Aile Sağlığı Merkezinde Gebe ve Lohusa Takibi
Özet
"Aile Sağlığı Merkezinde Gebe ve Lohusa Takibi" başlıklı bu eser, birinci basamak sağlık hizmetlerinde anne ve bebek ölümlerini azaltmada kritik rol oynayan antenatal ve postnatal bakım süreçlerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Süleyman Albaş tarafından kaleme alınan çalışmada, üreme çağındaki kadınların izleminden başlayarak gebelik öncesi danışmanlık, folik asit kullanımı, Rubella aşılaması ve SMA ile hemoglobinopati taramalarının önemi vurgulanmaktadır. Gebelik döneminde uygulanan TORCH enfeksiyon taramaları, Td ve influenza gibi önerilen/kontrendike aşı takvimleri ile 1. ve 2. trimester prenatal anöploidi ve anomali tarama testleri detaylandırılmaktadır. Ülkemizde yürütülen en az dört periyodik gebelik izleminin içeriği; vital bulgu takipleri, rutin laboratuvar tetkikleri, gestasyonel diyabet taramaları (OGTT), NST uygulamaları, ayrıca demir ve D vitamini profilaksisi gibi beslenme desteği rehberleri ışığında sunulmaktadır. Çevresel faktörler ve COVID-19 pandemisinin gebelik takibine etkilerine de değinilen eserde, doğum sonrası altı haftalık lohusalık (puerperium) evresi, ASM’deki periyodik lohusa izlemleri, emzirme danışmanlığı ve Edinburgh postpartum depresyon ölçeği ile ruhsal durum değerlendirmeleri incelenmektedir. Koruyucu sağlık hizmetlerinin temel taşı olan bu rehber niteliğindeki metin, tıbbi literatüre katkı sağlayan ve birinci basamak sağlık çalışanları ile okurlar için vazgeçilmez bir başvuru kaynağıdır.
Referanslar
Alkema L, Chou D, Hogan D, Zhang S, Moller AB, Gemmill A, et al. Global, regional, and national levels and trends in maternal mortality between 1990 and 2015, with scenario-based projections to 2030: A systematic analysis by the un Maternal Mortality Estimation Inter-Agency Group. The Lancet. 2016 Jan 30;387(10017):462–74.
Kurt AK, Set T, Ates E. The Relationship Between Primary Health Care Services and Pregnancy Diagnosis and Follow-Up. Eurasian Journal of Family Medicine. 2019 Dec 30;8(4):175–81.
World Health Organization. WHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience [Internet]. 2017 [cited 2021 Jun 18]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241549912
Wıllıams Elton Dave, Prıdjıan Gabrıella. Obstetrics. In: Rakel E. Robert, Rakel P. David, editors. Textbook of Family Medicine. 9th ed. Elsevier; 2015.
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi [Internet]. Ankara; 2018 [cited 2021 Jun 3]. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/Kadin_ve_Ureme_Sagligi_Db/dokumanlar/rehbler/dogum_oncesi_bakim_08-01-2019_1.pdf
Çubuk F, Hasbek M, Taşkın Kafa AH, Çelik C. Hastanemize Başvuran Gebelerde Toksoplazma, Rubella Virüs ve Sitomegalovirus Enfeksiyonları İçin Serolojik Göstergelerin Değerlendirilmesi. Türk Mikrobiyoloji Cemiyeti Dergisi. 2020;
Demir N, Ceylaner S. Spinal Musküler Atrofi (SMA) Bilgilendirme Belgesi (Perinatoloji Uzmanları İçin). 2021.
Cofre F, Delpiano L, Labraña Y, Reyes A, Sandoval A, Izquierdo G. TORCH syndrome: Rational approach of pre and post natal diagnosis and treatment. Recommendations of the Advisory Committee on Neonatal Infections Sociedad Chilena de Infectología, 2016. Rev Chilena Infectol. 2016;33(2):191–216.
Poliquin V, Yudin MH, Murphy KE, Okun N. Antepartum Screening for Maternal Infection and Immune Status: Is it Time to Broaden Our Routine? Vol. 37, Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada. Elsevier Inc; 2015. p. 1118–21.
Duran B, Toktamiş A, Erden Ö, Demirel Y, Mamik BA, Çetin M. Doğum Öncesi Bakımda Tartışmalı Bir Konu: TORCH Taraması. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2002;24(4):185–90.
T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Genişletilmiş Bağışıklama Programı Genelgesi 2008/14. 2008 [cited 2021 Jun 3]; Available from: https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/1117,gbpgenelge2008pdf.pdf?0
Centers for Disease Control and Prevention. Updated Recommendations for Use of Tetanus Toxoid RDT and APV (Tdap) in PW— AC on IP (ACIP), 2012. Morbidity and Mortality Weekly Report. 2013.
Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği Erişkin Bağışıklama Çalışma Grubu. EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2019. 2019 [cited 2021 Jul 1]; Available from: https://www.ekmud.org.tr/emek/rehberler/1-ekmud-rehberleri
World Health Organization Global Advisory Committee on Vaccine Safety. Safety of Immunization During Pregnancy Safety of Immunization During Pregnancy A Review of the Evidence Global Advisory Committee on Vaccine Safety [Internet]. 2014 [cited 2021 Jun 3]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/safety-immunization-pregnancy
Şimşek AÇ, Şenlik ZB, Karsağ Özdemirkan T. Gebe ve Emziren Kadınlarda Bağışıklama. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi [Internet]. 2020;1(1):47–55. Available from: http://www.saglikokuryazarligidergisi.com/index.php/soyd/index
World Health Organization Global Advisory Committee on Vaccine Safety. Safety of Immunization during Pregnancy Safety of Immunization during Pregnancy A review of the evidence Global Advisory Committee on Vaccine Safety [Internet]. 2014 [cited 2021 Jul 1]. Available from: https://www.who.int/vaccine_safety/publications/safety_pregnancy_nov2014.pdf
Sipahi M, Parlak A. Prekonsepsiyonel Danışma, Normal Gebelik ve Prenatal Bakım. In: Ercan MC, editor. Temel Aile Hekimliği. Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri; 2016. p. 511–9.
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Tiroid Çalışma Grubu. Tiroid Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2020 [Internet]. Ankara; 2020 [cited 2021 Jul 1]. Available from: https://temd.org.tr/admin/uploads/tbl_kilavuz/20200929134733-2020tbl_kilavuzf527c34496.pdf
Aktun LH, Karaca N, Akpak YK. Gebelik Dönemindeki Asemptomatik Bakteriüri: Prevalansı, Antibyotik Duyarlılığı ve Demografik Faktörlerle İlişkisi. Bezmialem Science [Internet]. 2018 Sep 21;6(3):163–7. Available from: http://cms.galenos.com.tr/Uploads/Article_20135/BAS-6-163-En.pdf
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Diabetes Mellitus Çalışma ve Eğitim Grubu. Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu 2020 [Internet]. Ankara; 2020 [cited 2021 Jul 1]. Available from: https://temd.org.tr/admin/uploads/tbl_kilavuz/20200625154506-2020tbl_kilavuz86bf012d90.pdf
The American Diabetes Association (ADA). Management of diabetes in pregnancy: Standards of medical care in diabetes-2021. Diabetes Care. 2021 Jan 1;44:S200–10.
Güler B, Bilgiç D, Okumuş H, Yağcan H. Gebelikte Beslenme Desteğine İlişkin Güncel Rehberlerin İncelenmesi *. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi [Internet]. 2019;12(2):143–51. Available from: http://www.deuhyoedergi.org
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Bilimsel Danışma Kurulu Çalışması. COVID-19 (SARS-CoV-2 Enfeksiyonu) Solunum Sistemi Hastalıklarının Yaygın Olduğu Dönemde Sağlık Kuruluşlarında Gebe Takibi [Internet]. 2020 [cited 2021 Jun 3]. Available from: https://covid19.saglik.gov.tr/TR-75284/covid-19-solunum-sistemi-hastaliklarinin-yaygin-oldugu-donemde-saglik-kuruluslarinda-gebe-takibi.html
Chen H, Guo J, Wang C, Luo F, Yu X, Zhang W, et al. Clinical characteristics and intrauterine vertical transmission potential of COVID-19 infection in nine pregnant women: a retrospective review of medical records. The Lancet. 2020 Mar 7;395(10226):809–15.
T.C. Sağlık Bakanlığı. T.C. Sağlık Bakanlığı COVID-19 Aşısı Bilgilendirme Platformu [Internet]. 2021 [cited 2021 Jul 15]. Available from: https://covid19asi.saglik.gov.tr/
Shimabukuro TT, Kim SY, Myers TR, Moro PL, Oduyebo T, Panagiotakopoulos L, et al. Preliminary Findings of mRNA Covid-19 Vaccine Safety in Pregnant Persons. New England Journal of Medicine. 2021 Jun 17;384(24):2273–82.
Goldshtein I, Nevo D, Steinberg DM, Rotem RS, Gorfine M, Chodick G, et al. Association Between BNT162b2 Vaccination and Incidence of SARS-CoV-2 Infection in Pregnant Women. JAMA [Internet]. 2021 Jul 12; Available from: https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2782047
Türkiye Maternal Fetal Tıp ve Perinatoloji Derneği. Gebelerde ve Emziren Annelerde Covıd-19 Aşıları ile İlgili Türkiye Maternal-Fetal Tıp ve Perinatoloji Derneği Görüşü (19.06.2021) [Internet]. 2021 [cited 2021 Jul 1]. Available from: https://www.tmftp.org/files/uzman-gorusleri/gebelerde_covid19_asisi.pdf
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Doğum Sonu Bakım Yönetim Rehberi [Internet]. Ankara; 2018 [cited 2021 Jun 3]. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/Kadin_ve_Ureme_Sagligi_Db/dokumanlar/rehbler/DOGUM_SONU_BAKIM_08-01-2019_1.pdf