İstanbul Protokolü Çerçevesinde Adli Olgu Kavramı, Mesleki Etik İlkeler, Görüşme Teknikleri ve Adli Muayene
Özet
Hekimlik halk sağlığını korumaya yönelik ağır çalışma rutini olan zor bir meslektir. Hekimler rutin muayene döngülerinde ağırlıklı olarak teşhis ve tedaviye odaklanırlar. Bu nedenle adli nitelik taşıyan muayeneler; özellikle de işkence ve kötü muamele iddialarına yönelik adli muayeneler, hekimlerin kaçındığı konular arasında yer alır. Bu tip adli muayenelere katkı sunmak amacıyla, fikir temelleri 1996 senesinde ortaya atılan ve 2000 senesinde Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altında resmi belge halini alarak, 2022 senesinde son edisyonu yayımlanan “İstanbul Protokolü” bu amaçla hazırlanmış uluslararası bir kılavuzdur. Yazının, adli muayeneyi yapan hekimin, karşılaşması muhtemel olan bu önemli görevi yerine getirirken, gereken temel hukuki ve tıbbi bilgi ve beceri düzeyine katkı sunabilecek içerikte olması amaçlanmıştır.
Medicine is a difficult profession with a heavy work routine for prevention of public health. Physicians focus heavily on diagnosis and treatment in their routine examination cycles. For this reason, forensic examinations and especially regarding allegations of torture and maltreatment are among the issues that physicians avoid. The "Istanbul Protocol", whose ideas were put forward in 1996 in order to contribute to forensic examinations of this nature, and which became an official document under the umbrella of the United Nations (UN) in 2000 and published in its last edition in 2022, is an international guide written for this purpose. It is aimed that the article have a content that can contribute to the basic legal and medical knowledge and skill level required while fulfilling this important task that the physician performing the forensic examination which is likely to encounter.
Referanslar
Yeni Halk Sağlığı. Tulchinsky, T. Varavikova, E. (2018) Halk Sağlığında Etik Konular. 1. Baskı s. 804-819. Ankara: Palme Yayınevi.
Istanbul Protocol: Manual on the Effective Investigation and Documentation of Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (2022 Edition) Office Of The High Commissioner For Human Rights
Can İÖ, Doğramacı YG, Ünüvar Ü. İstanbul Protokolü, Ed: Erkol ZZ, Doğramacı YG, Tıp Hukuku Özel Sayısı. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. s.72-9.
Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (2023) Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş Ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik. 05/08/2023tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19696&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır.
Fincancı Korur Ş, Yeni Yasalar Çerçevesinde Hekimlerin Hukuki ve Cezai Sorumluluğu, Tıbbi Malpraktis ve Adli Raporların Düzenlenmesi Sempozyumu Kitabı, İstanbul, 2006, Adli Olguya Yaklaşım, s. 92-104
Türk Ceza Kanunu, 05/08/2023tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır.
Karaarslan B, Aslan MC, Keten A… Mınnesota Otopsi Protokolü’ne Göre Yapılmış Cezaevi Ölümü Otopsılerının Değerlendırilmesi: 13 Olgu Sunumu / Journal of Forensic Medicine, Cilt / Vol.:28, Sayı / No:3
Ceza Muhakemesi Kanunu 05/08/2023tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5271&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır.
Özdemir M, Naziroğlu A, Yıldız A.M, İnanıcı M.A Bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisine Trafik Kazası Sonucu Başvuran Olguların Klinik Kayıtlar Üzerinden Adli Tıbbi Değerlendirilmesi J For Med 2021;35(2):44-53
Ünüvar Ü, Erenç Y, Dokudan D, Yılmaz LK, Önder Ö, Korur Fincancı Ş, İşkence Tanısında Kemik Sintigrafisinin Yeri, Ünüvar ve ark Adli Tıp Bülteni, Cilt 21, Sayı 1, S: 16-22, 2016
Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler Ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik 05/08/2023tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=8202&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır.
Hilal A, Meral D, Gülmen M K. Çekin N, Çukurova Bölgesindeki Gözaltı ve Cezaevi Ölümleri Hilal ve ark. Turkiye Klinikleri J Foren Med 2006, 3:43-46
Karbeyaz K, Ayrancı Ü, Çelikel A, Akkaya H Cezaevinde Mahkum Ölümleri; Eskişehir Deneyimi Adli Tıp Bülteni 2013;18(2):52-56.
Ünüvar Ü ve ark. İstanbul Protokolü Eğitimleri Öncesi Türkiye Genelinden Gözaltı Giriş Ve Çıkış Raporlarının Değerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni, Cilt 19, Sayı 3, S; 154-160, 2014
