Kurumuş Kan Örneklerinde Madde Tayini
Özet
Kurumuş Kan Örnekleri (DBS) tekniği, küçük hacimlerde kılcal kanın özel filtre kâğıtları üzerine damlatılıp kurutulması esasına dayanır. Geleneksel venöz kan alımına kıyasla minimal invaziv bir yöntem olup; numune toplama, taşıma, saklama kolaylığı ve düşük maliyet gibi önemli avantajlar sunar. Özellikle yeni doğanlar ve düşük kilolu bireyler için son derece kullanışlıdır. Ancak hematokrit etkisi, kontaminasyon riski ve ölçüm tekrarlanabilirliği gibi sınırlılıkları ve sakıncaları bulunmaktadır. Zamanla gelişen bu yaklaşım; kurumuş idrar (DUS) ve kurumuş ağız sıvısı (DOFS) gibi alternatif matrislerin yanı sıra adli toksikoloji, doping, terapötik ilaç izleme, genetik ve yenidoğan taramaları gibi geniş bir alana yayılmıştır. CLSI H04-A6 rehberinde standartlaştırılan örnek alma prosedürlerinde topuk veya parmak ucundan kan alımı kurallara bağlanmıştır. Whatman 903, Ahlstrom 226 ve Munktell TFN gibi özel filtre kâğıtlarının kullanıldığı teknikte, otomasyon sağlayan çevrim içi robotik sistemler (CAMAG DBS-MS 500, DBSA) ile LC-MS/MS, DESI ve doğrudan kütle spektrometrisi (MS) yöntemleri birleştirilerek yüksek duyarlılıkta ve hızlı analizler gerçekleştirilmektedir.
Referanslar
Nagamia HF. Ibn al-Nafīs: A Biographical Sketch of the Discoverer of Pulmonary and Coronary Circulation. Journal of the International Society for the History of Islamic Medicine. 2003;1: 22–28.
Gürler M. Biyolojik Materyaller ve Örnek Seçimi-Antemortem Biyolojik Materyaller. In: Akgür SA, Dağlıoğlu N (eds.) Temel Adli Toksikoloji. 1st ed. Ankara: Akademisyen Kitapevi; 2018. p. 185–200.
Schmidt V. Ivar Christian Bang (1869-1918), founder of modern clinical microchemistry. Clinical Chemistry. 1986;32(1 Pt 1): 213–215.
Hannon WH, Bradford LT. Overview Of The History And Applications Of Dried Blood Samples. Dried Blood Spots. John Wiley & Sons, Inc.; 2014. p. 3–15.
Mei J. Dried Blood Spot Sample Collection, Storage, and Transportation. In: Wenkui L (ed.) Dried blood spots : applications and techniques. John Wiley & Sons, Inc.; 2014. p. 21–31.
McClendon-Weary B, Putnick DL, Robinson S, et al. Little to Give, Much to Gain—What Can You Do With a Dried Blood Spot? Current Environmental Health Reports. Current Environmental Health Reports; 2020;7(3): 211–221. doi:10.1007/s40572-020-00289-y
Demirev PA. Dried blood spots: Analysis and applications. Analytical Chemistry. 2013;85(2): 779–789. doi:10.1021/ac303205m
Ayre A, Chaudhari P, Shaikh J, et al. Dried Matrix Spoting - An Innovative Sample Preparation Tool In Bioanalysis. International Journal of Pharmaceutical Sciences and Research. 2018;9(9): 3597–3607. doi:10.13040/IJPSR.0975-8232.9(9).3597-07
Pablo A, Breaud AR, Clarke W. Automated analysis of dried urine spot (DUS) samples for toxicology screening. Clinical Biochemistry. Elsevier; 2020;75(October 2019): 70–77. doi:10.1016/j.clinbiochem.2019.10.009
Gorziza R, Cox J, Pereira Limberger R, et al. Extraction of dried oral fluid spots (DOFS) for the identification of drugs of abuse using liquid chromatography tandem mass spectrometry (LC-MS/MS). Forensic Chemistry. Elsevier; 2020;19(May): 100254. doi:10.1016/j.forc.2020.100254
Jacques ALB, Santos MK dos, Limberger RP. Development and Validation of a Method Using Dried Oral Fluid Spot to Determine Drugs of Abuse. Journal of Forensic Sciences. 2019;64(6): 1906–1912. doi:10.1111/1556-4029.14112
Clinical and Laboratory Standards Institute. Blood Collection on Filter Paper for Newborn Screening Programs; Approved Standard–Fifth Edition. 2013.
Malsagova K, Kopylov A, Stepanov A, et al. Dried blood spot in laboratory: Directions and prospects. Diagnostics. 2020;10(4). doi:10.3390/diagnostics10040248
Rottinghaus E, Bile E, Modukanele M, et al. Comparison of ahlstrom grade 226, Munktell TFN, and Whatman 903 filter papers for dried blood spot specimen collection and subsequent HIV-1 load and drug resistance genotyping analysis. Journal of Clinical Microbiology. 2013;51(1): 55–60. doi:10.1128/JCM.02002-12
Sadones N, Capiau S, De Kesel PMM, et al. Spot them in the spot: Analysis of abused substances using dried blood spots. Bioanalysis. 2014;6(17): 2211–2227. doi:10.4155/bio.14.156
Kacargil ÇU. Yasadışı Maddelerin Kurutulmuş Kan Damlalarında LC-MS/MS yöntemi KullanılarakAnaliz Edilmesi. Çukurova Üniversitesi; 2017.
Aydoğdu M. Kurumuş Kan Örneklerinde Yasadışı Maddelerin Kromatografik Tayini İçin Yöntem Geliştirilmesi. Ege Üniversitesi; 2021.
Luginbühl M, Gaugler S. The application of fully automated dried blood spot analysis for liquid chromatography-tandem mass spectrometry using the CAMAG DBS-MS 500 autosampler. Clinical Biochemistry. Elsevier; 2020;82(February): 33–39. doi:10.1016/j.clinbiochem.2020.02.007
Gaugler S, Rykl J, Grill M, et al. Fully automated drug screening of dried blood spots using online LC-MS/MS analysis. Journal of Applied Bioanalysis. 2018;4(1): 7–15. doi:10.17145/jab.18.003
Déglon J, Thomas A, Mangin P, et al. Direct analysis of dried blood spots coupled with mass spectrometry: Concepts and biomedical applications. Analytical and Bioanalytical Chemistry. 2012;402(8): 2485–2498. doi:10.1007/s00216-011-5161-6
Wiseman JM, Evans CA, Bowen CL, et al. Direct analysis of dried blood spots utilizing desorption electrospray ionization (DESI) mass spectrometry. Analyst. 2010;135(4): 720–725. doi:10.1039/b922329k