Koruyucu İlk Yardım
Özet
İlk yardım; herhangi bir kaza veya hayati tehlike durumunda, tıbbi araç gereç ve ilaç kullanılmadan olay yerindeki mevcut imkânlarla yapılan koruyucu ve ilaçsız müdahalelerdir. Temel amaçları; yaşamı tehdit eden unsurları ortadan kaldırmak, hayati fonksiyonların devamlılığını sağlamak, hasta veya yaralının durumunun kötüye gitmesini önlemek ve iyileşmeyi kolaylaştırmaktır. İlk yardımın temel uygulamaları koruma, bildirme ve kurtarma zincirinden oluşur. Kalbi veya solunumu durmuş kişilere uygulanan temel yaşam desteğiyle beyin ölümünün engellenmesi amaçlanır. Metinde ayrıca havayolu tıkanıklıklarında Heimlich manevrası, kanamalarda turnike ve şok pozisyonu, delici göğüs/karın yaralanmaları, kafatası ve omurga hasarları, yanık, donma, sıcak çarpması, kırık, çıkık, burkulma, bilinç bozuklukları (epilepsi, kan şekeri düşüklüğü), zehirlenmeler, hayvan ısırmaları ve doğru hasta taşıma teknikleri gibi acil durumlarda yapılması gereken etkin müdahaleler ve hayati kurallar detaylıca açıklanmaktadır.
First aid refers to drug-free and non-medical interventions performed at the scene using available resources when life is endangered due to an accident or illness. Its primary objectives are to eliminate life-threatening factors, maintain vital functions, prevent the patient's condition from worsening, and facilitate recovery. The core applications comprise protection, reporting, and rescue operations. In basic life support, artificial respiration and external cardiac massage are administered to individuals with cardiac or respiratory arrest to prevent brain death. Furthermore, the document details critical management procedures for emergency scenarios, including the Heimlich maneuver for airway obstructions, tourniquet application and shock positioning for bleeding, penetrating chest/abdominal wounds, craniospinal injuries, burns, frostbite, heatstroke, fractures, dislocations, consciousness disorders (epilepsy, hypoglycemia), poisonings, animal bites, and safe patient transport techniques.
Referanslar
Rızalar S, Öztürk E, A. Acil Çağrı Merkezi 112’ye Başvuran Hasta/Yaralıların Özellikleri ve Sağlık Ekibi Gelinceye Kadar Yapılan İlk Yardım Girişimleri. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 2015; 4(3), 131-136.
Altındiş S, Tok Ş, Aslan FG, Adıgül M.P, Ekerbiçer HÇ, Altındiş M. Üniversite Öğrencilerinin İlk Yardım Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi. Sakarya Tıp Dergisi, 2017; 7(3), 125-130.
İnan HF, Kurt Z, Kubilay İ. T.C Sağlık Bakanlığı İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Temel İlk yardım Uygulamaları Eğitim Kitabı. 2011. http://www.ilkyardim.org.tr/dokumanlar/Saglik-Bakanligi-Ilk-Yardim.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı. İtfaiyecilik ve Yangın Güvenliği İlk Yardım-1. Ankara, 2015 http://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/%C4%B0lk%20Yard%C4%B1m-1.pdf
Kleinman ME, Brennan EE, Goldberg ZD, Swor RA, Terry M, Bobrow JB, et al. 2015 American Heart Association Guidelines Update For Cardiopulmonary Resuscitation And Emergency Cardiovasculer care, Circulation. Part 5: Adult Basic Life Support And cardiopulmonary Resuscitation Quality. 2015 (132); 414-435.
Perkins GD, Handley AJ, Koster RW, Castrén M, Smyth MA, Olasveengen T, Ristagno G. European Resuscitation Council Guidelines for Resuscitation 2015: Section 2. Adult basic life support and automated external defibrillation. Resuscitation, 2015; 95, 81-99.
Bizat E. Lise Öğrencilerinin İlk Yardım Temel Uygulamaları ile İlgili Bilgi ve Deneyimlerinin Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Bilim Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. 2010.
Polat A, Turacı G. Bir Polis Okulundaki Öğrencilerin İlkyardım Konusundaki Bilgi ve Tutumları. AÜTD. 2003; 35, 27-32.
Dağ R. Temel İlk Yardım Uygulamaları Eğitim Kitabı, Beta Yayınları, İstanbul; 78-79, 2018.
Erdil F, Çelik S, Bayraktar N. Temel İlk Yardım. Eflatun Yayınevi, 2009.
Jan KM, Robert B, Cristoph E, Herce JL, Nunez AR, Rajka T, et al. Europan Resuscitation Council Guidelines For Resuscitation. Seciton 6: Pediatric Life Support. 2015(95); 223-48.
Özer Z. Öğretmen Adayların İlk Yardım Konusunda Bilgi Düzeyleri. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yakın Doğu Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2018.
Salih AM, Alfaki M, Alam-Elhuda DM. Airway Foreign Bodies: A Critical Review For A Common Pediatric Emergency. World J Emerg Med. 2016; 7:5-12.
Deniz Ü, Önder ÖR, Özer D, Özer E, Öztürk, H. Okul Öncesi Eğitimi Öğretmen Adayları ve Öğretmenler için Anne Çocuk Sağlığı ve İlk Yardım (6. Bs.). Ankara: Nobel Yayınevi, 2019.
Atıcı A, Hallıoğlu O, Mert E, Arpacı T, Aslan Y, Atıcı Ş. ve ark. T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Çocuklarda İleri Yaşam Desteği Programı (Çilyad) Uygulayıcı Kursu Kitabı (6. Bs.). Mersin: Can Matbaacılık Yayınevi, 2010.
Yüksel S, Cücen Z. İlk yardım ve Temel Uygulamalar. Nobel Akademik Yayıncılık. 2013; s:251-252.
Aydınlık C. İstanbul’un Bağcılar İlçesinde Çalışmakta Olan Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İlk Yardım Bilgi Düzeylerinin Karşılaştırılması. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. 2019.
Gyedu A, Mock C, Nakua E, Otupiri E, Donkor P. Ebel BE. Pediatric First Aid Practices İn Ghana: A Population-Based Survey. World Journal Of Surgery, 2015; 39(8), 1859-1866.
Yıldız H. Kanamalarda İlk Yardım. 13.baskı, Lisans Yayıncılık, İstanbul, 2015 s:84-95.
Yanardağ M, Yılmaz İ. Sağlık ve İlk Yardım. Pegem Atıf İndeksi, 2017; 1-312.
Umur Y, F. İlk Yardım. T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü, İkinci Baskı, İstanbul: Nakış Ofset. 2012; s:135-151.
Güzel A, Soyoral L, Öncü MR, Çakır C. Yanık Ünitemize Başvuran ve Cerrahi Müdahale Yapılan Olguların İncelenmesi. Van Tıp Dergisi. 2012 19 (1), 1-7.
Nural S, K. Deneysel İkinci Derece Derin Yanık Modelinde Kültüre Edilmemiş Hücre Spreyi Kullanımı. Hacettepe Üniversitesi. Uzmanlık tezi. Ankara. 2019.
Şayık D, Açıkgöz A, Musmul A, Ulukuş A. Yanık ile Acile Başvuran 0-18 Yaş Grubu Olguların Özelliklerinin Geriye Dönük Belirlenmesi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2016; 6(1), 14-18.
Yaşar Can S. 2. ve 3. Derece Yanıklı Hastalarda Total Oksidan ve Antioksidan Statü ile Eritrosit ve Trombosit İndekslerinin Araştırılması. Harran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi. Şanlıurfa. 2013.
Bora G, Açıkgöz G, Hamamcı B, Bora A. Tıbbi Görüntüleme Teknikleri Öğrencilerinin ilk Yardım Hakkındaki Bilgi ve Tutumları. 2015; 407.
Düzce T. Sağlık Yüksekokulu ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin İlk Yardım ve Temel Yaşam Desteği Hakkında Bilgi, Tutum ve Davranışlarının Karşılaştırılması. On dokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi. Samsun. 2018.
Uyan U, Yakut Y. Omurga Yaralanmaları, Kırık ve Diğer Ortopedik Sorunlarda İlk Yardım. Pegem Atıf İndeksi, 2017; 170-183.
Bakar C, Maral I. Mesleki Eğitim Merkezinde ve Düz Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin İlk yardım Bilgi Düzeylerinin Karşılaştırılması. Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi. 2015; 10(36).
Karadağ A. Ş. Bilinç Durumunu Değerlendirmek İçin Kullanılabilecek Yeni Bir Ölçek. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2016 9(3), 220-223.
Çolak A. Çocuk Acil Servisine 2017-2019 Yılları Arasında Başvuran Zehirlenme Olgularının Değerlendirilmesi. T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi. Tıpta Uzmanlık Tezi. Ankara. 2020.
Seyhan TÖ, Sungur MO, Kahraman N, Demir H, Solakoğlu Z, Pembeci K. Tıp Fakültesi Öğrencilerinin İlkyardım Eğitiminde E-Öğrenme Deneyimimiz. İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi, 2013; 76(3), 49-54.
