Eğitim ve Toplumsal Cinsiyet

Adaçay, F. R. (2018). The role of fundamental ınstitutions in making and maintaining gender ma- instreaming. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 1(2), 345–363. https://doi.org/10.35235/ uicd.466986

Akkaş, İ. (2024). Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları çerçevesinde ortaya çıkan toplumsal cin- siyet ayrımcılığı. EKEV Akademi Dergisi, ICOAEF Özel Sayı, 97-118. https://izlik.org/JA23CJ- 94DU

Aksornkool, N. (2014). Literacy for life: Global perspectives on women’s literacy. UNESCO.

Anyon, J. (1980). Social class and the hidden curriculum of work. Journal of Education, 162(1), 67–92. https://doi.org/10.1177/002205748016200106

Apple, M. W., & Apple, M. W. (2004). Ideology and Curriculum. Routledge, New York. https://doi. org/10.4324/9780203487563

Arda, Ü., Kaya, R., & Ercan, Ö. (2024). Oyuncağın cinsiyetleştirilmesinde bir yeniden üretim ara- cı olarak çevrimiçi oyuncak mağazaları. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, 8(4), 567-589. https://izlik.org/JA56DJ85YW

Arnot, M. (2006). Gender equality and education. In the routledgefalmer reader in gender and edu- cation (pp. 21–35). Routledge, New York.

Asan, H. T. (2010). Ders kitaplarında cinsiyetçilik ve öğretmenlerin cinsiyetçilik algılarının saptan- ması. Fe Dergi, 2(2), 65-74. https://doi.org/10.1501/Fe0001_0000000033

Atlı, K. M., & Ateş, Ö. T. (2023). Toplumsal cinsiyet eşitliğine dair yapılan çalışmaların incelenmesi. Marmara Universitesi Kadin ve Toplumsal Cinsiyet Arastirmalari Dergisi, 7(7), 21–36. https:// doi.org/10.29228/mukatcad.33

Aydın, D., & Atalay, S. (2021). Hegemonik erkekliğin inşası: İzmir’de ‘daha’ erkeklik. Moment Journal. 8(1), 47-65. https://doi.org/10.17572/mj2021.1.4765

Ayten, B. K., & Şahan, B. (2016). Gender stereotypes in primary school turkish textbooks ilkokul türkçe ders kitaplarında toplumsal cinsiyet kalıp yargıları. Journal of Human Sciences, 13(3), 4152–4152. https://doi.org/10.14687/jhs.v13i3.3968

Batliwala, S. (1994). The meaning of women’s empowerment: New concepts from action. In Popula- tion policies reconsidered: Health, empowerment and rights (pp. 127–138). Harvard University Press.

Beauvoir, S. de. (1949). Le deuxième sexe. In Gallica (Bibliothèque nationale de France). http://ark. bnf.fr/ark:/12148/mm122200472d

Blumberg, R. L. (2008). The invisible obstacle to educational equality: gender bias in textbooks.

Prospects, 38(3), 345–361. https://doi.org/10.1007/s11125-009-9086-1

Buchmann, C., DiPrete, T. A., & McDaniel, A. (2008). Gender ınequalities in education. Annual Review of Sociology, 34(1), 319–337. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.34.040507.134719

Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge, New York. Byrd, D. (2018). Uncovering hegemony in higher education: a critical appraisal of the use of “ınstitutional habitus” in empirical scholarship. Review of Educational Research, 89(2), 171–210. https://doi.org/10.3102/0034654318812915

Connell, R., & Nizet, J. (2002). Lecture de la rédactıon: connell, r. w. (2002) gender: connell, r. w. (2002) gender. Management International, 7(1), 115–115. https://doi.org/10.59876/a-er3t-jmyp

Connell, R. W. (2005). Masculinities (2nd ed.). University of California Press, LA.

Crenshaw, K. W. (2018). Demarginalizing the ıntersection of race and sex: A black feminist critique of antidiscrimination doctrine, feminist theory, and antiracist politics [1989] (pp. 57–80). https:// doi.org/10.4324/9780429500480-5

Crenshaw, K. W. (1991). Mapping the margins: Intersectionality, ıdentity politics, and violence aga- inst women of color. Stanford Law Review, 43(6), 1241–1241. https://doi.org/10.2307/1229039 Davarcı, Y., & Zengi̇n, Z. S. (2021). Din dersi ders kitapları görsellerinde toplumsal cinsiyet üzeri- ne bir analiz. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 12, 283–300. https://doi.org/10.53112/

tudear.981599

Doğanay, G., & Çopur, Z. (2015). İlkokul hayat bilgisi ders kitaplarında işlenen aile içi rollerin top- lumsal cinsiyet eşitliği açısından değerlendirilmesi evaluation of the roles in the family ınclu- ded in primary school life sciences coursebooks in terms of social gender equality. Aydın Insan ve Toplum Dergisi, 7(1), 57–73. https://doi.org/10.17932/iau.ait.2015.012/ait_v07i1003

Durrani, N. (2008). Schooling the ‘other’: the representation of gender and national identities in Pakistani curriculum texts. Compare A Journal of Comparative and International Education, 38(5), 595–610. https://doi.org/10.1080/03057920802351374

Durualp, E. (2023). Öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumlarının ince- lenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 121-140. https://izlik.org/ JA95NW94LY

Eccles, J. S., & Wigfield, A. (2020). From expectancy-value theory to situated expectancy-va- lue theory: A developmental, social cognitive, and sociocultural perspective on motivation. Contemporary Educational Psychology, 61, 101859–101859. https://doi.org/10.1016/j.cedpsy- ch.2020.101859

Elgün, A., & Alemdar, M. Y. (2017). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarına yönelik bir araştırma: Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi örneği. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(3), 1054–1054. https://doi.org/10.24289/ijsser.316874

Erginer, A., & Saklan, E. (2020). Solution suggestions by trainee teachers for the problems that tur- ning of the teaching profession into a female profession may cause. Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 6(2), 363–393. https://doi.org/10.47615/issej.840163

Esra, K. (2020). Liseli erkek öğrencilerin bakış açısından okulda erkekliğin inşası [Middle East Technical University]. In OpenMETU (Middle East Technical University). https://hdl.handle. net/11511/46152

Evren, F. B. (2024). Toplum 5.0’da toplumsal iktidarın yeniden inşası: Foucaultcu bir yaklaşım. Es- kişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 19(3), 923-935. https://doi. org/10.17153/oguiibf.1429457

Foucault, M. (1990). The history of sexuality: An introduction, volume I.Trans. Robert Hurley. New York: Vintage 95, 1-160. https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/wordpressua.uark.edu/dist/e/218/ files/2019/05/Outline_of_Michel_Foucault_The_History_o.pdf

Fraser, N. (2009). Scales of justice: Reimagining political space in a globalizing world (Vol. 31). Co- lumbia university press. http://bvbr.bib-bvb.de:8991/F?func=service&doc_library=BV- B01&local_base=BVB01&doc_number=016556157&sequence=000001&- line_number=0001&func_code=DB_RECORDS&service_type=MEDIA

Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. Herder & Herder, New York https://opus4.kobv.de/ opus4-Fromm/frontdoor/index/index/docId/9470

Giroux, H. A. (1983). Theories of reproduction and resistance in the new sociology of education: a critical analysis. Harvard Educational Review, 53(3), 257–293. https://doi.org/10.17763/ha- er.53.3.a67x4u33g7682734

Gonsalves, A. J., & Danielsson, A. (2020). Physics education and gender. In Cultural studies of science education. Springer Nature (Netherlands). https://doi.org/10.1007/978-3-030-41933-2

Gore, J. (1993). The struggle for pedagogies: critical and feminist discourses as regimes of truth. The University of Wisconsin- Madison ProQuest Dissertations & Theses, 1990. 9106675.

Gülen, B. B., & Balkır, Z. G. (2021). Sexism in education . 12. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi (pp.62-63). Ankara, Turkey

Gülen, B. B., & Balkır, Z. G. (2022). Dijital dönüşümde kadınların güçlendirilmesi: dijital eğitim olanakları. Kocaeli Üniversitesi- AVESİS. https://avesis.kocaeli.edu.tr/publication/details/421b- c904-100e-40ad-8c6e-84e4875ac635/oai

Gündüz, H. Ç., & Tarhan, S. (2015). Toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimlerine yönelik tutum ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Bartın University Journal of Faculty of Education, 4(1), 21-33.. https://doi.org/10.14686/buefad.v4i1.1082000189

Hall, T. D., & Smith, L. T. (2000). Decolonizing methodologies: Research and ındigenous peoples. Contemporary Sociology A Journal of Reviews, 29(3), 567–567. https://doi.org/10.2307/2653993 Jackson, P. (2002). Life in classrooms. In Teaching and learning in the primary school (pp. 123-128). Routledge.

Kabeer, N. (1999). Resources, agency, achievements: reflections on the measurement of women’s empowerment. Development and Change, 30(3), 435–464. https://doi.org/10.1111/1467- 7660.00125

Kandemir, I. Y., & Kutlar, İ. (2020). An evaluation of local government services for women in Turkey on the basis of gender. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 3(1), 151–169. https://doi.org/10.33708/ktc.733045

Karaboğa, M. T. (2020). Sosyal bilgiler ders kitaplarında cinsiyet rolleri. Opus Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(1), 4847-4881. https://doi.org/10.26466/opus.686709

Karaca Karadeniz, B., & Polat, S. (2024). Okul yöneticilerinin öğretmenlere yönelik cinsiyetçilik davranışlarının incelenmesi. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 8(2), 12-25. https://izlik.org/ JA44KG48AG

Karaosmanoğlu, A. (2025). Butler’ın Performatif Kuramı ile Althusser’in Söylemsel Özne Kurulumu Arasındaki İlişkisellik. Mülkiye Dergisi, 49(2), 275-306. https://dergipark.org.tr/en/pub/mulki- ye/issue/92573/1542140

Kemerkaya, G., & Meydan, A. (2024). Sosyal bilgiler 5. sınıf ders kitabında yer alan görsellerin top- lumsal cinsiyet rolleri bağlamında incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 14, 333–346. https://doi. org/10.24315/tred.1516237

Kendir-gök, Y., & Asmaoğlu, N. (2025). Hegemonik Erkekliğin Kampüsteki İzdüşümü: Performans, Baskı ve Alternatif Arayışlar. Fiscaoeconomia, 9(Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı), 343-367. htt- ps://doi.org/10.25295/fsecon.1718247

Kırbaşoğlu Kılıç, L., & Eyüp, B. (2011). İlköğretim türkçe ders kitaplarında ortaya çıkan toplumsal cinsiyet rolleri üzerine bir inceleme. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2(3), 129-148. https://izlik.org/JA62HC65JS

Kızılgöl, Ö. A. (2012). Türkiye’de eğitimde cinsiyet eşitsizliğinin yoksulluk üzerindeki etkisi. Yöne- tim ve Ekonomi Dergisi, 19(1), 179-191. https://izlik.org/JA85WL36WG

Köseoğlu, M. (2018). Kadına yönelik şiddette sosyalleşme süreci ve toplumsal cinsiyet rollerinin etkisinin değerlendirilmesi. Sosyal Ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 19(42 Kadın Çalış- maları Özel Sayısı), 77-96. https://izlik.org/JA68KB43LJ

Kubanç, Y., & Öksüzoğlu, M. K. (2021). İlkokul 4. sınıf matematik ders kitaplarının anayasaya ve mevzuata uygunluk yönünden incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Der- gisi.40, 84-98. https://dergipark.org.tr/tr/pub/zgefd/issue/66186/1008605

Kurtdaş, E. M. (2021). Eğitimde cinsiyet temelli fırsat eşitsizliği. Sosyolojik Düşün, 6(2), 112-144. ht- tps://izlik.org/JA75XA77RM

Kuteesa, K. N., Akpuokwe, C. U., & Udeh, C. A. (2024). Gender equıty ın educatıon: addressıng challenges and promotıng opportunıtıes for socıal empowerment. International Journal of App- lied Research in Social Sciences, 6(4), 631–641. https://doi.org/10.51594/ijarss.v6i4.1034

Lorde, A. (2012). Sister outsider: Essays and speeches. Crossing press.

Lugones, M. (2010). Toward a decolonial feminism. Hypatia, 25(4), 742–759. https://doi.or- g/10.1111/j.1527-2001.2010.01137.x

Malhotra, A., & Mather, M. (1997). Do schooling and work empower women in developing count- ries? gender and domestic decisions in sri lanka. Sociological forum, 12(4), 599–630. https://doi. org/10.1023/a:1022126824127

McCormack, M. (2011). Hierarchy without hegemony: Locating boys in an ınclusive school setting. Sociological Perspectives, 54(1), 83–101. https://doi.org/10.1525/sop.2011.54.1.83

Mohanty, C. T. (2005). Feminism without borders: Decolonizing theory, practicing solidarity. Zubaan. https://doi.org/10.1215/9780822384649

Molyneux, M. (2006). Mothers at the Service of the new poverty agenda: progresa/oportunidades, mexico’s conditional transfer programme. Social Policy and Administration, 40(4), 425–449. https://doi.org/10.1111/j.1467-9515.2006.00497.x

Morgenroth, T., & Ryan, M. K. (2018). Gender trouble in social psychology: how can butler’s work ınform experimental social psychologists’ conceptualization of gender. Frontiers in Psychology, 9: 1320. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01320

OECD. (2015). The abc of gender equality in education. In Programme for international student assessment/Internationale Schulleistungsstudie. Organization for Economic Cooperation and Development. https://doi.org/10.1787/9789264229945-en

Oğuzhan, M. (2025). Instagram’da kadınlık temsilleri ve siberfeminizm: estetik anlatılar, dijital direniş ve kimliğin yeniden inşası. Fiscaoeconomia, 9, 208–230. https://doi.org/10.25295/fse- con.1719925

Ok, S. (2022). Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve eğitim: keşfedici mekânsal veri analizi. Marmara Universitesi Kadin ve Toplumsal Cinsiyet Arastirmalari Dergisi, 6(6), 187–200. https:// doi.org/10.29228/mukatcad.17

Özaydınlık, K. (2014). Toplumsal cinsiyet temelinde Türkiye’de kadın ve eğitim. Sosyal Politika Ça- lışmaları Dergisi, 33. https://doi.org/10.21560/spcd.03093

Özdağ, Y. K., & Özkan, D. (2022). Mücellâ romanında aile ve hayat karşısında kadının tutumu. Ulus- lararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 277-291. https://izlik.org/ JA94NZ98KJ

Özdemir, E. (2023). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarında yer alan görsellerin toplumsal cinsiyet bağlamında analiz edilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(3), 1487–1520. https://doi.org/10.17152/gefad.1172054

Özdemir, E. K., & Karaboğa, A. B. (2019). Ortaokul matematik ders kitaplarında toplumsal cinsiyet. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(3), 760–781. https://doi.org/10.17860/mersi- nefd.580405

Özenç, Y. Y. (2025). Policy analysis in education: Conceptual foundations and implementation ap- proaches. Okul Yönetimi, 5(1), 34-48. https://izlik.org/JA64RJ44CJ

Özer, D. A., Karataş, Z., & Ergun, O. R. (2019). Analysis of gender roles in primary school (1st to 4th grade) turkish textbooks. Eurasian Journal of Educational Research, 19(79), 1–20. https://doi. org/10.14689/ejer.2019.79.1

Patricia, H. C. (1990). Black Feminist Thought Knowledge, Consciousness, and the Politics of Em- powerment. Routledge.

Rubin, G. (1975). The traffic in women: Notes on the “political economy” of sex. PhilPapers. https:// philarchive.org/rec/RUBTTI

Rueda, A. B. C., González-Gijón, G., & Heredia, N. M. (2023). Revisión sistemática sobre la sociali- zación de género en la etapa de educación infantil. Pedagogia Social Revista Interuniversitaria, 43, 192–204. https://doi.org/10.7179/psri_2023.43.13

Sadi, B., & Gürün Karatepe, S. (2021). Eğitimli kadın istihdamının sorunlarına yönelik bir araştırma. İstanbul Kent Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 2(2), 21-50. https://izlik.org/ JA97DX73MK

Sadker, D., & Zittleman, K. (2009). Still failing at fairness: How gender bias cheats girls and boys in school and what we can do about it. Scribner.

Sadker, M., & Sadker, D. (1994). Failing at fairness: How America’s schools cheat girls. Scribner.

Serra, P., Prat, S. S., Grau, M. P., Morales, M. T. V., Garay, B., & Flintoff, A. (2016). The (in)visibility of gender knowledge in the physical activity and sport science degree in spain. Sport Education and Society, 23(4), 324–338. https://doi.org/10.1080/13573322.2016.1199016

Simmie, G. M. (2023). The fast globalizing gendered construction of teacher education: A critical fe- minist research policy analysis of the contemporary reform movement. Frontiers in Education, 8. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1113011

Skelton, C., & Francis, B. (2009). Feminism and “the schooling scandal. Routledge. https://doi. org/10.4324/9780203884331

Skelton, K. (2023). Counter-critical pedagogy: A manifesto. Critical Studies in Education, 65(4), 348–365. https://doi.org/10.1080/17508487.2023.2266522

Snyder, B. R. (1973). The hidden curriculum. MIT Press. http://ci.nii.ac.jp/ncid/BA05080769 Stromquist, N. P. (2015). Women’s empowerment and education: linking knowledge to transformative action. European Journal of Education, 50(3), 307–324. https://doi.org/10.1111/ejed.12137 Şahin, D., & Özaydınlı, B. (2023). Analysis of TUBITAK’s picture books in terms of gender. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(1), 255–285. https://doi.org/10.19171/uefad.1171382 Şahin, M. A., & Açıkalın, M. (2023). Women personages in secondary education history and social science textbooks in turkey. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 6(1), 92–122. https://doi.org/10.33708/ktc.1250084

Şahin, M. K., Çoban, A. E., & Korkmaz, A. (2018). Toplumsal cinsiyet eşitliği ve türk eğitim siste- mindeki yeri: okul öncesi öğretmen adaylarının gözünden. Journal of International Scientific Researches, 3(2), 735–752. https://doi.org/10.21733/ibad.457232

Takaoğlu, Z. B. (2021). An analysis of the pictures in physics textbooks in terms of gender roles. Sel- çuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 46, 355-378.. https://doi.org/10.21497/sefad.1032008 Temiz, Z., Çetin, Ş. Ü., & Yılmaz, S. (2020). Okul öncesi eğitim alan beş yaş çocuklarının meslek se- çimleri ve cinsiyetlerine ilişkin düşüncelerinin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi/Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 318–350. https://doi.

org/10.33711/yyuefd.691593

Temur, S. (2025). 5. Sınıf sosyal bilgiler ders kitabının toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi. Ma- nisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 473–518. https://doi.org/10.52826/ mcbuefd.1583199

Tuncer, M., & Uluğ, H. (2021). İngilizce Öğretmenliğine Kaynaklık Eden Dil Programlarında Öğ- renim Gören Üniversite Öğrencilerinin Sınıf İçi İşlevsel Öğretmen Konuşmasına Yönelik Gö- rüşlerinin Değerlendirilmesi. Eğitim Yansımaları, 5(1), 14-23. https://izlik.org/JA85NS98AK

Tutar, P. (2016). Kadınların siyasal öğrenme deneyimleri: KA.DER eğitimi. Ankara Universitesi Egi- tim Bilimleri Fakultesi Dergisi, 49(2), 1–32. https://doi.org/10.1501/egifak_0000001381

TÜİK. (2023). İstatistiklerle kadın, 2023. Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr Uhlmann, A. J., Bourdıeu, P., & Nice, R. (2002). Masculine domination. Contemporary Sociology A Journal of Reviews, 31(4), 407–407. https://doi.org/10.2307/3089075

UNESCO. (2017). A guide for gender equality in teacher education policy and practices. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org

UNESCO. (2020). Adverse consequences of school closures.

UNICEF. (2023). Child marriage: Latest trends and future prospects. In UNICEF Data. Unterhalter, E. (2012). Gender, Schooling and Global Social Justice. Routledge. https://doi.

org/10.4324/9780203965849

Ünal, F., Tarhan, S., & Köksal, E. Ç. (2017). Toplumsal cinsiyet algısını yordamada cinsiyet, sınıf, bö- lüm ve toplumsal cinsiyet oluşumunun rolü. Bartın University Journal of Faculty of Education, 227–227. https://doi.org/10.14686/buefad.287496

Yaşar, C., & Kaya, H. E. (2022). Evaluation of pıaac, programme for the ınternational assessment of adult competencies, results ın context of gender equality. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplum- sal Cinsiyet Dergisi, 5(1), 32–52. https://doi.org/10.33708/ktc.1065454

Yavorsky, J. E., & Buchmann, C. (2019). Gender typicality and academic achievement among ameri- can high school students. Sociological Science, 6, 661–683. https://doi.org/10.15195/v6.a25

Yıldız, E. Ç. (2024). Eleştirel ırk feminizmi: kökenler, analitik katkılar ve güncel endişeler. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 21(1), 477-504. https://izlik.org/JA96LS29BU

Yılmaz, Y., Acar, B., & Yaman, Ö. M. (2023). Üniversitelerin ruh sağlığı alanındaki bölümlerinde “toplumsal cinsiyet” konulu derslerin içerik analizi yoluyla incelenmesi. Journal of Higher Edu- cation and Science, 13(3), 410–422. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1294600

Young, M. (2020). Knowledge and the sociology of education. Acta Paedagogica Vilnensia, 44, 10–17. https://doi.org/10.15388/actpaed.44.1

YÖK. (2023). Yükseköğretimde kadın göstergeleri. Yükseköğretim Kurulu. https://www.yok.gov.tr Yu, J., McLellan, R., & Winter, L. (2020). Which boys and which girls are falling behind? linking

adolescents’ gender role profiles to motivation, engagement, and achievement. Journal of Youth and Adolescence, 50(2), 336–352. https://doi.org/10.1007/s10964-020-01293-z