır).
Atabilen, B., Akbulut, G. Kolorektal kanser oluşumunda farklı mekanizmalar ve beslenmenin rolü. Türkiye Klinikleri Tıp Bilimleri Dergisi, 2019; 39(1), 89-107.
Alan Selçuk, N., Demirci, E., Kabasakal, L. Kolorektal kanserlerde tedavi yanıtının değerlendirilmesinde PET/BT. Nucl Med Semin, 2021;7, 241-245.
Sınmaz, T., Özbaş, A. Kolorektal kanserde palyatif bakım. Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 2020; 2(1), 41-53.
Opak, Y., Karadağ, M. Hemoroidektomi sonrası sıcak su oturma banyosu veya sıcak duş mu etkili: kanıtlar hangi düzeydedir? Çukurova Med J, 2018;43(1), 186-193.
