Sosyal Hizmetin Felsefi ve Etik Temelleri: Ahlak-Etik Ayrımı ve Normatif Etik Yaklaşımlar
Synopsis
Social work is a profession grounded in the principles of human dignity, human rights, social justice, and professional responsibility. This chapter examines the philosophical and ethical foundations of social work, focusing on the conceptual distinction between morality and ethics and the major approaches to normative ethics. It first discusses the role of ethical thought in shaping professional values and explains the differences between social moral norms and professional ethical principles. Classical approaches, including deontological ethics and utilitarianism, are then compared with contemporary approaches such as care ethics, principle-based ethics, critical ethics, and human rights-based ethics in terms of their theoretical foundations, criteria for ethical judgment, and limitations in practice. These theoretical discussions are illustrated through a case involving an ethical dilemma between protecting the confidentiality and ensuring the safety of an individual receiving residential care services. The case analysis shows that different ethical approaches may lead to different intervention choices when addressing the same professional dilemma. The findings suggest that no single ethical approach can adequately resolve every dilemma encountered in social work practice. Understanding both the strengths and limitations of ethical theories is therefore essential for developing well-reasoned professional judgments.
References
Akkuş, P. (2021). Türkiye’de sosyal hizmetler, neo-liberal politikalar ve etik ikilemler. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (81), 451-484.
Aykara, A. (2016). Sosyal hizmet etiğinde evrenselcilik ve kültürel görecilik. Toplum ve Sosyal Hizmet, 27(2), 153-166.
Boduroğlu, G. (2025). Sosyal hizmet uygulamalarında müracaatçıyla kurulan mesleki ilişkilerde etik ilkelerin rolü ve önemi. International Journal of Eurasia Social Sciences, 16(61), 1642-1658.
Çabuk, A., & İşgüden, B. (2006). Meslek etiği ve meslek etiğinin meslek yaşamı üzerindeki etkileri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(16), 59-86.
Gökçearslan Çifci, E., & Gönen, E. (2011). Sosyal hizmet uygulamalarında etik karar verme süreci. Toplum ve Sosyal Hizmet, 22(2), 149-160. https://izlik.org/JA55KS57DE
Çiftçi, D. B. (2017). Bir ittifak ağları stratejisi olarak sosyal hizmet etiği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 27(2), 47-62.
Eroğlu, S. (2026). Sosyal hizmet çalışanlarının etik ikilem çözme becerilerinin değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 37(2), 485-508.
Fook, J. (2003). Critical social work: The current issues. Qualitative Social Work, 2(2), 123-130.
Hatiboğlu, B. (2011). Sosyal hizmet etiğinde radikal yansımalar. Toplum ve Sosyal Hizmet, 22(1), 147-164.
Orhan, S. (2024). Etik değer ve ilkelerin sosyal hizmet bakış açısıyla değerlendirilmesi: Bir derleme çalışması. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 6(34), 2083-2087.
Özateş, Ö. S. (2010). Sosyal hizmet etiğinin felsefi temelleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 21(1), 85-97.
Özen, Y. (2011). Etik mi? Ahlak mı? Modernite mi? Medeniyet mi? Değerler eğitimine sosyal psikolojik bir yaklaşım. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (5), 63-87.
Özgür, Ö. (2010). Çokkültürcü sosyal hizmet: Eleştirel bir bakış. Toplum ve Sosyal Hizmet, 21(2), 89-104.
Öztürk, A. B. (2009). Sosyal hizmet etiğinde farklı yaklaşımlar. Toplum ve Sosyal Hizmet, 20(1), 105-116.
Yalım, N. Y. (Ed.). (2017). Sosyal hizmet uzmanları için etik kılavuz. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Derneği.
Yıldırım, B., & Aslan, H. (2019). İnsan hakları ve sosyal hizmet: Ortak bir kader mümkün mü? Nasıl bir ilişki, ne çeşit bir etkileşim? Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(2), 643-664.
Yılmaz, S. E. (2015). Sosyal hizmet etiğine ilişkin bir değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 122-136.
Zubaroğlu-Yanardağ, M. (2020). Sosyal hizmet mesleki uygulamalarında müracaatçılara karşı etik sorumluluklar ve etik karar verme süreci. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(3), 1204-1220.
