Doğaya Dönüş: Orman Okulları Yaklaşımı
Özet
Kentleşme ve değişen yaşam koşulları, çocukların doğal çevreyle doğrudan etkileşim kurabilecekleri deneyimleri giderek sınırlandırmaktadır. Bu durum, doğayı öğrenme sürecinin bir parçası hâline getiren eğitim yaklaşımlarının önemini artırmaktadır. Bu yaklaşımlardan biri olan orman okulları, çocukların doğal ortamlarda oyun, keşif ve doğrudan deneyim yoluyla öğrenmelerini temel alan çocuk merkezli bir eğitim anlayışına dayanmaktadır. Bu bölümde, orman okulu yaklaşımı tarihsel gelişimi, felsefesi, temel ilkeleri ve eğitim programının özellikleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Ayrıca orman okullarının çocukların fiziksel, bilişsel ve sosyo-duygusal gelişimlerine sağladığı katkılar alanyazın doğrultusunda incelenmekte, dünyadan ve Türkiye’den uygulama örneklerine yer verilmektedir. Orman okullarının çocuklara bağımsız hareket etme, problem çözme, sosyal ilişkiler geliştirme ve doğal çevreye yönelik farkındalık kazanma açısından çeşitli öğrenme fırsatları sunduğu görülmektedir. Bu doğrultuda, çocukların doğayla düzenli etkileşim kurabilecekleri öğrenme ortamlarının yaygınlaştırılması ve orman
Referanslar
Ahi, B., Kaya, G., & Kahriman Pamuk, D. (2022). Forest schools as a family choice: A narrative study. Early Child Development and Care, 1–14. https://doi.org/10.1080/03004430.2022.2131779
Akyol, P. K. (2012). Kullanım şekilleri ve geleneğiyle kültürümüzde toprak. Çevrimiçi Tematik Türkoloji Dergisi, (1), 316–333.
Askar, N., & Durmusoglu, M. C. (2023). Meaning of play with loose parts materials in preschool education: A case study. Journal of Qualitative Research in Education, 23(33), 71–111. https://doi.org/10.14689/enad.33.1645
Aydemir, F., & Gençten, V. Y. (2023). The connection between forest school and preschool programs: A comparison study. Journal of Qualitative Research in Education, (36), 243–260. https://doi.org/10.14689/enad.36.1711
Aykut, M., & Kara, H. G. E. (2025). The mediating role of the connection with nature in the relationship between behavioral problems and emotion regulation in early childhood. Frontiers in Psychology, 16, 1583794. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1583794
Bahcivan, F. (2025). Türkiye’de orman okulu uygulamaları [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
Barnes, J. V. (2020). Building confidence, resilience and emotional intelligence in young children: A practical guide using growth mindset, forest school and multiple intelligences. Jessica Kingsley Publishers.
Child & Nature Alliance of Canada (2022). Our Stories. (17/10/2022 tarihinde https://childnature.ca/field-notes/ adresinden ulaşılmıştır).
Clarke, S. (2026). Artificial Intelligence as a “Knowledgeable Other” in Forest School Practice. Frontiers in Educational Practice and Research, 2(1), 68–94. https://doi.org/10.55578/fepr.2603.005
Coates, J. K., & Pimlott Wilson, H. (2019). Learning while playing: Children's forest school experiences in the UK. British Educational Research Journal, 45(1), 21–40. https://doi.org/10.1002/berj.3491
Dabaja, Z. F. (2022). Reviewing two decades of research on the Forest School impact on children: The sequel. Education 3-13, 50(6), 737–750. https://doi.org/10.1080/03004279.2021.1905019
Dean, S. (2019). Seeing the forest and the trees: A historical and conceptual look at Danish forest schools. International Journal of Early Childhood Environmental Education, 6(3), 53–63.
Deniz ve Orman Okulu (2022). Proje İçeriği. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (3/11/2022 tarihinde http://erdemli.meb.gov.tr/www/deniz-ve-orman-okulu/icerik/589 adresinden ulaşılmıştır).
Dilek, Ö. (2019). Orman okulu uygulamalarının çocukların gelişimine yönelik katkısının değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Kastamonu Üniversitesi].
Doğada Öğreniyorum (2022). Gaye Amus. (4/10/2022 tarihinde https://www.dogadaogreniyorum.com/gaye-amus adresinden ulaşılmıştır).
Döş, B., & Tamur, S. (2025). Meta-thematic analysis of research on forest school-based practices: A comprehensive review. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(20), 186–203. https://doi.org/10.57135/jier.1660322
Eko Kids Orman Okulu (2022). Eğitim Felsefesi. (28/10/2022 tarihinde https://www.ekokidsbahcesehir.com/egitim adresinden ulaşılmıştır).
Eroğlu, S. B. (2018), İstanbul’da bir devlet anaokulundaki orman okulu programının incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Boğaziçi Üniversitesi].
Garden, A. (2023). The university forest school space in England: Taking seminars outdoors for early years undergraduates. Education 3-13, 54(1), 31–46. https://doi.org/10.1080/03004279.2023.2280720
Garden, A., & Downes, G. (2021). A systematic review of forest schools literature in England. Education, 51(2), 320–336. https://doi.org/10.1080/03004279.2021.1971275
Gavrilova, M., Dvorskaya, E., & Sukhikh, V. (2025). The impact of digital media on play activity in preschool children: A psychological study. World of Media. Journal of Russian Media and Journalism Studies, 4, 28–45.
Güngör, İ., & Koçbeker Eid, B. N. (2021). Etnografik bir perspektiften köy ilkokulunda öğrenci olmak. Journal of Qualitative Research in Education, (28), 129–155. Doi:10.14689/enad.28.6
Haq, N., & Sarah, B. (2014). Perceptions about forest schools:
Hargrave, J. (2013). Take it outside: Administrators perspectives of the role of nature in outdoor schools [Yüksek lisans tezi, University of North Carolina].
Harris, F. (2018). Outdoor learning spaces: The case of forest school. Area, 50(2), 222–231. https://doi.org/10.1111/area.12360
Hume, J. (2024). What’s so special about forest school? A posthuman exploration of regular, repeated, unstructured practice in a woodland space [Doctoral thesis, Northumbria University].
İhlas Haber Ajansı (2022). Türkiye'nin ilk devlet destekli orman okulunda anahtar teslimi. (6/10/2022 tarihinde https://www.haberler.com/guncel/turkiye-nin-ilk-devlet-destekli-orman-okulu-nda-13642220-haberi/ adresinden ulaşılmıştır).
Jones, V. M. (2025). Why are parents choosing Forest preschool? A look into parent choice and outcome expectations in a Forest preschool setting. Electronic Theses and Dissertations, 4639. https://doi.org/10.18297/etd/4639
Kanat, T., & Arcagök, S. (2022). Effects of forests school practices on preschool children. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 3(1), 167–195. https://doi.org/10.54637/ebad.1074499
Kanyılmaz Canlı, E. S. (2022). Orman okulu temelli prososyal destek programının 4-6 yaş çocuklarının prososyal davranışlarına etkisi [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi].
Kanyılmaz Canlı, E. S., & Temel, Z. F. (2022). Bir orman okulu uygulamasının değerlendirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (62), 431–454. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1040654
Karavida, V., Tympa, E., & Charissi, A. (2020). Forest schools: An alternative learning approach at the preschool age. Journal of Education & Social Policy, 7(4), 116–120. https://doi.org/10.30845/jesp.v7n4p12
Kaya, M. Z., & Alkar, Ö. Y. (2026). Sanal gerçeklikle doğa terapilerinin kaygı belirtileri üzerindeki etkisi: Sistematik derleme çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 13(1), 33–57. https://doi.org/10.31682/ayna.1714362
Kenyon, A., Chauhan, T., Reynolds, K., Pywell, S., Shaikh, R., & Ajiboye, A. (2026). Connection to nature in nature based social prescribing: A scoping review of evidence, gaps, and policy implications. Social Science & Medicine, 119133. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2026.119133
Knight, S. (2013) Forest school and outdoor learning in the early years. (2nd ed.). SAGE.
Knight, S., Coates, J. K., Lathlean, J., & Perez‐del‐Aguila, R. (2024). The development of an interdisciplinary theoretical framework for Forest School in the United Kingdom. British Educational Research Journal, 50(2), 905–922. https://doi.org/10.1002/berj.3953
Koyuncu, M. (2019). Okul öncesi eğitimde alternatif yaklaşım: Orman okullarında öğretmen, veli ve yönetici görüşlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi].
Louv, R. (2012) Doğadaki son çocuk: Çocuklarımızdaki doğa yoksunluğu ve doğanın sağaltıcı gücü. TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları.
Macun, A. (2018). 60-72 aylık çocukların ekolojik görüşlerinin okullarda orman programı kapsamında hazırlanan etkinliklere göre incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi].
Maynard, T. (2007). Forest schools in Great Britain: An initial exploration. Contemporary Issues ıin Early Childhood, 8(4), 320–331. https://doi.org/10.2304/ciec.2007.8.4.320
Michek, S., Nováková, Z., & Menclová, L. (2015). Advantages and disadvantages of forest kindergarten in Czech Republic. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 171, 738–744. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.01.186
Natalini, A. (2021). From outdoor education to outdoor schools: a new way of teaching. European Journal of Education Studies, 8(7), 75–99. http://dx.doi.org/10.46827/ejes.v8i7.3802
Nawaz, H., & Blackwell, S. (2014). Perceptions about forest schools: Encouraging and promoting Archimedes Forest Schools. Educational Research and Reviews, 9(15), 498-503.
Orman Okulu Projesi (2022). Tarsus orman okulu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (7/11/2022 tarihinde https://tarsus.meb.gov.tr/www/orman-okulu-projesi/icerik/1743 adresinden ulaşılmıştır).
Orman Okulu (2022). Program. Orman Okulları Uygulama Merkezi. (13/10/2022 tarihinde https://www.ormanokulu.org/program/ adresinden ulaşılmıştır).
Outdoor & Woodland Learning (2022). Woodland Learning. (24/10/2022 tarihinde https://owlscotland.org/woodland-learning/ adresinden ulaşılmıştır).
Pamuk, D. K., Yıldız, T. G., & Kara, G. E. (2025). Nurturing young minds through nature: Investigating children’s executive functions in a forest kindergarten in Turkey. Theory and Practice in Child Development, 5(1), 79–97. https://doi.org/10.46303/tpicd.2025.5
Paslı, A. M. (2019). Doğal çevre, kent ve çocuk ilişkisini yeniden kurmak İskandinavya'da doğa temelli eğitim ve İsveç orman okulu örneği [Yüksek lisans tezi, İstanbul Şehir Üniversitesi].
Polat, Ö., & Demirci, F. G. (2021). Erken çocukluk döneminde bilişsel gelişime bir uyaran olarak doğa ile temas ve doğa temelli açık alan etkinlikleri. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 95–113.
Primitive Pursuits (2022). Programs. (13/10/2022 tarihinde https://primitivepursuits.com/programs/ adresinden ulaşılmıştır).
Renkli Orman Okulları (2022). Proje Tabanlı Öğrenme. (1/11/2022 tarihinde https://renkliorman.k12.tr/anaokulu/proje-tabanli-ogrenme/ adresinden ulaşılmıştır).
Sella, E., Bolognesi, M., Bergamini, E., Mason, L., & Pazzaglia, F. (2023). Psychological benefits of attending forest school for preschool children: A systematic review. Educational Psychology Review, 35(1), 29. https://doi.org/10.1007/s10648-023-09750-4
Serpil Orman Okulları (2022). Merak edilenler. (26/11/2022 tarihinde https://www.serpilormanokullari.k12.tr/merak-edilenler/ adresinden ulaşılmıştır).
Setiadi, F. M., & Khairunnisa, K. (2026). An analysis of the impact of online games on social development among students at sd ıt al-husnayain: An Erikson perspective. Genderang Asa: Journal of Primary Education, 7(1), 30–46. https://doi.org/10.47766/ga.v4i1.7501
Skovbørnehaven Den Blå Anemone (2022). Om os. (19/10/2022 tarihinde http://www.skovborn.dk/om-os adresinden ulaşılmıştır).
Strasburger, V. C., & Donnerstein, E. (1999). Children, adolescents, and the media: Issues and solutions. Pediatrics, 103(1), 129–139. https://doi.org/10.1542/peds.103.1.129
Stavrıanos, A. (2024). How forest school supports inclusive practices: Observations of child engagement and views of teachers and parents in one English primary school [Doctoral thesis, Anglia Ruskin University].
Sugiyana, L., Agustin, M., Muqodas, I., & Mustafa, L. M. (2025). Exploration of stimulating children's naturalistic intelligence at Bahtera Multiple Intelligence Preschool Malaysia. Child Education Journal, 7(1), 60–71. https://doi.org/10.33086/cej.v7i1.7257
Sümbüllü, Y. Z., & Altınışık, M. E. (2016). Geleneksel çocuk oyunlarının değerler eğitimi açısından önemi. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 73–85.
Taşkın Ekici, F., & Katırcıoğlu, G. (2026). Orman okulu eğitiminin ortaokul öğrencilerinin çevre tutumlarına etkisi ve sürdürülebilir orman yönetimine katkısı. Denizli İl Millî Eğitim Müdürlüğü Bilim ve Eğitim Dergisi, 2(2), 111–124.
The Cedarsong Way (2022). History of the Cedarsong Way. (21/10/2022 tarihinde https://cedarsongway.org/history-of-cedarsong-way/ adresinden ulaşılmıştır).
The World Outside (2022). What is forest school? The World Outside. Where the adventure begins. (3/10/2022 tarihinde https://www.theworldoutside.co.uk/whatisforestschool#:~:text=The%20philosophy%20of%20Forest%20Schools%20is%20to%20inspire,a%20responsibility%20for%20nature%20conservation%20in%20later%20life adresinden ulaşılmıştır).
Trapasso, E., Knowles, Z., Boddy, L., Newson, L., Sayers, J., & Austin, C. (2018). Exploring gender differences within forest schools as a physical activity intervention. Children, 5(10), 138-153. https://doi.org/10.3390/children5100138
Turtle, C., Convery, I., & Convery, K. (2015). Forest schools and environmental attitudes: A case study of children aged 8–11 years. Cogent Education, 2(1), 1–14. https://doi.org/10.1080/2331186X.2015.1100103
VanLone, J., Shearer, L., Luzenski, M., Amarante, E., Chlebowski, S., & Boyatzis, C. (2024). Rooted in nature: Pre-service teachers’ development of nature-based pedagogical insights through a forest school field experience. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, 26(1), 127–145. https://doi.org/10.1080/14729679.2024.2431279
Wake, M., Hesketh, K., & Waters, E. (2003). Television, computer use and body mass index in Australian primary school children. Journal of Paediatrics and Child Health, 39(2), 130–134. https://doi.org/10.1046/j.1440-1754.2003.00104.x
White, K. A. (2022). Impactful digital technology: Connecting with nature in early childhood (Culminating Experience Project No. 202). Grand Valley State University.
Yan, Q. S., Cai, Y. F., & Zeng, W. Q. (2025). Driven by feelings or stimulated by context: how childhood nature experience shaped adulthood pro-environmental behavior?. Frontiers in Psychology, 16, 1529388. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1529388
Yörük, G. (2026). Erken çocuklukta fen eğitimi: Pedagojik yaklaşımlar, öğretmen yeterlilikleri ve uygulama engellerine ilişkin bir derleme. Sosyal Gelişim Dergisi, 4(1), 1–21.
Zileli, R., Halmatov, M., Kahraman, Ü., Mumcu, T., Akpınar Doğan, E., & Bayram, A. (2025). Bilecik’te oynanan geleneksel çocuk oyunları. Ahmet Gönener & Utku Gönener (Ed.), Spor Bilimlerinde Güncel Çalışmalar V içinde (45–74). Ankara: Akademisyen Yayınevi Kitabevi
