ANAZARBUS IN ARCHIVAL SOURCES
Synopsis
The Ancient City of Anazarbus, located within the boundaries of the Kozan district of Adana as one of Anatolia's ancient settlement areas, hosted many different civilizations throughout history, such as the Assyrians, Persians, Romans, Byzantines, and Mamluks. Coming under Ottoman rule with the Egyptian Campaign of 1516, the region remained a marshy and abandoned winter pasture for many years due to frequent flooding by the Ceyhan River and Savrun Stream. Starting from the late 17th century, the Ottoman State made attempts to settle nomadic tribes and refugees to bring this idle land into production; however, this situation led to tax and land disputes. From the 1890s onward, a military farm named Çukurova Çiftlikât-ı Hümâyûn-u Askerisi was established to meet the army's need for riding animals, and this area was leased to a French company in 1912, but the contract was canceled with the outbreak of World War I. Archival documents regarding the ancient ruins of Anazarbus in the catalogs of the Directorate of State Archives are quite limited, with existing records mainly focusing on foreign activities. These documents highlight events such as the 1896 attempt by a French citizen named Andreyan to smuggle an ancient stone inscription from Anazarbus Castle, which was reported to authorities by Yusuf Şevki Efendi, and the permission granted in 1905 to German researcher Dr. Karl Mihal to examine and photograph the ancient ruins. In conclusion, the study reveals the administrative, economic, and cultural status of Anazarbus under Ottoman administration in light of archival records.
References
Alpaslan, Erhan, Özdamar Toroshan, (2019), Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Çukurova (Anavarza) Çiftlikât-ı Hümâyûn-u Askerisi, Hiper Yay., İstanbul.
Altay, M. Hâdi, (1965), Adım-Adım Çukurova, Çukurova Turizm Derneği Yay., No. 1, Kemal Matbaası, Adana.
Arslan, Sezer, (2008), Balkan Savaşları Sonrası Rumel’den Türk Göçleri ve Osmanlı Devleti’nde İskânları, Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
Buruk, Hasan, (2016), “Konumu Geçmişi ve Kimliği ile Anavarza”, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, C. 6, S. 3, Aralık 2016, ss. 695-710.
(2018), “Anavarza Antik Kentinin Bizans Surları”, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, C. 8, S. 2, Temmuz 2018, ss. 299-311.
(2014), “Gertrude Bell’den Günümüze Fotoğraflarla Anavarza”, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, S. 33, Erzurum, ss. 179-216.
Ekim, Zeynep Emel, (2016-2017), “Osmanlı Devleti’nde Eski Eser Kaçakçılığının Ortaya Çıkışı ve Başbakanlık Osmanlı Arşivi’ndeki Eski Eser Kaçakçılığı ile İlgili Bazı Belgeler”, TAÇ, Mimarlık Arkeoloji Kültür Sanat Dergisi, S. 8, ss. 60-64.
Gök, Nagihan, (2006), Adana İli Kozan İlçesi’nde Tarihi Çevre Koruma Önerisi, İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Halaçoglu, Yusuf, (1979), “Tapu Tahrir Defterlerine Göre XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Sis Sancagı”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, S. 32, İstanbul, ss. 819-892.
Kundakçı, Gül E., (1999) “19. Yüzyılda Anadolu Arkeolojisine ve Eskiçağ Tarihine Genel Yaklaşım”, XIII. Türk Tarih Kongresi, Türk Tarih Kurumu Yay., Ankara 4-8 Ekim, C. III, ss. 1083-1094.
Kurt, Mehmet, (2011), “Ovalık Kilikya’da M.Ö. I. Yüzyıl Roma Yönetim Olgusu ve Tarkondimotos Krallığı”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 31, Kütahya, ss. 429-446.
Önder, Mehmet, (1990), “Anadolu’da Eski Eser Kaçakçılığı ve Kültür Soygunu”, Erdem, C. 6, S. 17, Atatürk Kültür Merkezi Yay., Ankara, ss. 481-496.
Özkan, Süleyman, (2004), “Osmanlı Devleti’nde Eski Eser Koleksiyonculuğu”, Tarih İncelemeleri Dergisi, C. 19, S. 2, Aralık, ss. 65-86.
Sönmez, Ali, (2012), “Osmanlı Devleti’nde Başarısız Bir Eski Eser Kaçakçılığı Teşebbüsü: Edgar James Banks ve Bismaya Kazısı”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 27, Isparta, ss. 39-50.
Tan, Seda, (2015), Osmanlı Devleti’nde At Yetiştiriciliği (1842-1918), Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Antalya.
Tatar, Özcan, “1692-1698 Yılları Arasındaki Dönemde Anavarza ve Çevresinin İskan Edilmesi Hususunda Yapılan Çalışmalar”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Elazığ 2007, C. 17, S. 1, ss. 315-328.
Unar, Şükrü, (2019), “Osmanlı Devleti’nde Eski Eser Anlayışının Doğuşu ve Gelişimi”, Asya Studies, C. 2, S. 8, ss, 67-75.
Yıldırım, Nurgül, Temizkan, Meltem, (2018), “Seleukoslar Döneminde Antiokheia’da Sosyal ve Kültürel Yaşam Üzerine Analizler”, International Journal of Social Sciences and Education Research, C. 4, S. 4, ss. 645-660.
A.{DVNSMHM. d., 131/855; 132/919; 134/669; 111/85; 130/1126; 131/48; 130/1300; 134/610; AE.SAMD.III, 141/13660; 181/17588; BCA., 30.11.1/247.32.2; BCA., 30.18.1.2/379.240.14; BEO., 1486/111439; BEO., 1538/115284; 3090/231698; 2841/213053; 2479/185879; DH.İD., 11/5; 28/23; 28/23; DH.MKT., 1168/67; 1730/61; 1731/1; 1816/79; 1820/53; 1831/83; 1912/109; 2105/59; 2138/91; 214/36; 2333/58; 2352/92; 2370/51; 2624/45; 2767/36; 484/72; 625/40; 911/81; DH.ŞFR., 342/69; 360/4; HR.TH., 272/105; 317/97; 355/13; 164/1; 330/119; 330/123; I.HR., 391/30; İ..DH., 833/67007; İ..MF., 7/49; MF.MKT., 100/74; 1160/6; 120/84; 156/23; 175/142; 198/21; 312/12; 441/35; 583/18; 993/88; ML.EEM., 788/46; 793/43; 824/25.