Futbalda Yetenek Kavramı
Özet
Prof. Dr. Erkut Tutkun tarafından kaleme alınan "Futbolda Yetenek Kavramı" başlıklı çalışmada yetenek; bireyin belirli bir alanda yaşıtlarının ilk %10'una girebilecek doğuştan gelen üstün potansiyeli, hızlı öğrenme kabiliyeti ve bilgisini etkili kullanma gücü olarak tanımlanmaktadır. Spor yeteneği süreci; yetenek tarama, tanılama ve yönlendirme, yetenek gelişim, yetenek seçim, doğrulama ve yüksek performans geliştirme aşamalarından meydana gelmektedir. Yetenek; genel motorsal, genel spor ve branşa özgü yetenek şeklinde sınıflandırılırken; motor kapasite vücut gelişimi, güç, motor öğrenme, çeviklik ve koordinasyon bileşenlerine dayanmaktadır. Yetenekli sporcular antrenman uyaranlarına hızlı uyum sağlama, yaratıcılık, baskı ve stres altında doğru karar verme, risk alma, çalışkanlık ve yüksek motivasyon gibi karakteristik özellikler sergiler. Çalışmada Doğu Almanya, Sovyetler Birliği, Almanya, Hollanda, Brezilya, Fransa ve İngiltere gibi ülkelerin yanı sıra Ajax, Bayern Münih, Werder Bremen ve Manchester United gibi kulüplerin uyguladığı bilimsel yetenek seçim modelleri detaylıca incelenmektedir. Son olarak Türkiye'de yetenek seçiminde yaşanan sistem eksikliği ve sürdürülebilirlik sorunlarına dikkat çekilerek; Ulusal Yetenek Tanımlama Sistemi'nin kurulması, erken yaşta başarı yerine uzun vadeli gelişimsel kazanımlara odaklanılması, antrenör eğitimlerinin revize edilmesi, okul-kulüp iş birliğinin güçlendirilmesi ve ulusal sporcu bilgi bankasının oluşturulması gerekliliği vurgulanmaktadır.
In the study titled "The Concept of Talent in Football" authored by Prof. Dr. Erkut Tutkun, talent is defined as an individual's innate superior potential to rank among the top 10% of their peers in a specific field, along with the ability to learn rapidly and use knowledge effectively. The sports talent process consists of talent detection, identification and guidance, talent development, talent selection, confirmation, and world-class high-performance development stages. While talent is classified as general motor talent, general sports talent, and sport-specific talent, motor capacity relies on body development, strength, motor learning ability, agility, and coordination components. Talented athletes exhibit characteristic features such as rapid adaptation to training stimuli, creativity, accurate decision-making under pressure and stress, risk-taking, diligence, and high motivation. The study comprehensively examines scientific talent selection models implemented by countries such as East Germany, the Soviet Union, Germany, the Netherlands, Brazil, France, and England, as well as clubs including Ajax, Bayern Munich, Werder Bremen, and Manchester United. Finally, by drawing attention to the systemic deficiencies and sustainability issues in talent selection in Turkey, the necessity of establishing a National Talent Identification System, focusing on long-term developmental gains rather than early-age success, revising coach education, strengthening school-club cooperation, and creating a national athlete database is emphasized.
Referanslar
Açıkada,C.,Hazır,T., (2016),Uzun Süreli Sporcu Gelişim Programları: Hangi Bilimsel Temellere Oturuyor?, Hacettepe Journal of Sport Sciences ,27 (2), 84–100
Bayraktar,B.,Kurtoğlu,M.,Sporda Performans, Etkili Faktörler, Değerlendirilmesi ve Artırılması, Klinik Gelişim,16-24, (Erişim: 01.12.2022) https://klinikgelisim.org.tr/ eskisayi/ klinik_2009_ 22 _1/3.pdf
Bayraktar,I.,(2019), Geleneksel Yetenek Seçimi mi, Uzun Dönem Sporcu Gelişimi mi? ,Her Yönüyle Spor, Güven Plus Grup A.Ş. Yayınları: 05/2019,10-31, (Erişim,01.12.2022) https://www.researchgate.net/profile/SevincNamli/publication/333015531_OTIZM_VE_EGZERSIZ_ILISKISI/links/5d48653d92851cd046a558be/OTIZM-VE-EGZERSIZ-ILISKISI.pdf#page=11
Bennett,KJM., Roel Vaeyens,R.,Fransen,J.(2018), Creating a framework for talent identification and development in emerging football nations, Science and Medicine in Football
Bloom, B.S. (1985) Developing talent in young people. New York: Ballantin
Burgess,DJ., Naughton,GA.,(2010),Talent development in adolescent team sports: a review, International Journal of Sports Physiology and Performance, 5, 103-116
Fuhre,J.,Øygard,A.,Saether,SA., (2022),Coaches’ criteria for talent ıdentification of youth male soccer players, Sports, 10-14.
Holtey,J., Çeviren: M. Kamil Özer/ Journal of Health and Sport Sciences (JHSS), Vol.2, No.2, 2019
Johnston,K.,Wattie,N.,Schorer,J.,Baker,J.,(2018) Talent identification in sport: A systematic review, Sports Med (2018) 48:97–109
Krasilshchikov,O. (2013),Talent Identıfıcatıon and Development:Reassessıng The Prıncıple Model, Acta Facultatis Educationis Physicae Universitatis Comenianae
Koopmann,T.,Faber,I.,Baker,J.,Schorer,J.(2020),Assessing technical skills in talented youth athletes: a systematic review, Sports Medicine (2020) 50:1593–1611
Leite,N.,Calvo,AL.,Calleja-Gonzalez, J.,Gonçalves,B.,Cumming,S., (2022), (Edt.)Talent identification and development in sports performance,
Oleksandr, K., Chin, M.,Wilson, N., (2007). Talent identification in Malaysia. National Sports Institute.
Pankhurst,A.,Collins,D.,(2013),Talent ıdentification and development: the need for coherence between research, system, and process,https://doi.org/10.1080/00336297.2012.727374
Paynes, D., Gardner, K., Sheehan, K., & Hopkins, W. (2005). Fitness test and career progression in AFL football. Journal of Science and Medicine in Sports, 8(3), 321-332
Rees,T.,Hardy,L.,llich,AG.,Abernethy,B.,Coˆte,J.,Woodman,T.,Montgomery,H.,Laing,S., Warr,C.,(2016), The great british medalists project: a review of current knowledge on the development of the world’s best sporting talent, Sports Med 46:1041–1058
Russell, JJ., Martindale, CD., Daubney J., (2005) Talent Development: A guide for Sport Quest,57:353-375,Retrieved fromhttp://researchrepository. napier.ac.uk /2494/1/ Mar-tindale Quest.doc.
Sarmento,H.,Anguera,MT.,Pereira,A.,• Jo,DU.,(2018),Talent ıdentification and development in male football:a systematic review, Sports Med. 48:907–931
Sevimli,D., (2015),Sporda Yetenek Geliştirme Sürecinin Yönetimi, CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 10(1)
Till,K.,Baker,J.,(2020), Chalenges and (possible) solutions to optimizing talent identification and development in sport,Hypothesis and Theory.
Unnithan,V.,White,J.,Georgiou,A.,Iga,J.,Drust,B.,(2012),Talent identification in youth soccer,Journal of Sports Sciences,1–8,
Williams, AM.,Reilly, T., (2000). Talent development in soccer. Journal of Sports Science, 18, 657-667
Žvan,M., Čoh,M., (2018),Identification of young talents in sport, Journal of the Anthropological Society of Serbia, Niš, vol. 53, str. 119-123,
