Solunum Sistemi Acilleri
Synopsis
Bu metin, acil serviste karşılaşılan solunum sistemi acillerine yönelik güncel tanı, değerlendirme, ayırıcı tanı ve tedavi yaklaşımlarını kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Nefes darlığı (dispne) ile acil servise başvuran hastalarda obstrüktif akciğer hastalıkları (astım, KOAH), dekompanse kalp yetmezliği, akut koroner sendromlar ve pnömoni en sık karşılaşılan nedenler arasında yer alırken; üst havayolu tıkanıklıkları, tansiyon pnömotoraks, pulmoner emboli ve nöromusküler güçsüzlükler hayatı tehdit eden kritik acil durumlar olarak öne çıkmaktadır. Hastalara fiziki muayene, vital bulguların yakın takibi, EKG, kan gazı analizi, d-dimer, kardiyak enzimler ve radyolojik görüntülemeler ile hızlı tanısal yaklaşım sağlanmalıdır. Astım ataklarında klinik tablo hafif-orta, ağır ve yaşamı tehdit eden atak şeklinde sınıflandırılır; acil tedavide kontrollü oksijen desteği, kısa etkili beta2-agonist (SABA), ipratropium bromür ve sistemik kortikosteroidler uygulanırken dirençli vakalarda IV magnezyum veya yoğun bakım takibi düşünülmektedir. Akut pulmoner tromboemboli (PTE) ve derin ven trombozunda (DVT) Wells, Geneva, PERC ve PESI gibi klinik risk skorlamaları doğrultusunda Doppler USG veya Toraks BT anjiyografi kullanılarak kesin tanıya ulaşılır. Venöz tromboembolizm tedavisinde standart heparin, düşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH), doğrudan etkili oral antikoagülanlar (DOAK) veya varfarin kullanılırken, hemodinamisi instabil olan masif pulmoner emboli olgularında hayat kurtarıcı trombolitik tedavi, perkütan kateter girişimleri veya cerrahi embolektomi tercih edilmektedir.
This text comprehensively addresses current diagnostic, evaluative, differential diagnostic, and therapeutic approaches to respiratory system emergencies encountered in the emergency department. While obstructive airway diseases (asthma, COPD), decompensated heart failure, acute coronary syndromes, and pneumonia are among the most common causes in patients presenting to the emergency department with shortness of breath (dyspnea), upper airway obstructions, tension pneumothorax, pulmonary embolism, and neuromuscular weakness stand out as life-threatening critical emergencies. A rapid diagnostic approach must be provided to patients through physical examination, close monitoring of vital signs, ECG, blood gas analysis, d-dimer, cardiac enzymes, and radiological imaging. In asthma exacerbations, the clinical picture is classified into mild-moderate, severe, and life-threatening attacks; controlled oxygen support, short-acting beta2-agonists (SABA), ipratropium bromide, and systemic corticosteroids are administered in emergency management, while IV magnesium or intensive care unit monitoring is considered in resistant cases. In acute pulmonary thromboembolism (PTE) and deep vein thrombosis (DVT), a definitive diagnosis is achieved using Doppler USG or Thoracic CT angiography in accordance with clinical risk scores such as Wells, Geneva, PERC, and PESI. In the treatment of venous thromboembolism, anticoagulants such as unfractionated heparin, low-molecular-weight heparin (LMWH), direct-acting oral anticoagulants (DOACs), or warfarin are used, whereas life-saving thrombolytic therapy, percutaneous catheter interventions, or surgical embolectomy are preferred in massive pulmonary embolism cases with hemodynamic instability.
References
BERGAN, John J.; BUNKE-PAQUETTE, Nisha (ed.). The vein book. OXFORD University press, 2014.
CHENG, Gregory (ed.). Deep vein thrombosis. 2012.
FERRI, Fred F. Ferri’s clinical advisor 2018 E-Book: 5 Books in 1. Elsevier Health Sciences,2017.
TABARAII, Reihane, et al. Role of imaging in deep vein thrombosis: a review article. Journal of Vessels and Circulation, 2020, 1.1: 19-27.
WAHEED, Sheikh M.; HOTWAGNER, David T. Deep vein thrombosis (DVT). 2018.