LAWAZANTİYA, A NOTEWORTHY URBAN CENTER OF ANCIENT ANATOLIA AND HOMETOWN OF THE QUEEN PUDUHEPA

Authors

Ahmet Ünal

Synopsis

Examinating in detail the geographical location and historical significance of Lawazantiya (attested as Luhusatia in Old Assyrian texts), one of the most prominent religious and commercial centers of Ancient Anatolia and Kizzuwatna, as well as the birthplace and homeland of Hittite Queen Puduhepa, this scientific study rejects the hypothesis of "two distinct cities named Lawazantiya" previously proposed by researchers due to the complexity of geographical data, and proves the existence of a single city based on available philological, topographical, and historical texts. The author emphasizes that Kizzuwatna’s political borders were not static but expanded over time beyond the Amanos and Anti-Taurus Mountains toward the Elbistan Plain and the Euphrates basin. Considering Cilicia’s marshy ecology during the Bronze Age, Assyrian trade colony routes, and Hittite military campaign roads, the paper demonstrates that Lawazantiya could not be located within Cilicia proper (such as Tatarlı Höyük, Sirkeli, Anazarbos, or Castabala). Furthermore, references to "seven springs" and water cult rituals reflect symbolic and sacred Hurrian purification traditions rather than a single localized water source. Consequently, the study concludes that Lawazantiya must be sought east of the Amanos Mountains, along strategic trade routes connecting Central Anatolia to Northern Syria and Upper Mesopotamia, specifically around the Elbistan Plain (near Tanır Höyük / Hurman River) or Araban Höyük.

References

Akdoğan 2019 R. Akdoğan, “URULa(hu)wazantiya “La(hu)wazantiya Şehri”, ICH cilt 1, 1‐48

Albayrak 2018 İ. Albayrak, “Eski Asurca Kaynaklara Göre Asur‐Anadolu İlişkilerinde Hahhum Krallığının Yeri”, ArAnat 12/1, 1‐11

Alkım 1960 U. B. Alkım, “1959 İslahiye Bölgesi Araştırmaları. Yesemek Çalışmaları ve Tilmen Höyük Sondajı”, TAD 10/1, 7‐9

Archi-Pecorella‐Salvini 1971 A. Archi‐E. P. Pecorella‐M. Salvini, Gaziantep e la sua regione

Barjamovic 2010 G. Barjamovic, A Historical Geography of Ancient Anatolia in the Old Assyrian Colony Period.

Beckman 2013 G. Beckman, “The Ritual of Palliya of Kizzuwatna (CTH 475)”, Journal of Ancient Near Eastern Religions 13, 113vdd.

Börker‐Klähn 2007 J. Börker-Klähn,” Die Schlacht um Tuuanuua als „Atlante Storico”, Tabularia Hethaeorum”, Fs Košak, DBH 25, 91‐118

Bossert 1951 Th. H. Bossert, “Die Göttin Hepat in den Hieroglyphen-hethitischen Texten”, Belleten 15, 1951, 315-332.

Casabonne 2009 O. Casabonne, “Kataonia, Melitene, Kummanni, and the Problem of Komana”, Acta Orientalia Belgica, R. Lebrun in honorem, Vin, Bière et Ivresse dans les Civilisation Orientales, Louvain‐La‐Neuve 181‐188.

Cornelius 1958 F. Cornelius, „Geographie des Hethiterreiches“, Or 27, 1958, 373‐398

Çiftçi 2013 A. Çifçi, „MÖ İkinci Binyılda Elbistan Ovası ve Çevresi „, O.Tekin–M. Sayar– E. Konyar (yayınlayanlar), Tarhan Armağanı M. Taner Tarhan’a Sunulan Makaleler, İstanbul 143-157

Demir 1996 A. Demir, Through the Ages Antakya, Akbank, İstanbul

Doğan‐Alparslan‐ Alparslan 2010 M. Doğan‐Alparslan‐M. Alparslan, „Ein hethitisches Siegel aus Amasya‐Oluz Höyük“, AoF 37, 302‐305

Doğan‐Alparslan‐ Alparslan 2011 M. Doğan-Alparslan-M. Alparslan, Kahramanmaraş/Tanır’da Bulunan Luwi Hiyeroglifli Bir Yazit, TÜBAR 14, 317‐322

Donbaz 1988 V. Donbaz, “The Business of Ased, an Anatolian Merchant”, AfO 35, 53

Donbaz 2005 V. Donbaz, “Old Assyrian rubātum “queen” or a PN Seen on Cylinder Seals”, NABU 19

Dönmez 2005 Ş. Dönmez, “Sinop Province in the Second Millennium BC.”, şurada: V. Uluslararası Hititoloji Kongresi Bildirileri, Ankara, 259‐286

Dönmez 2010 Ş. Dönmez, Kasku Ülkesi’nin Önemli Kenti Amasya-Oluz Höyük. 2007 ve 2008 Dönemi Çalışmaları Genel Değerlendirmeler ve Ön Sonuçlar, Ankara,

Dönmez 2011 Ş. Dönmez, Oluz Höyük Kazısı Dördüncü Dönem (2010) Çalışmaları: Değerlendirmeler ve Sonuçlar, Colloquium Anatolicum 10, 103‐128.

Dönmez-Özdemir 2010 Ş. Dönmez‐C. Özdemir, „Amasya İlinde Yeni Araştırmalar: Oluz Höyük ve Doğantepe Kazıları“, Acts of the VIIth International Congress of Hittitology, 227‐244

Dönmez-Yurtsever Beyazıt 2008 Ş. Dönmez-A. Yurtsever Beyazıt, “A General Look at the Central Black Sea Region During the Middle Bronze Age and a New Approach to the Zalpa Problem in the Light of New Evidence”, şurada: J.G. Dercksen (yayınlayan), Anatolia and the Jazira During the Old Assyrian Period, Old Assyrian Archives, Studies, Volume 3, PIHANS 111

Falkner 1957/58 M. Falkner, „Studien zur Geographie des alten Mesopotamien“, AfO 18, 1-37

Engin 2017 A. Engin, “Second Millennium BC Settlement Patterns in the East of the Upper Kızılırmak Basin”, şurada: Alparslan (yayınlayan), Spaces and Places 159vdd.

Forlanini 2004 M. Forlanini, “Luhuzatija, Lawazantija e la localizzazione delle città Kizzuwatna”, Šarnikzel Gedenkschrift Forrer, 297‐309

Forlanini 2007 M. Forlanini, “The Offering List of KBo 4.13 (I 17‐48) to the Local Gods of the Kingdom, Known as “Sacrifice List”, and the History of the Formation of the Early Hittite State and its Initial Growing Beyond Central Anatolia”, şurada: A. Archi ‐ R. Francia (yayınlayanlar), VI Congresso Internazionale di Ittitologia, SMEA 49, 259‐280

Forlanini 2017 M. Forlanini, “The Ancient Land of “Northern” Kummaha and Aripša “Inside the Sea””, şurada M. Alparslan (yayınlayan), Places and Spaces in Hittite Anatolia I: Hatti and the East İstanbul 1vdd.

Forlanini‐Marazzi 1986 M. Forlanini-M. Marazzi, Atlante storico del vicino oriente antico 4.3 Anatolia: l’impero hittita

Garstang-Gurney 1959 J. Garstang-O. R. Gurney, The Geography of the Hittite Empire Gates 2001: C. Gates, “Research in Late Bronze Age and Iron Age Cilicia: Whence and Whither?”, şurada: É. Jean ve diğerleri (yayınlayanlar), La Cilicie: Espaces et Pouvoirs Locaux, Varia Anatolica XIII, Paris, 265‐268.

Gerçek 2017 N. İlgi Gerçek, “The Knees of the Storm God”: Aspects of the Administration and socio‐Political Dynamics of Hatti’s Frontiers”, şurada: M. Alparslan (yayınlayan), Places and Spaces in Hittite Anatolia I. Hatti and the East 123‐136

Glocker 1997 J. Glocker, Das Ritual für den Wettergott von Kuliwišna. Textzeugnisse eines lokalen Kultfestes im Anatolien der Hethiterzeit EOTHEN 6

Goetze 1940 A. Goetze, Kizzuwatna and the Problem of Hittite Geography

Günbattı 2017 Günbattı, Cahit. Kültepe Kaniş Anadolu’da İlk Yazı İlk Belgeler, Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları

Güterbock 1938 H. G. Güterbock, „Die historische Tradition und ihre literarische Gestaltung bei Babyloniern und Hethitern bis 1200“ ZA NF 10, 45‐149

Hawkins 2000 J. D. Hawkins, Corpus of Hieroglyphic Luwian Inscriptions I: Inscriptions of the Iron Age Part 1: Text, Introduction, Karatepe, Kargamiš, Tell Ahmar, Maraş, Malatya, Commagene

Hirsch-Wegner 1980-1983 H. Hirsch-I. Wegner, „La(hu)wazantija/Luhasattia“, RlA 6, 433-435

Hogarth 1890 C. M. G. Hogarth, “Notes on Phrygia Paroreus and Lycaonia”, Journal of Hellenic Studies 11, 151‐166

Hrouda 1997 B. Hrouda ve diğerleri, „Vorläufiger Bericht über die Ausgrabungsergebnisse auf dem Sirkeli Höyük/Südtürkei von 1992‐1996“, IstMitt 47, 91‐150

Jean 2005 É. Jean, “Archéobotanique et Géographie Historique: L’Olivier en Kizzuwatna”, V. Uluslararasi Hititoloji Kongresi Bildirileri Ankara, 453‐470.

Josephson 1979 F. Josephson, “Assibililation in Anatolian”, şurada: E. Neu‐W. Meid (yayınlayanlar), Hethitisch und Indogermanisch 95-96

Kempinski-Košak 1982 A. Kempinski-S. Košak, “CTH 13: The Extensive Annals of Hattušili I (?)”, Tel Aviv 9, 87‐116

Korkmaz 2009 H. Korkmaz, Amik Gölü’nün Kurutulmasının Yöre İklimine Etkileri Antakya

Kuzuoğlu 2007 R. Kuzuoğlu, “Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nda Anadolu Kraliçeleri”, Belleten 262, 795‐809

Landsberger 1924 B. Landsberger, „Über die Völker Vorderasiens im dritten Jahrtausend“, ZA 35 NF 1, 213‐238

Larsen 2010 A. W. Lassen, “Wool Trade in Old Assyrian Assyrian Anatolia”, JEOL 42: 159-179.

Lebrun, 1979 R. Lebrun, „Lawazantiya, foyer religieux Kizzuwatnien“, Florilegium Anatolicum, Fs Laroche, 197‐206

Lebrun 2001 R. Lebrun, « Kummanni et Tarse, deux centres ciliciens majeurs », şurada: Jean, Éric et al. (yayınlayanlar), La Cilicie: Espaces et Pouvoirs Locaux, Varia Anatolica XIII, Paris 87-94, 163.

Marchetti 2016 N. Marchetti, «Taşlı Geçit Höyük», Aktüel Arkeoloji Mart‐Nisan 78‐87

Michel 2001 C. Michel, « Correspondance des merchands de Kanish au début du IIe millénaire avant J.-C. », Litérature Anciennes du Prochee-Orient 19, Paris.

Miller 2020 Jared L. Miller: “Two Notes on Kizzuwatna’s Status as a Hittite Vassal in the Middle Hittite Period, şurada: M. Cammarosano, E. Devecchi and M. Viano (yayınlayanlar) talugaeš witteš. Ancient Near Eastern Studies Presented to Stefano de Martino on the Occasion of his 65th Birthday, Kasion 2, Münster

del Monte 1992 G. F. del Monte, Die Orts‐ und Gewässernamen der hethitischen Texte, Supplement, RGTC 6/2, 91

del Monte-Tischler 1978 G. F. del Monte‐J. Tischler, Die Orts‐ und Gewässernamen der hethitischen Texte, RGTC 6

Müller‐Karpe 2000 A. Müller‐Karpe, „Kayalıpınar in Ostkappadokien. Ein neuer hethitischer Tontafelfundplatz“, MDOG 132, 355‐365.

Nashef 1991 H. Nashef: H. Nashef, Die Orts. und Gewässernamen der altassyrischen Zeit, RGTC 4

Neve 1971 P. Neve, Regenkult‐Anlagen in Boğazköy‐ Hattusa. Ein Deutungsversuch, IstMitt Beiheft 5.

Orlin 1970 L. L. Orlin, Assyrian Colonies in Cappadocia

Otten 1985 H. Otten, Review of KUB 54 ZA 75, 142‐145

Özgüç 1947 T.‐N. Özgüc, Türk Tarih Kurumu Tarafından Yapýlan Karahöyük Hafriyatı Raporu 1947, TTK.

Pelvanoğlu 2019 T. Pekvanoğlu, La(hu)wazantiya: History and Localization of a Commercial and Religious Center, Archivum Anatolicum 13,

Reyhan 2017 E. Reyhan, Hitit Devleti’nde Siyaset ve Yönetim. Direktif, Yemin ve Sadakat Ankara

Rieken 2009 E. Rieken, „Keilschrifttexte“, şurada: A. Müller‐Karpe‐V. Müller‐Karpe, „Untersuchungen in Kayalıpınar und Umgebung 2006‐2009“, MDOG 141, 208vd.

Rieken 2019 E. Rieken (yayınlayan) Keilschrifttafeln aus Kayalipinar 1 Textfunde aus den Jahren 1999‐2017

Schachner 2011 A. Schachner, Hattuscha. Auf der Suche nach dem sagenhaften Grossreich der Hethiter, Beck, München

Schaffer 1903 F. X. Schaffer, Cilicia, Petermanns Mitteilungen, Ergänzungsband 30

Seton-Williams 1954 M. W. Seton‐Williams, “Cilician Survey”, AnSt 4, 121‐174

Strauss 2006 R. Strauss, Reinigungsrituale aus Kizzuwatna. Ein Beitrag zur Erforschung hethitischer Ritualtradition und Kulturgeschichte, de Gruyter

Stavi 2015 B. Stavi, The Reign of Tuthaliya II and Suppiluliuma I – The Contribution of the Hittite Documentation to a Reconstruction of the Amarna Age, THeth 34

Steitler 2019 C. Steitler, “Sacred Springs, Spring Sanctuaries and Spring‐deities in Hittite Religion”, Byzas 24. Natur und Kult in Anatolien

Süel 2012 M. Süel, “Şapinuwa 2011 Kazı Çalışmalarından Bir Kesit”, Çorum Kazı ve Araştırmalar Sempozyumu, 71-75.

Tischler 1977 J. Tischler, Kleinasiatische Hydronomie

Trémouille 1996 M.‐C. Trémouille, “Une „fête du mois“ pour Teššub et Hebat”, in: SMEA 37 79‐104

Trémouille 2001 M.-C.Trémouille, «Kizzuwatna, terre de frontière», şurada: É. Jean ve diğerleri (yayınlayanlar), La Cilicie: Espaces et Pouvoirs Locaux, Varia Anatolica XIII, Paris 57-78.

Torri 2005 G. Torri, “Militärische Feldzüge nach Ostanatolien in der mittelhethitischen Zeit”, AoF 32, 386‐400

Ünal: 1974 A. Ünal, Hattušili III. Teil I: Hattušili bis zu seiner Thronbesteigung, Texte der Hethiter 3, Heidelberg

Ünal 1981 A. Ünal, “Hitit Kenti Ankuwa’nın Tarihçesi ve Lokalizasyonu Hakkında”, Belleten 180, 433‐455

Ünal 1984 A. Ünal, “Nochmals zur Geschichte und Lage der hethitischen Stadt Ankuwa”, SMEA 24, Fs Meriggi 87‐107

Ünal 1988 A. Ünal, “You Should Build for Eternity” New Light on the Hittite Architects and their Work, JCS 40, 97‐106

Ünal 1989 A. Ünal, “Hittite Architect and a Rope‐Climbing Ritual”, Belleten 205, 1469‐1503

Ünal 1993 A. Ünal, “Ritual Purity Versus Physical Impurity in Hittite Anatolia: Public Health and Structures for

Sanitation According to Cuneiform Texts and Archaeological Remains”, BMECCJ 7, 119‐139

Ünal 1997 A. Ünal, „Zur historischen Geographie von Kizzuwatna und Lage von Sirkeli ‐ eine Bilanz“, IstMitt 47, 143‐150

Ünal 1998a A. Ünal, Hittite and Hurrian Cuneiform Tablets from Ortaköy (Çorum), Central Turkey. With two Excursuses on the “Man of the Storm God” and a full edition of KBo 23.27 SIMURG, Istanbul, 83vdd.

Ünal 1998b A. Ünal, “Ein Vogelorakel aus Bogazköy mit pseudo‐rechtlichen Bemerkungen über Familienrecht (KUB 43.22 + = Bo 854 mit Dupl. KBo 13.71)”, AoF 25 112-118

Ünal 1998c A. Ünal, “Ebediyete İntikal Edecek Şekilde İnşa Edeceksin!”‐İple Tavana Tırmanan Hitit Mimarinin Cambazlıkları, RAI 34, 39‐46

Ünal 2005 A. Ünal, Hititler Devrinde Anadolu, Kitap 3, Arkeoloji ve Sanat Yayınları İstanbul

Ünal 2006 A. Ünal, “Eski Çaglarda Çukurova’nın Tarihi Cografyası ve Kizzuwatna (Adana) Krallığı’nın Siyasi Tarihi”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 15, 15‐440

Ünal 2007 A. Ünal, Multilinguales Handwörterbuch des Hethitischen - A Concise Multilingual Hittite Dictionary -Hititçe Çok Dilli El Sözlüğü, 2 cilt Dr. Kovac, Hamburg

Ünal 2012 A. Ünal, “Fraudulent Premises of Anatolian Historiography and Early Hittite Involvement in and Direct Control of Cilicia‐Kizzuwatna”, Some Observations on Anatolian Cultures Compiled in Honor of Armağan Erkanal 469‐500

Ünal 2014 A. Ünal, Eskiçağ Anadolu Toplumlarında Kadın. Anayanlı Bir Hitit Kraliçesi Puduhepa ve Zamanı, Ankara

Ünal 2015 A. Ünal, “A Hittite Treaty Tablet from Oylum Höyük in Southeastern Turkey and the Location of Haššu(wa)”, AnSt 65, 19‐34

Ünal 2016a A. Ünal, «Paylaşılamayan Kraliçe Puduhepa ve Memleketi Kayıp Kent Lawazantiya», Her Yönüyle Osmaniye. Stratejik Kalkinmada Kent Degerleri Sempozyumu 19‐24

Ünal 2016b A. Ünal, Hititçe‐Türkçe Türkçe‐Hititçe Büyük sözlük Hattice, Hurrice, Hiyeroglif Luvicesi, Çivi Yazısı Luvicesi ve Palaca Sözlük Listeleriyle Birlikte, Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara

Ünal 2017 A. Ünal, “Cilicia Between Empires”, şurada: M. Alparslan (yayınlayan), Places and Spaces in Hittite Anatolia I: Hatti and the East Istanbul 209vdd.

Ünal 2018 A: Ünal, Eski Anadolu Siyasî Tarihi. Kitap 1 Eski Taş Devri’nden Hitit Devleti’nin Yıkılışına Kadar (M. Ö. 60.000‐1180) (Büyük boy bir haritayla birlikte) Bilgin Kültür ve Sanat Ankara

Ünal 2019 A. Ünal, “The Socio‐Political Impact of Hittite Religious Ceremonies and Efforts of the Hittite Kings in Establishing a Unified State in Central Anatolia”, Acts of the IXth International Congress of Hittitology II 1075‐1095

Ünal-Girginer, 2007 A. Ünal-S. Girginer, Çukurova‐Kilikya. Taş Devrinden Osmanlılar Dönemine Kadar Kilikya’da Tarihî Coğrafya, Tarih ve Arkeoloji, Homer Kitabevi İstanbul 2007

Ürgenç 2012 O. Ürgenç, Çukurova. Doğa ve Tarih

Wikinson 1997 T. J. Wikinson, “The History of the Lake of Antioch. A Preliminary Note, Crossing Boundaries and Horizons”, Studies in Honor of Astour 557‐576

Yiğit 1997 T. Yiğit, „Eski Anadolu Kentlerinden Luhuzatia/Lawazantiya’nın Tarihi ve Lokalizasyonu Üzerine“, Belleten 230, 1‐14

Pages

85-120

Published

January 10, 2022

License

License