Munchausen By Proxy Sendromu Olgularında Tıbbi Sosyal Hizmet Müdahalesi
Özet
Bu çalışma, Munchausen by Proxy Sendromu (MBPS) şüphesiyle hastaneye getirilen 30 günlük bir erkek bebek vakası üzerinden tıbbi sosyal hizmet müdahalesini incelemektedir. Bebek, apne ve kanlı kusma gibi atipik semptomlarla başvurmuş; ancak refakatçisiz yenidoğan yoğun bakım takibinde organ kökenli bir patoloji saptanmamıştır. Annenin önceki altı çocuğunun da bebekken ani ve otopsi yapılmaksızın evde vefat etmiş olması, MBPS şüphesini kuvvetlendirmiştir. Multidisipliner değerlendirme kapsamında tıbbi sosyal hizmet uzmanı; ailenin psikososyal durumunu, risk faktörlerini ve geçmişini kanıta dayalı olarak analiz etmiştir. Çocuk Koruma Kanunu çerçevesinde danışmanlık ve sağlık tedbirleri alınarak adli bildirim yapılmış, anneye kronik depresyon tanısı konup tedaviye başlanmıştır. Ancak ilerleyen süreçte annenin bebeğin soluk borusuna kasıtlı olarak mama kaçırarak zarar vermesi üzerine adli soruşturma derinleştirilmiş ve anne ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmıştır. MBPS olguları; yüksek mortalite riskleri, tekrarlayıcı yapıları ve faillerin işbirlikçi görünümleri nedeniyle tanı konması zor vakalardır. Erken tanı, etkin risk analizi, adli mercilerle güçlü iş birliği ve çocuk koruma birimlerinde multidisipliner bir ekiple tıbbi sosyal hizmet uzmanlarının aktif yer alması, hayati risk altındaki çocukların korunmasında kritik öneme sahiptir.
Referanslar
World Health Organization. Child maltreatment, 2020. Erişim tarihi: 26.03.2021 https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/child-maltreatment
Day DO & Moseley RL. Munchausen by Proxy Syndrome, Journal of Forensic Psychology Practice. 2010;10(1):13-36.
Meadow R. Different Interperations of Munchausen Syndrome by Proxy. Child Abuse and Neglect. 2002;26(5):501-508.
Murray JB. Munchausen Syndrome/Munchausen Syndrome by Proxy. The Journal of Psychology: Inter Disciplinary and Applied. 1997;131(3):343-352.
Hancı İH & Eşiyok B. Munchausen by Proxy Sendromu: Vekaleten Hastalık. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2001;10(9):326-327.
Kuğuoğlu S. Çocuk İstismarı ve İhmali. Ed: Felimen D. Acil Bakım. 3. Baskı, Yüce Yayıncılık, İstanbul. 2004:577-599.
Türkmen Z, Mercan S, Çalıcı C, Türkdoğru S & Ziyalar N. Munchausen by Proxy Sendromu (MbPS) Şüphesi Olgularında Biyolojik Örneklerin ve Toksikolojik Analizin Önemi. Medicine Science 2015;4(4):2947-2966.
Saygılı S. Munchausen by Proxy Sendromu. Haseki Tıp Bülteni, 2009;47(3):135-138.
Yurteri Tiryaki A & Baran G. Bir Çocuk İstismarı Türü Olarak “Munchausen By Proxy Sendromu”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;6(1):107-124.
Schreier H. Munchausen by Proxy. Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care. 2004; 34:126-143.
Polat O & Dokgöz H. Munchausen Sendromu. Tüm Boyutlarıyla Çocuk İstismarı: Tanımlar I. Seçkin Yayıncılık, (Ed.) Oğuz Polat. Ankara, 2007:276.
Amerikan Psikiyatri Birliği. Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, Beşinci Baskı (DSM-5), Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı’ndan (çeviri ed. E Köroğlu). Hekimler Yayın Birliği, Ankara. 2013.
Öznur Muz FN. Gazi Üniversitesi Çocuk Koruma Merkezinde İzlenen Munchausen By Proxy Sendromu Olguları. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı. Tıpta Uzmanlık Tezi. Ankara. 2014.
Borres MP & Hagg A. Child Abuse Study Among Swedish Physicians and Medical Students. Pediatr Int. 2007;49:177-182
Türk Ceza Kanunu. 2004. Erişim Tarihi: 26.03.2021 https://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5237.html
Sheridan MS. The Deceit Continues: An Uptadet Literature Review of Munchausen Syndrome by Proxy. Child Abuse and Neglect. 2003;27:431-451.
Foto Özdemir D, Yalçın S, Akgül S, Evinç ŞG, Karhan A, Karadağ F, Balseven Odabaşı A, Tekşam Ö, Yıldız İ, Kanbur N, Özmert E, Derman O, Tümer AR, Atik H, İnce T, Yurdakök K, Gökler B & Kale G. Munchausen By Proxy: A Case Series Study From Turkey. J Fam Violence. 2015:581-608.
Wang D, Nadiga DN & Jenson JJ. Yapay Bozukluk. Comprehensive Textbook of Psychiatry (Çev. Aydın H, Bozkurt A). 8. baskı, 2. cilt, Sadock VA, Sadock BJI (Ed). Güneş Kitabevi, Ankara. 2007:1829-1843.
Thomas K. Munchausen Syndrome by Proxy: Identification and Diagnosis. Journal of Pediatric Nursing. 2003;18:174-180.
Tümer AR, Balseven Odabaşı A, Foto Özdemir D & Mutlu Eİ. Çocuk İstismarının Ağır Bir Türü: Bakım Verenin Yapay Bozukluğuna Hukuki ve Tıbbi Bakış. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi.2015;6:581-608.
Choi BCK & Pak AWP. Multidisciplinarity, Interdisciplinarity and Transdisciplinarity in Health Research, Services. Education and Policy: 1. Definitions, Objectives, and Evidence of Effectiveness. Clin Invest Med. 2006; 29(6):351-364.
Kara Ö. Ankara İlinde Görev Yapan Pediatri Asistanları, Uzmanları ve Pratisyen Hekimlerin Çocuk İstismarı ve İhmali Konusunda Bilgi Düzeyleri ve Yaklaşımlarının Karşılaştırılması. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı. Tıpta Uzmanlık Tezi. Ankara. 2010:146.
Holstege CP & Dobmeier SG. Criminal Poisoning: Munchausen by Proxy. Clin Lab Med. 2006;26(1):243-253.
International Federation of Social Work. Global definition of the social work. 2014. Erişim tarihi: 26.03.2021 https://www.ifsw.org/what-is-social-work/global-definition-of-social-work/
Özkan Y & Gökçearslan Çifci E. Sosyal Hizmette Kanıta Dayalı Uygulamalar: Sosyal Hizmet Eğitimi Açısından İrdelenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2012;23(1):149-160.
Sheafor BW & Horejsi CJ. Sosyal Hizmet Uygulaması (1. Baskı). (Çev Ed: Baran Çiftci D.) Nika Yayınevi. Ankara. 2014.
Uğurlu Z. Pediatrik Onkoloji Hastalarının Annelerinin Bakım Yükü, Algıladıkları Sosyal Destek, Ebeveyn Yetkinliği ve Sosyal Hizmet Gereksinimlerinin İncelenmesi: Bir Karma Yöntem Araştırması. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Sosyal Hizmet Bölümü. Klinik Odaklı Sosyal Hizmet. Doktora Tezi. Ankara. 2020:239.
Duyan V. Hastaların karşılaştıkları sorunlar ve çözümleri odağında tıbbi sosyal hizmet. Cumhuriyet Üniversitesi. Tıp Fakültesi Dergisi. 2003;25(4):39-44.
Parrish M & Perman J. Munchausen Syndrome by Proxy: Some Practice Implications for Social Workers. Child and Adolescent Social Work Journal. 2004;21(2):137-154.
Özbesler C & İçağasıoğlu Çoban MA. Ebeveyn Yoluyla Munchausen Sendromu Olgularında Sosyal Hizmetin Rolü. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 2010;21(21):40-49.
Crosson Tower C. Understanding Child Abuse and Neglect. 8th ed. Boston: Allyn&Bacon. 2010:464.
Unicef. Çocuklara Kötü Muamelenin Önlenmesi: Bu Konuda Harekete Geçilmesine ve Kanıt Toplanmasına Yönelik Bir Kılavuz. Uluslararası Çocuk Merkezi Derneği. 2016:102.
5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu. 2005. Erişim tarihi: 26.03.2021 https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5395.pdf
Bools CN, Neale BA & Meadow R. Follow up of Victims of Fabricated Illness (Munchausen Syndrome by Proxy). Archives of Diseases in Childhood. 1993;69:625-630.