Travmatik Yaralanmalarda Raporlama ve Yara Yaşı Açısından Değerlendirme
Özet
Travmatik yaralanmalarda yara; fiziksel, kimyasal, biyolojik veya ışınsal etkenlerin vücut dokularında meydana getirdiği hasardır. Adli tıp pratiğinde yaraların eksiksiz raporlanması ve oluşum zamanının (yara yaşının) tespiti, yargı makamlarınca yürütülen hukuki süreçlerde adalet ve eşitliğin sağlanması açısından hayati bir öneme sahiptir. Hekimler tarafından düzenlenen adli raporlarda yaranın anatomik lokalizasyonu, cetvel kullanılarak yapılan üç boyutlu ölçümleri, yara dudaklarının yapısı, yönü, açıları, trajesi ve Türk Ceza Kanunu (TCK m. 86-87) ilkelerine göre basit tıbbi müdahale ile giderilebilirlik ya da yaşamsal tehlike oluşturma gibi adli ağırlık dereceleri net ifadelerle tanımlanmalıdır. Abrazyon (sıyrık), ekimoz (morluk), laserasyon, kemik ve iç organ harabiyeti ile ateşli silah yaralanmaları kendilerine özgü adli nitelikleriyle incelenir. Ekimozlarda hemoglobin parçalanmasına bağlı gelişen renk değişimleri kronolojik zaman hakkında ipuçları sunarken; yara yaşı tayininde lökosit infiltrasyonu ve fibroblast aktivitesini inceleyen histolojik yöntemlerin yanı sıra enzim aktivitesini ve hücresel markırları (P-selektin, fibronektin, ICAM-1, COX-2 vb.) esas alan histokimyasal ve immünohistokimyasal analizler kullanılır. Bireysel ve çevresel değişkenler iyileşme sürecini etkilese de, 1219 ve 38 sayılı kanunlar çerçevesinde hazırlanan standart adli raporlar, olay anındaki vital bulguları ve hukuki boyutu tüm detaylarıyla ortaya koymaktadır.
Referanslar
Celbiş O, İşcan MY. Adli Bilimler: Kimlik, Yeniden Yapılandırma ve Ölüm. Akademisyen Tıp Kitapevi 2016;99-126
Saukko P, Knight B. Knıght’s Forensıc Pathology Fourth Edition. CRC Press. 2016; 133-65
Maguire S, et al. Can you age bruises accurately in children? A systematic review. Arch Dis Child 2005;90(2):187–9.
Byard RW, et al. Histologic dating of bruises in moribund infants and young children. Forensic Sci Med Pathol 2008;4(3):187–92.
Riezzo I, Battista BD, Salvia AD, Cantatore S, Neri M, Pomara C, Turillazzi E, Fineschi V. Delayed Splenic Rupture: Dating The Sub-Capsular Hemorrhage as a Useful Task to Evaluate Causal Relationships with Trauma. Forensic Sci Int 2014;234:64-71.
Büken B, Üner B, Çetinkaya Ü, Çağdır AS, Kırangil B. Adli Tıp’da Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) Uygulamaları Adli Tıp Bülteni 2001:6(1):23-31.
Carlson HD. Patterns of Ecchymoses Caused by Manner of Death and Collateral Injuries Sustained in Bruising Incidents: Decedent Injuries, Profiles, Comparisons, and Clinicopathologic Significance. J Forensic Sci 2010;55(6):1534-42.
Soysal Z, Eke M, Çağdır A. Adli Otopsi. Birinci baskı, İstanbul Üniversitesi Basımevi ve Film Merkezi, 1999;475-523.
Di Maio DJ, DiMaio VJM. Forensic Pathology CRC Press, Boca Raton London, New York, Washington, D.C. 2nd Edition. 2001:171-206
Fatteh A. Handbook of Forensic Pathology. J.B. Lippincott Company, ISBN: 0397-50328-8, 1973:66-80, 82-96, 97-123, 166-83.
Grellner W, Dimmeler S, Madea B. Immunohistochemical Detection of Fibronectin in Postmortem Incised Wounds of Porcine Skin. Forensic Sci.Int 1998;97(2-3):109-16.
Grellner W, Madea B. Demands on Scientific Studies: Vitality of Wounds and Wound Age Estimation. Forensic Sci Int 2007;165(2-3):150-4.
Grellner W, Madea B, Kruppenbacher JP, Dimmeler S. Interleukin-1a (IL-1a) and N-formyl-methionyl-leucyl-phenylalanine (FMLP) as Potential Inducers of Supravital Chemotaxis. Int J Legal Med 1996;109(3):130-3.
Ishida Y, Kimura A, Takayasu T, Eisenmenger W, Kondo T. Expression of Oxygen-Regulated Protein 150 (ORP150) in Skin Wound Healing and its Application for Wound Age Determination. Int J Legal Med 2008;122(5):409-14.
Özaslan A. Adli Raporların Hazırlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar. İçinde; İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Yeni Yasalar Çerçevesinde Hekimlerin Hukuki ve Cezai Sorumluluğu, Tıbbi Malpraktis ve Adli Raporların Düzenlenmesi Sempozyum Dizisi No: 48, Şubat 2006:185-92.
Özpek A, Çalışkan M, Yücel M, Hasbahçeci M, Baş G, Alimoğlu O. Künt Travmaya Bağlı İntestinal Yaralanmalar.İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2012;19(3):138-41.
Ozdemir B, Celbis O, Kaya A. Cut throat injuries and honor killings: review of 15 cases in eastern Turkey. J Forensic Leg Med. 2013 May;20(4):198-203.
Pakiş I, Kaya EA. Adli Tıp Uygulamalarında Yara Yaşı ve Canlılık Bulgularının Değerlendirilmesi. Adli Tıp Dergisi 2011; 25(2);139-51.
Sauko P, Knight B. Knight’s Pathology of Wounds. Forensic Pathology. ISBN: 0 340-76044 3, 3. Basım, Arnold Mabaası 2004:136-73, 174-221, 222-34.
Salaçin S. Travmalarda Adli Rapor Düzenlenmesi. Arşiv 1992;1:87-94, 199-206.
Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun. Kanun numarası: 1219, Resmi Gazete: tarih 14/4/1928, sayısı 863.
Türk Ceza Kanunu’nda Tanımlanan Yaralama Suçlarının Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi Rehberi. Editörler; Güzel S, Balcı Y, Çetin G. Haziran 2005, Güncelleme Editörleri; Balcı Y, Çetin G, Gürpınar K, Anolay NN. Haziran 2019. www.atk.gov.tr. (Ulaşım tarihi: 29.09.2020)
Çagdir S, Celbis O, Aydin NE, Soysal Z. Evolution of Forensic Autopsy and Current Legal Procedures in Turkey,Am J Forensic Med Pathol. 2004;25:49-51
Türk Ceza Kanunu, www.mevzuat.gov.tr son erişim tarihi: 19.09.2020
Ishida Y, Kuninaka Y, Nosaka M, Shimada E, Hata S, Yamamoto H, Hashizume Y, Kimura A, Furukawa F, Kondo T. Forensic application of epidermal AQP3 expression to determination of wound vitality in human compressed neck skin. Int J Legal Med. 2018 Sep;132(5):1375-1380. Shrestha R, Kanchan T, Krishan K. Gunshot Wounds Forensic Pathology. 2020 Apr 15. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan–.
Shrestha R, Krishan K, Kanchan T. Abrasion. 2020 Nov 20. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan–.
Wang PH, Huang BS, Horng HC, Yeh CC, Chen YJ. Wound healing. J Chin Med Assoc. 2018 Feb;81(2):94-101.
Wang Y, Yamamoto Y, Kuninaka Y, Kondo T, Furukawa F. Forensic Potential of MMPs and CC Chemokines for Wound Age Determination. J Forensic Sci. 2015 Nov;60(6):1511-5.