Sindirim Sistemi (Systema Digestorium)
Özet
Sindirim sistemi, yaşamın devamı için gerekli enerjiyi sağlamak amacıyla dışarıdan alınan büyük moleküllü besinlerin fiziksel ve kimyasal işlemlerle yapı taşlarına parçalanmasını, bağırsak duvarlarından emilmesini ve sindirilemeyen artıkların dışkılama ile atılmasını sağlar. Sistem, ağızdan başlayıp anüse kadar uzanan yaklaşık 8-10 metre uzunluğundaki sindirim kanalı (ağız boşluğu, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsaklar, kalın bağırsaklar, rektum ve anüs) ile sindirime yardımcı organ ve bezlerden (tükürük bezleri, karaciğer, safra kesesi ve pankreas) meydana gelir. Ağız boşluğunda besinler dil ve dişler vasıtasıyla mekanik olarak parçalanırken tükürük bezlerinin salgılarıyla kimyasal sindirim başlar. Yutak ve 25-30 cm uzunluğundaki yemek borusu besin maddelerini mideye iletir. Mide, besinleri depolayıp kas hareketleri ve salgılarla işler. İnce bağırsaklar (duodenum, jejunum, ileum) besinlerin kimyasal sindiriminin ve metabolik emiliminin gerçekleştiği ana bölümdür. Kalın bağırsaklar (çekum, kolon, rektum, anal kanal) ise esas olarak suyun, inorganik tuzların ve belirli maddelerin geri emilimini üstlenir. Yardımcı organlardan karaciğer safra üretimi ve çeşitli metabolik işlevleri yürütürken, safra kesesi safrayı depolayıp konsantre eder. Pankreas iç ve dış salgılarıyla sindirim enzimleri ile insülin ve glukagon hormonlarını üretir. Dalak yaşlanmış kan hücrelerini filtreleyen en büyük lenfoid doku işlevini görürken, periton zarı karın organlarını sararak koruyucu ve destekleyici bir ortam sağlar.
Referanslar
Arıncı K, Elhan A: Anatomi, Güneş Tıp Kitabevleri, 6.Baskı, İstanbul, 2016
Şenyılmaz Y, Saylam C: Anatomi: Ege Üniversitesi Basımevi, Bornova-İzmir, 1999
Şahin B:Sağlık Bilimleri İçin Resimli Temel Anatomi, İstanbul Tıp Kitabevi, İstanbul, 2019
Yıldırım M: Sağlık Yüksek Okulları İçin Resimli İnsan Anatomisi,6.Baskı, Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2019
Faiz O, Blackburn, Moffat D, Büyükmumcu M. (Çeviri Ed.) : Bir Bakışta Anatomi, 3. Baskı, İstanbul Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2016
Gövsa Gökmen F: Sistematik Anatomi, İzmir Güven Kitabevi, İzmir,2008
Mutluay ŞD: Sağlık Bilimleri İçin Anatomi, Akademisyen Kitabevi, Ankara, 2020
Ozan H:Ozan Anatomi, Klinisyen Tıp Kitabevleri, 3. Baskı, 2013