YENİ BULGULAR IŞIĞINDA ANAZARBOS’UN ARKEOLOJİ VE SANAT TARİHİ ARAŞTIRMALARI
Özet
"Yeni Bulgular Işığında Anazarbos'da Arkeoloji ve Sanat Tarihi Araştırmaları" başlıklı bu makale; Çukurova Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Klasik Arkeoloji Anabilim Dalı Başkanı ve Arkeoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Dr. Öğretim Üyesi F. Fatih Gülşen, emekli Adana Müze müdürleri Kazım Tosun ve Oya Arslan Tabakoğlu, eski Adana Müze Müdürü Nedim Dervişoğlu, Adana Müze Müdürü Nalan Yastı, Adana İl Kültür ve Turizm Müdür Vekili Betül Kiminsu ve KUDEB Uzmanı Hazal Gülşen tarafından hazırlanmıştır. Çalışma, 2013 yılından günümüze kadar sürdürülen Anazarbos antik kenti kazı çalışmalarında elde edilen verilerin derlenmesiyle oluşturulmuştur. Makalede, Anavarza'da yer alan ve günümüze kadar ulaşan mimari yapı kalıntıları arasından benzer ya da farklı dönemlere ait birçok yapı tespit edilerek, bunların mimari ve dönemsel nitelikleri detaylandırılmıştır. Ayrıca, kazılarda yeni ortaya çıkartılan mimari yapılar özetlenerek sunulmaktadır. Eserin kaynakça bölümünde; Kilikya ile Lykaonia yolculuk notları, Anadolu Medeniyetleri Müzesi ve özel koleksiyonlardaki Anazarbos sikkeleri, Kozan kervan yolu kaleleri, Gertrude Bell'in Anavarza fotoğrafları, spolia kullanımı, sütunlu cadde araştırmaları, erken Hristiyanlık ile Bizans kiliseleri, Haçlı kaleleri, yüzey florası, Roma imparatorluk kültü ritüelleri, festival gelenekleri, Hitit İmparatorluğu sonrasından Bizans dönemi sonuna kadar olan Adana ve Çukurova tarihi ile antik şehirleşmeye dair zengin kaynaklar yer almaktadır.
Referanslar
Arslan, M. (2000). Anadolu Medeniyetleri Müzesi Kolleksiyonundaki Anazarbus Sikkeleri. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi, 1, 57–70
Bell, G.L. (1906). Notes on a journey through Cilicia and Lycaonia. Revue Arche´ologique, Quatrie`me Se´rie: 1–29.
Busine 2015 Busine, A., Religious Practices and Christianization of the Late Antique City (4th–7th cent.), Brill: Boston.
Buyruk 2011 Buyruk, H., Sis’i (Kozan) Akdeniz’den Kapadokya’ya Bağlayan Kervan Yolu Kaleleri, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Erzurum.
Buyruk 2014 Buyruk, H., “Gertrude Bell’den Günümüze Fotoğraflarla Anavarza”, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, S. 33, s. 176-215.
Çamurdan 1973 Çamurdan A. C., Kozan’ı Tanıyalım, Önder Matbaası, Ankara.
Deichmann 1975 Deichmann, F.W. “Die Spolien in der spätantiken Architektur”, SBMünch 6: Münih.
Erhan, F. (2015). Özel Bir Koleksiyondan Bir Grup Anazarbos Sikkesi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 (1): 303–320
Finney 2017 Finney, P. C., The Eerdmans encyclopedia of early Christian art and archaeology (C. 1), William B. Eerdmans Publishing Company: Michigan.
Frleey J (2008). Türkiye Uygarlıklar Rehberi 4/ Akdeniz Kıyıları, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
Gough 1952 Gough, M., “Anazarbus”, Anatolian Studies, C.2, s. 85-150.
Hill 1996 Hill, S. The Early Byzantine Churches of Cilicia and Isauria, Variorum Aldershot: UK.
Horster 2018 Horster, M. – Nicolaou, D. – Rogge, S., Church Building in Cyprus (Fourth to Seventh Centuries), Waxmann: Münster.
Molin 2001 Molin, K., Unknown Crusader Castles, s.135,137, New York, London.
Özbey – Saban 2019 Özbey, V. – Saban, D., “Unesco Dünya Miras Listesi’ne Doğru Anavarza Antik Kenti”, Art-Sanat Dergisi, S. 11, s. 299-324.
Özonur –Çakan 2016 Özonur Y. – Çakan H., Anavarza kalesi ve yakın Çevresinin Yüzey Florasının Araştırılması. Ç.Ü. Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi Yıl:2016 Cilt:34-2, s.134
Posamentir – Sayar 2006 Posamentir R. – Sayar, M. H., “Anazarbos – ein Zwischenbericht aus der Metropole des Ebenen Kilikien”, Istanbuler Mitteilungen, C. 56, s. 317-357.
Posamentir 2006 Posamentir, R., “Kulturkontakt Als Impuls Architektonischer Innovation: Austauch und Inspiration in Anazarbos, Einer Vergessenen Grenzstadt Zwischen Ost und West”, Austausch und Inspiration: Kulturkontakt als Impuls Architektonischer Innovation, C. 28, S. 30.4, s. 89-106.
Posamentir 2008 Posamentir, R., “Ohne Mass und Ziel? Bemerkungen zur Säulenstrasse von Anazarbos im Ebenen Kilikien”, Euergetes (Prof. Dr. Haluk Abbasoğlu’na 65. Yaş Armağanı), C. 2, Delemen, İ v.d. (ed.). Koç Üniversitesi Suna – İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü.
Posamentir, R. (2011). Anazarbos in late antiquity. In O. Dally & C. Ratte´ (Eds.), Archaeology and the cities of Asia minor in late antiquity (pp. 205–224). Michigan: Kelsey Museum Publication 6.
Price, S. F. R. (1984). Rituals and power the Roman Imperial cult in Asia minor. New York: Cambridge University Press.
Riley-Smith 1995 Riley-Smith, J. The Oxford illustrated history of the Crusades, Oxford University Press: New York.
Salman 2000 Salman, İ. “Adana’nın Antik Kentleri”, Efsaneden Tarihe, Tarihten Bugüne Adana: Köprü Başı, (ed. Altun, E. – Koz, M. S.), YKY Yayınları: İstanbul, s. 178-201.
Sayar, M. H. 1999 Antik Kilikya’da Şehirlesme. In T. T. Kurumu (Ed.), XII. Türk Tarih Kongresi Kongreye Sunulan Bildiriler Cilt I 12–16 September 1994, Türk Tarih Kurumu, Ankara (pp. 193–216)
Sayar, M. H. (2007). Adana, Osmaniye, Mersin ve Hatay İlleri Yerlesim Arkeolojisi ve Tarihi Coğrafya Çalısmaları 2007. ANMED: Anadolu Akdenizi Arkeoloji Haberleri 2008 (Vol. 6, pp. 87)
Sayar – Ercan 2008 Sayar, M. H. – Ercan, P. “Kilikya Yüzey Araştırmaları 2007”, 26. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Bayram, F. ve Adil, Ö. (ed.), Ankara, S.1, s. 75-84.
Ünal, A. (2006). Hitit İmparatorluğu’nun Yıkılışından Bizans Dönemi’nin Sonuna Kadar Adana ve Çukurova Tarihi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Arkeoloji Özel Sayısı, 3(15), 67–102
Ziegler, R. (1985). Städtisches Prestige und Kaiserliche Politik Studien zum Festwesen in Ostkilikien im 2. Und 3: Jahrhundert n. Chr., Düsseldorf.