Postdural Ponksiyon Baş Ağrısı (PDPH)
Özet
Postdural ponksiyon baş ağrısı (PDPH), spinal veya epidural anestezi ile tanı ve tedavi amaçlı lomber ponksiyon sonrasında duranın delinmesi ve serebrospinal sıvı (BOS) kaybına bağlı olarak gelişen ikincil bir baş ağrısıdır. BOS basıncındaki düşüş, meningeal ve kafa içi yapılarda çekilmeye ve kompenzatuvar intraserebral vazodilatasyona yol açarak ortostatik baş ağrısına neden olur. Genç yaş, kadın cinsiyeti, gebelik, düşük vücut kitle indeksi, kesici iğne kullanımı ve tekrarlayan delme girişimleri PDPH riskini artırırken; atravmatik konik (Sprotte, Whitacre) ve ince çaplı iğnelerin tercih edilmesi insidansı belirgin şekilde azaltmaktadır. Semptomlar sıklıkla dural ponksiyondan sonraki 12-72 saat içinde ortaya çıkar; ayakta veya oturur pozisyonda 15 dakika içinde şiddetlenmesi ve yatar pozisyonda 30 dakika içinde hafiflemesi en karakteristik özelliğidir. Ağrıya boyun sertliği, tinnitus, fotofobi, bulantı, işitme duyarlılığı ve kranial sinir gerilmesine bağlı diplopi gibi nörolojik bulgular eşlik edebilir. Tanı; ponksiyon öyküsü, tipik klinik tablo ve dural kontrast tutulumu veya BOS kaçağını gösteren MRG ve BT myelografi gibi görüntüleme yöntemleriyle desteklenir. Tedavide yatak istirahati ve oral hidrasyon gibi konservatif yaklaşımlar ilk 24-48 saatte uygulanır; kafein, teofilin, ACTH, gabapentinoidler ve kortikosteroidler medikal seçenekler arasında bulunur. Konservatif ve medikal önlemlerin yetersiz kaldığı şiddetli vakalarda altın standart kabul edilen otolog epidural kan yaması uygulanır; bunun yanı sıra büyük oksipital sinir bloğu (GOBN) ve transnazal sphenopalatin ganglion bloğu (SPGB) gibi invaziv girişimler de etkili tedavi alternatifleridir.
Referanslar
Butteworth J.J, Mackey D.C, Wasnick . (2015). Rejyonel Anestezi ve Ağrı Tedavisi (s.937-945,955-970), (Handan Cuhruk Çev.Ed). Ankara:Güneş Kitabevi
TARD (2017). Rejyonel Anestezi ve Sedasyon (15/03/2021 tarihinde http://www.tard.org.tr/akademi/?p=kilavuzetay&bID=28&session=11338809867610-22677619735220 adresinden ulaşılmıştır). Örnek-1:Hampden-Thompson G, Galindo, C. School–family relationships, school satisfaction and the academic achievement of young people. Educational Review, 2016; 69 (2), 248-265. doi: 10.1080/00131911.2016.1207613
Patel R, Urits I , Orhurhu V. A Comprehensive Update on the Treatment and Management of Postdural Puncture Headache. Curr Pain Headache Rep, 2020;24(6):24. doi: 10.1007/s11916-020-00860-0.
Martınsı R.T, Toson B, Souza R.K.M, Post-dural puncture headache incidence after cerebrospinal fluid aspiration. A prospective observational study. Arq Neuropsiquiatr, 2020;78(4):187-192 .doi.org/10.1590/0004-282X2020000400187
Kwak K. Postdural puncture headache. Korean J Anesthesiol, 2017; 70(2): 136-143. doi.org/10.4097/kjae.2017.70.2.136
Pirbudak L, Özcan İ, Tümtürk P. Postdural puncture headache: Incidence and predisposing factors in a university hospital. Ağrı, 2019;31(1):1–8. doi: 10.5505/agri.2018.43925
Nair A.S, Kodisharapu P:K, Anne P. Efficacy of bilateral greater occipital nerve block inpostdural puncture headache: a narrative review. Korean J Pain, 2018; 31(2): 80-86
Peralta F, Devroe S. Any news on the postdural puncture headache front?, Best Practice & Research Clinical Anaesthesiology, 2017; 31: 35-47
Abrams WB, Park JH, Stiles N. Management of Cervical Post–Dural Puncture Headache. Pain Medicine,2020; 21(12):3715-3718 doi: 10.1093/pm/pnaa298
Ljubisavljevic S, Trajkovic J.Z, Ignjatovic A. Parameters Related to Lumbar Puncture Do not Affect Occurrence of Postdural Puncture Headache but Might Influence Its Clinical Phenotype. World Neurosurgery,2020;133:540-550. doi.org/10.1016/j.wneu.2019.09.085
Haller G, Cornet J, Boldi M.O. Risk factors for post-dural puncture headache following injury of the dural membrane: a root-cause analysis and nested case-control study. International Journal of Obstetric Anesthesia, 2018; 36: 17–27. doi.org/10.1016/j.ijoa.2018.05.007
Moore A.R, Wieczorek P.M, Carvalho J.C.A. Association Between Post–Dural Puncture Headache After Neuraxial Anesthesia in Childbirth and Intracranial Subdural Hematoma. JAMA Neurology, 2020;77(1):65-72. doi:10.1001/jamaneurol.2019.2995
Shoshiashvili V. Transnasal sphenopalatine ganglion block for postdural puncture headache treatment after spinal anesthesia: case report. Anesthesia & Pain Research, 2019;3(1): 1-4. ISSN 2639-846X
DelPizzo K, Cheng J, Dong N. Post-Dural Puncture Headache is Uncommon in Young Ambulatory Surgery Patients. HSSJ, 2017; 13:146–151. doi 10.1007/s11420-017-9541-0
Zorrilla-Vaca A, Makkar J.K. Effectiveness of Lateral Decubitus Position for Preventing Post-Dural Puncture Headache: A Meta-Analysis. Pain Physician, 2017; 20:521-529. ISSN 2150-1149
Özcan M.S. Dura Ponksiyonu Sonrası Baş Ağrısı ve Tedavisi. Med J SDU/SDÜ Tıp Fak Derg, 2018:25(1):98-107. doi:0.17343/sdutfd.308231
Sjulstad A.S, Odeh F, Baloch F.K. Occurrence of postdural puncture headache—A randomized controlled trial comparing 22G Sprotte and Quincke. Brain and Behavior, 2020; 1-7. doi.org/10.1002/brb3.1886
Xu H, Liu Y, Song W.Y. Comparison of cutting and pencil-point spinalneedle in spinal anesthesia regarding postdural puncture headache A meta-analysis. Medicine, 2017; 96:14 doi.org/10.1097/MD.0000000000006527
Khraise W.N, Allouh M.Z, El-Radaideh K.M. Assessment of risk factors for postdural puncture headache in women undergoing cesarean delivery in Jordan: a retrospective analytical study. Local Reg Anesth, 2017; 10: 9–13. doi: 10.2147/LRA.S129811
Salazara J.C, Medinaa A.M.R. New approaches and therapeutic options for post-dural puncture headache treatment.Colombian Journal of Anesthesiology, 2021:49-951
International Headache Society. Cephalalgia, 2018; 38(1):1–211
Buddeberg B.S, Bandschapp O, Gırard T. Post-dural puncture headache. Minerva Anestesiologica, 2019;85(5):543-53. doi:10.23736/S0375-9393.18.13331-1
Gowreesunker P, Blanjean A. Spontaneous intracranial hypotension and a comparison of available treatment options. A case report, Acta Anaesth. Belg, 2019; 70: 209-212
Plewa M.C, McAllister R.K. Postdural Puncture Headache, Postdural Puncture Headache - StatPearls - NCBI Bookshelf (15.03.2020 tarihinde www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430925/ ulaşılmıştır.
Russell R, Laxton C, Lucas D.N. Stockse Treatment of obstetric post-dural puncture headache. Part 2: epidural blood patch. International Journal of Obstetric Anesthesia, 2019; 38: 104–118 doi.org/10.1016/j.ijoa.2018.12.005
Kaya M, Aydın F, Salancı B.V. Radyonüklid Sisternografi Uygulama Klıavuzu 2.0Nük Tıp Sem, 2015;1:38-40
Babaoğlu G, Akın-Takmazı S, Başar H. Postopartum Hastalarda Postdural Ponksiyon Baş Ağrısı Epidural Kan Yamasına Alternatif Tedaviler. Med. J. Ankara Tr. Res. Hosp., 2018;51(1):63-69. ISSN:1304-6187
Salzera J, Granasenb G, Sundstrom P. Prevention of post-dural puncture headache: a randomized controlled trial. European Journal of Neurology, 2020; 27: 871–877. doi:10.1111/ene.14158
Mortazavi MT, Kazaj MA, Movassaghi R. Hydrocortisone Post Dural Puncture Headache. Archives of Anesthesiology and Critical Care, 2018;4(1): 426-429.
Salazara J.C, Ríos-Medinaa A.M. New approaches and therapeutic options for post-dural puncture headache treatment. Colombian Journal of Anesthesiology, 2021;49-51
Jespersen M.S, Jaeger P, , Egidius K.L. Sphenopalatine ganglion block for the treatment of postdural puncture headache: a randomised, blinded, clinical trial. Br J Anaesth, 2020;124(6):739-747.doi: 10.1016/j.bja.2020.02.025.
Channabasappa S.M, Manjunath S, Bommalingappa B. Transnasal sphenopalatine ganglion block for the treatment of postdural puncture headache following spinal anesthesia. Saudi J Anaesth., 2017;11(3):362-363
