THE FUNCTIONS ABOUT THE GRADUAL SETTLEMENT IN ANAVARZA AND ITS SURROUNDINGS BETWEEN 1692-1698
Synopsis
In the Ottoman Empire, Anavarza and its surrounding region, which was attached to the Sis Sanjak in 1516, became deserted and its fertile lands were rendered uncultivated due to internal turmoil and banditry by nomadic tribes from the late 16th century onwards. Following the resettlement of order-disrupting tribes to Rakka in 1691, which left the area completely empty, Former Cebecibaşı İsmail Ağa acquired the area as a farm on October 29, 1692, to reopen the lands for agriculture, and the region was annexed to the Imperial Estates (Havass-ı Hümayun) as a tax-farm (mukataa). İsmail Ağa proposed and attempted to settle various nomadic Turkmen communities, as well as the vagrant Fellahin and Cyprus Non-Muslims (Kıbrıs Keferesi) groups living in Çukurova, in Anavarza. However, local power holders in Adana and Tarsus strongly opposed this settlement to avoid losing their agricultural labor force. Furthermore, the local populace appealed to the imperial court, stating that they had owned real estate and paid taxes for 50–100 years, were not "vagrants" as claimed in the edicts, and lacked safety of life, property, and honor because Anavarza had become a haven for bandits. Following the assassination of İsmail Ağa in 1694, subsequent efforts carried out by Şükrü Hüseyin and Mustafa Ağa also failed due to legal obstacles, local resistance, and the return of fugitive bandits. Consequently, efforts between 1692 and 1698 to resettle Anavarza and its surroundings and bring the region back into the economy resulted in failure.
References
ALTAY, M.Hâdi; Adım-Adım Çukurova, Adana, 1965.
CANARD, M.; “Cilicia” Maddesi, The Encyclopadia of Islam (New Edition-Leiden), Volume:II,, s.34-39.
ÇELİKDEMİR, Murat; Osmanlı Döneminde Aşiretlerin Rakka’ya İskanı (1690-1840), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, Elazığ, 2001.
ERDEM, Sargon;. “Adana” Maddesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.:I, İstanbul, 1988, s.348-349;
HALAÇOĞLU, Yusuf; XVIII. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun İskân Siyaseti ve Aşiretlerin Yerleştirilmesi, Ankara, 1991.
“Tapu Tahrir Defterlerine Göre XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Sis Sancağı”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, Sayı:32, Ord.Prof.Dr. İ. Hakkı Uzunçarşılı Hâtıra Sayısı, İstanbul, 1979, s.819-892.
KILIÇ, Mustafa; “İslam Tarihi Kaynaklarında İslam Fetihlerinin Başlangıcından Emevilerin Sonuna Kadar Olan Dönemde Çukurova”, I. Uluslararası Karacaoğlan ve Çukurova Halk Kültürü Sempozyumu 21-23 Kasım 1990, Adana, 1991, s.313-333.
Mehmet Süreyya; Sicil-i Osmanî, C.:3, İstanbul, 1996.
ORHONLU, Cengiz; Osmanlı İmparatorluğu’nda Aşiretlerin İskanı, İstanbul, 1987.
ÖZVAR, Erol; Osmanlı Maliyesinde Malikâne Uygulaması, İstanbul, 2003.
STRECK; ; “Aynzarba” Maddesi, İslam Ansiklopedisi, (Milli Eğitim Yayını), Eskişehir, 1997, s.74.
TATAR, Özcan; XVIII. Yüzyılın İlk Yarısında Çukurova'da Aşiretlerin Eşkıyalık Olayları ve Aşiret İskanı (1691-1750), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, Elazığ, 2005.
ULUĞ, Bekir; Tarih Boyunca Çukurova, Mersin, 1948.
http://www.kadirli.bel.tr/ tarihiyerler/anavarza1.htm.
http://ansiklopedi.turkcebilgi.com/Anavarza
Adana Şer‘iyye Sicilleri (Sıra No/Defter No) 1/20, 2/41, 3/103, 4/126, 5/128
Mühimme Defterleri Tasnifi (Sıra No/Defter No) 1/105
Atik Şikayet Defterleri Tasnifi (Sıra No /Defter No) 1/58
Maliyeden Müdevver Defterleri Tasnifi (MAD) (Sıra No/Defter No) 1/3473, 2/9873, 3/9876, 4/9879, 5/17904
Bâb-ı Defterî Baş Muhasebe Defterleri Tasnifi (D.BŞM.d.) (Sıra No/Defter No) 1/695/A