Sağlık Hizmetlerinde Mobbing (Yıldırma) ve Korunma Yolları
Özet
Sağlık hizmetlerinde mobbing, çalışanların psikolojik baskı, hakaret ve aşağılanmaya maruz bırakılarak iş göremez hale getirilmesini ve istifaya zorlanmasını amaçlayan sistematik bir yıldırma eylemidir. Tarihsel olarak 1980’li yıllarda iş hayatında tanımlanan bu kavram, özellikle ağır iş yükü ve yetersiz teknik altyapı gibi nedenlerle sağlık sektöründe diğer iş kollarına kıyasla on altı kat daha fazla görülmektedir. Mobbing uygulayanlar genellikle kıskanç, kontrolcü ve ayrımcılığa yatkın kişilerden oluşurken; hedef seçilen mağdurlar çoğunlukla işinde başarılı, dürüst, yaratıcı ve güvenilir bireylerdir. Bu süreç iletişim engelleri, sosyal tecrit, itibara saldırılar ve yaşam kalitesini düşürme gibi beş farklı aşamada ilerlemektedir. Kurumsal verimliliği düşüren, bireylerde tükenmişlik ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu gibi ciddi ruhsal rahatsızlıklara yol açan mobbing, ülke ekonomisine de doğrudan zarar vermektedir. Türkiye’de mobbinge özel müstakil bir yasa bulunmamakla birlikte, mağdurlar İş ve Borçlar Kanunu kapsamında haklarını arayabilmekte ve ALO 170 veya CİMER gibi mercilere başvurabilmektedir. Bu yıkıcı eylemle mücadelede, kurumsal düzeyde açık iletişim kanallarının oluşturulması ve bireysel düzeyde güçlü sosyal destek ağlarının sürdürülmesi kritik önem taşımaktadır.
Mobbing in healthcare services is a systematic intimidation process aimed at rendering employees dysfunctional and forcing them to resign through psychological pressure, insults, and humiliation. Historically conceptualized in the 1980s, this phenomenon is observed sixteen times more frequently in the healthcare sector compared to other industries, driven primarily by heavy workloads and inadequate technical infrastructure. Perpetrators are generally characterized as jealous, controlling, and prone to discrimination, whereas victims are typically highly competent, honest, creative, and reliable professionals. The process unfolds across five distinct stages, manifesting as communication barriers, social isolation, attacks on reputation, and degradation of occupational quality. Mobbing diminishes organizational productivity, causes severe psychological disorders such as burnout and Post-Traumatic Stress Disorder in individuals, and inflicts substantial damage on the national economy. Although Turkey lacks a specific standalone law dedicated strictly to mobbing, victims are legally protected under the Labor and Obligations Codes and can appeal to official authorities like ALO 170 or CIMER. Combating this destructive behavior effectively requires establishing transparent communication channels at the institutional level alongside maintaining robust personal social support networks.
Referanslar
Tınaz P. İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing). 2. Baskı. İstanbul: Beta Basım, 2008.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü, İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing), Bilgilendirme Rehberi, Ankara, Mayıs 2013, s.10-13.
Davenport N, Schwartz RD ve Elliott GP. Mobbing: İşyerinde Duygusal Taciz. Osman Cem Önertoy (çev.). İstanbul: Sistem Yayıncılık, 2003.
“Mobbing” ovvero lo Stress da Persecuzione Psicologica, http://www.unicam.it/ssdici/ mobbing/mobb11_00.html. (18.08.2005).
Westhues K. The Mobbings at Medaille College in 2002, University of Waterloo, Canada (2002).
Leymann H. Identification of Mobbing Activities. The Mobbing Encyclopedia. http://www.leymann.se/English/12210E.HTM (01.06.2005)
TBMM, İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) ve Çözüm Önerileri Komisyon Raporu, Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Yayınları. 2011; 6:12-14.
Gök S. İşyerinde Psikolojik Taciz: Tarafları, Aşamaları ve Etkileri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çalışma Hayatında Psikolojik Taciz (Mobbing) Panel ve Çalıştayı Bildiriler Kitabı. 2013:42,43.
Mireille K.Workplace violence in the health sector: a problem of epidemic proportion, International Nursing Review 2001;48(3):129-130.
Karsavuran S. Sağlık Sektöründe Mobbing: Hastane Yöneticileri Üzerinde Bir Uygulama, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2014; 11(26): 271- 296.
Özen Çöl S. İşyerinde Psikolojik Şiddet: Hastane Çalışanları Üzerine Bir Araştırma, Çalışma ve Toplum, 2008;4:107-134.
Tutar H. İşyerinde Psikolojik Şiddet, Platin Yayınları, Ankara (2004).
Ulusoy ZD. Mobbing Suç Tipi İçin Bir Analiz Denemesi, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2013;105:24-28.
Tınaz P. İşyerinde psikolojik taciz, Çalışma ve Toplum Dergisi, 2006;4:13-28.
Chappel D, Di Martino V. Violence At Work, ILO Report, 1998.
Herchcovis MS, Barling J. Comparing the Outcomes of Workplace Aggression and Sexual Harassment: A Meta – Analysis, Seventh Work, Stress and Health Conference. Washington DC, 6-8 Mart 2008.
Namie G. US Workplace Bullying Survey. 2007. www.bullyinginstitute.org, 25.03.2009.
Keashly L, Neuman JH. Workplace Bullying Survey: Briefing and Data Overview, Minnesota State University, 2008.
http://mobbing.gazi.edu.tr/posts/view/title/mobbing-nedir-37863 Erişim tarihi:12 Şubat 2014) s.1.
Çamuroglu MI, Poussard JM. Psikolojik Taciz: Türkiye Genelinde Bir Araştırma/Mobbing in Turkey. Finans Politik Ekonomik Yorumlar 2017;54(624):53.
Hacıcaferoğlu S. Ortaöğretimde Çalışan Branş Öğretmenlerinin Yıldırma (Mobbing) Davranışlarına Uğrama Düzeyleri ile Demografik Özellikler Arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2013;14(3):32-37.
Tağ İE, Korkmaz H. Kamu Kurumlarında Mobbing: Kahramanmaraş Örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi 2014;2(1):29-55.
Kılıç T, Çiftçi F, Şener Ş. Sağlık çalışanlarında mobbing ve ilişkili faktörler. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi 2016;2(3):65-72.
Tekin HH. Hastanede Çalışan Hemşirelerin Mobbinge Maruz Kalma Durumları ve Stres Durumlarının Değerlendirilmesi, Selçuk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2013.
Çobanoğlu Ş. Mobbing: İşyerinde Duygusal Saldırı ve Mücadele Yöntemleri, İstanbul: Timaş Yayınevi, 2005.
Einarsen S, Mikkelsen EG. Individual effects of exposure to bullying work, Einarsen S, Hoel H, Zapf D, Cooper CL (Ed.). In: Bullying and Emotional Abuse in the Workplace: International Perspectives in Research and Practice. London: Taylor & Francis, 2003, s.127-144.
Soares A. Bullying, post-traumatic stress disorders, and social support, Abstracts of the Fourth International Congress of Bullying and Harassment in the Workplace. Bergen, Norway, 28- 29 Haziran 2004, s.112-114.
Tınaz P, Bayram F, Ergin H. Çalma Psikolojisi ve Hukuksal Boyutlarıyla İşyerinde Psikolojik Taciz (mobbing). İstanbul: Beta Basım, 2008.
Akbıyık İ. İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) ile Bireysel ve Kurumsal Mücadele İçin Öneriler, ÇSGB Çalışma Dünyası Dergisi, 2013;1(2):33-38.
