Hasta Yakını Olmak ve Hasta Yakını Eğitimi
Özet
Dünya genelinde yaşlı nüfusun hızla artması, sağlık sistemlerinin evde bakım hizmetlerine yönelik yeniden düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır. Evde bakım; yaşlılar, kronik hastalar ve terminal dönemdeki bireylerin yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen tıbbi, sosyal ve psikolojik destek süreçlerini kapsar. Bu hizmetler sağlık profesyonelleri ve aile yakınları tarafından kesintisiz bir şekilde yürütülür. Evde bakımın enfeksiyon riskini azaltması, maliyet avantajı sağlaması, hastayı sosyal çevresinde tutması ve iyileşme sürecini hızlandırması gibi önemli avantajları bulunmaktadır. Ancak, kontrol mekanizması ihtiyacı, hasta yakınlarında zaman yetersizliğine bağlı tükenmişlik ve acil durumlarda yaşanan tedirginlikler gibi dezavantajları da mevcuttur. Hizmetin verimliliğini artırmak amacıyla taburculuk öncesinde başlayan hasta ve hasta yakını eğitimi kritik bir rol oynar. Bu eğitim; mevcut sağlık durumu, ilaç ve tedavi uygulamaları, teknolojik ekipman kullanımı, ev ortamının düzenlenmesi ve acil durum kriz yönetimi gibi temel konuları kapsayarak hasta yakınlarının bakım becerilerini geliştirmeyi amaçlar.
The rapid increase in the elderly population worldwide necessitates the reorganization of healthcare systems toward home care services. Home care encompasses medical, social, and psychological support processes aimed at improving the quality of life for the elderly, chronically ill, and terminally ill individuals. These services are carried out uninterruptedly by healthcare professionals and family relatives. Home care offers significant advantages such as reducing the risk of infection, providing cost benefits, keeping the patient within their social environment, and accelerating the recovery process. However, it also has disadvantages, including the need for a control mechanism, burnout among caregivers due to a lack of time, and anxiety experienced during emergencies. To increase the efficiency of the service, patient and caregiver education starting prior to discharge plays a critical role. This education aims to enhance the caregiving skills of relatives by covering essential topics such as the current health status, medication and treatment applications, the use of technological equipment, the arrangement of the home environment, and emergency crisis management.
Referanslar
DSÖ.(2022).Ageing and Health. (24.09.2022 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health#:~:text=At%20this%20time%20the%20share,2050%20to%20reach%20426%20million adresinden ulaşılmıştır).
Yağar, F. Türkiye’de Evde Bakım Hizmetlerine İlişkin Hasta Beklentilerinin Doküman Analizi Yöntemi ile İncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2022; 48: 203-214.
TÜİK. (2021). İstatistiklerle Yaşlılar, 2020. (24.09.2022 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Ayar, G., Şahin, Ş., Uysal Yazıcı, M., Gündüz, R.C., Yakut, H.İ., Demirel, F. Çocuk Hastalarda Evde Bakım Hizmetlerinin Değerlendirilmesi. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi,2015; 1: 12-17.
SB. (2010). Sağlık Bakanlığı’nca Sunulan Evde Sağlık Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönerge, 2015. ( 24.09.2022 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/02/20150227-14.htm adresinden ulaşılmıştır).
Karadağ M. (2006). Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Hekim Öğretim Üyelerinin Evde Bakım Hizmetleri Konusundaki Görüşleri. T.C. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksel Lisans Tezi, Ankara.
Turgut, A.Ş. ve Soylu, G. (2020). Palyatif bakım hasta yakınları ile nitel bir çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(2), 460-476.
Fadıloğlu Ç. (2004). Evde Bakım. Fadıloğlu, Ç., Ertem G.(Ed.), 1. Uluslar Arası Katılımlı Evde Bakım Kurs Kitabı içinde (s. 4-17), İzmir.
Altuntaş M., Yılmazer F., Güçlü, Y., Öngel, K. Evde Sağlık Hizmeti ve Günümüzdeki Uygulama Şekilleri. Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dergisi, 2010; 20 (3): 153-158.
Cimete, G. Evde bakım hemşireliği. Türk Yoğun Bakım Derneği Dergisi, 2008; 6, 47-53.
Oğlak S. Uzun süreli evde bakım hizmetleri ve bakım sigortası. Turkish Journal of Geriatrics 2007;10:100-8.
Çadırcı, D., Kepenek, E., Örenler, M., Dağlıoğlu, E.B.Y., Güzelçiçek, A. Çocuk hastalara verilen evde bakım hizmetlerinin değerlendirilmesi. Konuralp Tıp Dergisi, 2019;11(3): 377-383.
Karabağ H.(2007). Evde Sağlık Bakım Hizmetlerinin Türkiye’de Uygulanabilirliğine İlişkin Hekimlerin Görüşleri Ve Kardiyoloji Hastaları İçin Hastane Destekli Evde Bakım Hizmetleri Model Önerisi, T.C. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı, Yüksel Lisans Tezi, Ankara.
Caserett D J et al (2001). Does hospice have a role in nursing home care at the end of life. J Am Geriatr Soc. 49 (11):1493-1498.
Jacobs P et al. (2002). The development of a tool to asses quality of cost estimates. Disease Management and Health Outcomes, 10 (2): 127-132.
Sayan A. Günümüzde Evde Bakım. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2004; Cilt: 7, Sayı: 3.
Yılmaz M., Sametoğlu F., Akmeşe G., Tak A., Yağbasan B., Gökçay, S., ve ark. Sağlık hizmetinin alternatif bir sunum şekli olarak evde hasta bakımı. İstanbul Tıp Dergisi, 2010; 11(3): 125-32.
Esatoğlu AE, Çoban M. Evde bakım hizmetlerine genel bir bakış. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi 2004,12.
Can Ö.S, Ünal N. Evde bakım ve tedavi. Türk Yoğun Bakım Derneği Dergisi, 2008; 6(4):6-13.
Akdemir N, Bostanoğlu H, Yurtsever S et al. Yatağa bağımlı hastaların evde yaşadıkları sağlık sorunlarına yönelik evde bakım hizmet gereksinimleri. Dicle Tıp Dergisi, 2011; 38 (1): 57-65.
Evde Yaşlı / Hasta Bakımı Eğitimi. (2016). (26.9.2022 tarihinde http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/Evde%20Bak%C4%B1m%20Hizmetleri.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Ertem, Ü.T., Ay, F.A. (2008). Hasta Kabulü, Taburculuk ve Yatak yapımı. Ay, F.A. (Ed.), Temel Hemşirelik Kavramlar, İlkeler, Uygulamalar içinde (s.133-134), İstanbul, İstanbul Medikal Yayıncılık.
Didişen, N.A., Özdemir, H.N.Ç., Keskin, E. Teknolojiye Bağımlı Çocuk ve Evde Bakım. J Pediatr Emerg Intensive Care Med., 2017; 4:123-129.
Arthur, D. (2002). Skills in Family Teaching. İçinde: Martinson, I.M., Widmer, A.G., Potillo, C.J. (Ed.), Home Health Care Nursing içinde (s.91-103). Philadelphia, London, New York, St.Louis, Sydney, Toronto, An İmprint of Elsevier Science.
Beale H. Respite care for technology-dependent children and their families. Pediatric Nursing, 2002;14:18-19.
Mendes M.A. Parents’ descriptions of ideal home nursing care for their technology- dependent children. Pediatric Nursing, 2013;39:91-96.
