ANAVARZA ANTİK KENTİ VE ÇEVRESİNİN OMURGASIZ CANLI ÇEŞİTLİLİĞİ

Authors

Sakine Serap Avgın
Elif Gömlek

Synopsis

Bu çalışma, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Anavarza Antik Kenti ve çevresinin omurgasız canlı biyoçeşitliliğini literatür verilerine dayanarak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yapılan kapsamlı literatür taraması ve incelemeler sonucunda bölgede 7 takıma, 14 familyaya ve 27 cinse ait toplam 40 omurgasız türünün yayılış gösterdiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, saptanan türlerin %52,5’ini (21 tür) barındıran Araneae (örümcekler) takımı en yüksek tür çeşitliliğine sahip gruptur. Bu takımı sırasıyla %17,5 oranla (7 tür) Mesostigmata, %10’ar oranla (4’er tür) Scorpiones (akrepler) ve Tylenchida, %5 oranla (2 tür) Rhabditida ile %2,5’er oranla (1’er tür) Trombidiformes ve Pseudoscorpiones (yalancı akrepler) takımları takip etmektedir. Ayrıca bölgede varlığı belirlenen akrep türlerinden Iurus asiaticus Birula, 1903, Türkiye’ye özgü endemik bir tür olarak dikkat çekmektedir. Araştırma kapsamında tespit edilen türlerin Türkiye ve dünya üzerindeki coğrafi yayılışları, habitat bilgileri ve görsel verileri de sunulmuştur. Doğu Akdeniz Bölgesi’nin bu son derece önemli tarihi ve doğal sit alanında gerçekleştirilen bu çalışma, gelecekte bölgede araştırma yürütecek tarih, arkeoloji, biyoloji ve ekoloji uzmanları için temel bir rehber ve envanter niteliği taşımaktadır.

References

Agro Atlas. (2020). Interactive Agricultural Ecological Atlas of Russia and Neighboring Countries. http://www.agroatlas.ru/en/content/pests/Heterodera_avenae/index.html. Erişim Tarihi: 10.07.2020.

Azizoglu, U., Karabörklü, S., Ayvaz, A., & Yilmaz, S. (2016). Phylogenetic relationships of insect-associated free-living Rhabditid nematodes from eastern Mediterranean region of Turkey. Applied Ecology and Environmental Research, 14(3), 93-103.

Bayram, A. (2002). Türkiye Araneae (Örümcekgiller) Tür Listesi ve Yayılışları: Genel Zoocoğrafya ve Türkiye Zoocoğrafyası, Hayvan Coğrafyası, Editör: Demirsoy, A., Meteksan Yayınları, s. 638-669.

Bayram, A., Çorak, İ., Danışman, T., Sancak, Z. & Yiğit, N. (2010). Checklist of the harvestmen of Turkey (Arachnida: Opiliones). Munis Entomology & Zoology, 5 (2): 563-585.

Beron, P. (2020). Acarorum Catalogus VI. Order Mesostigmata. Gamasina: Dermanyssoidea (Rhinonyssidae, Spinturnicidae). https://ab.pensoft.net/book/54206/. Erişim Tarihi: 09.07.2020.

Biodiversidade. (2020). https://biodiversidade.eu/especie/euophrys-frontalis-walckenaer-1802-/?lang=en . Erişim Tarihi:08.07.2020.

Bulut, M. E. (2019). Balıkesir ilinin yalancı akrep (arachnida; pseudoscorpiones) faunası (Master's thesis, Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü).

Buyruk, H. (2014). Gertrude Bell’den Günümüze Fotoğraflarla Anavarza. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (33), 177-216.

Buyruk, H. (2018). Anavarza Antik Kentinin Bizans Surları. Sosyal Bilimler Arastirmalari Dergisi, 8(2).

Bütüner, H. (2011). Batı Akdeniz bölgesindeki sıçrayan örümcekler (Araneae:Salticidae) üzerine faunistik ve sistematik araştırmalar. Niğde Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı,Yüksek Lisans Tezi, 106s.

CAS. (2020). Czech Arachnological Society. https://www.arachnology.cz/druh/heliophanus-dubius-322.html?jazyk=en. Erişim Tarihi: 08.07.2020

Coşar, İ.(2013). Kırıkkale İli sıçrayıcı örümcek faunası:sistematiği ve biyoekolojisi (araneae: Salticidae). Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı. Yüksek LisansTezi,149s.

Crucitti, P. (1999). The scorpions of Anatolia: biogeographical patterns. Biogeographia–The Journal of Integrative Biogeography, 20(1).

Çelik, K. (2017). Anadolu’nun endemik güzelleri. Journal of Awareness (JoA), 2(Special), 541-544.

Demir, H. (2008). An updated checklist of the Thomisidae (Araneae) of Turkey with zoogeographical remarks, Serket, 11 (2): 37-50.

Demir, H., Aktaş, M. & Seyyar, O. (2008). The female of Xysticus pseudorectilineus (Wunderlich, 1995) (Araneae: Thomisidae) from Turkey. Zootaxa, 1674: 65-68.

Demir, H., Aktaş, M. & Topçu, A. (2009). New records of little-known species of Xysticus C. L. Koch, 1835 in Turkey. Zoology in the Middle East, 46: 99-102

Demir, H., Aktaş, M., Topçu, A. (2010). Additional notes on crab spider fauna of Turkey (Araneae: Thomisidae and Philodromidae). Serket, 12: 17-22.

Demir, H. (2016). Crab Spıder Specıes Of Eastern Medıterranean Regıon Of Turkey–Part I (Araneae: Thomısıdae). Munis Entomology & Zoology, 11(1), 123-141.

Demir, H. & Seyyar, O. (2017). Annotated checklist of the spiders of Turkey. Munis Entomology and Zoology, 12(2), 433-469

Demirsoy, A., (2002). Genel Zoocoğrafya ve Türkiye Coğrafyası ‘Hayvan Coğrafyası’, 5. Baskı, Meteksan, Ankara.

Denizhan, E., Çobanoğlu, S. (2008). Aculus schlechtendali (Nalepa) (Acarina: Eriophyidae)’nin Ankara’da Malus floribunda L. (Rosaceae) Üzerinde Popülasyon Değişimi ve . Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Bilimleri Dergisi, 2008, 14Predatörleri (3): 288-296.

Doğan, A., Dağlı, E., Özcan, T., Bakır, K., Ergen, Z., Önen, M., & Katağan,T. (2007). Türkiye denizlerinde dağılım gösteren ekonomik öneme sahip omurgasızlar. Türk sucul yaşam dergisi.Yıl:3-5 Sayı: 5-8, 36-44.

Durmaz, Y. K. (2016). Türkiye’deki Bazı Xystıcus (Araneae: Thomısıdae) Türlerinin Genital Morfolojisi. Ömer Halisdemir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 109s.

El-Hennawy, H. K., (2007). Sun-spiders of Turkey (Arachnida: Solpugida), list of species and key to genera. Serket, 10(4): 130-134.

Ergene, H. B. (2019). Bursa ili Karacabey ve Mustafakemalpaşa ilçeleri örümcek (Arachnıda, araneae) faunasının belirlenmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, 337s.

Esen, Y., & Erman, O. (2016). Türkiye Su Kenesi Faunası İçin Yeni Bir Kayıt: Atractides spinipes Koch (Acari, Hydrachnidia). Anadolu Doğa Bilimleri Dergisi, 7(1), 32-36.

Fauna Europaea. (2020). https://fauna-eu.org/cdm_dataportal/taxon/39a480d3-8849-4f60-aed4-1594e3ab9def#distribution. Erişim Tarihi: 09.07.2020.

Fet, V., Sissom, WD., Lowe, G. & Braunwalder, M.E., (2000). The Catalog of Scorpions, New York Entomological Society, 680 pp.

Geçer, E. (2013). Diyarbakır ili meyve ağaçları ve bağ alanlarında zararlı erıophyoıdea (Acarına) türlerinin saptanması . Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, 90s.

Google Maps. Erişim Adresi: https://www.google.com/maps/search/anavarza/@37.587969,36.2751596,9z/data=!3m1!4b1. Erişim Tarihi: 06.07.2020

Gözcelioğlu, B. (2013). Türkiye Tür listeleri, TUBİTAK - Bilim ve Teknik, http://www.biltek.tubitak.gov.tr/bilgipaket/canlilar/TR_tur_listesi/liste_index.htm, Erişim Tarihi 15.05.2013.

Hançer, E. (2016). Kilikya Ermeni Prensliği’nin İkinci Başkenti Anavarza. Adalya, XIX, 281-312.

Harvey, M. S. (2013). Pseudoscorpions of the World, version 3.0. Western Australian Museum, Perth. [online]. http://www.museum.wa.gov.au/catalogues/pseudoscorpions.

ICOMOS. (2002). International Cultural Tourism Charter, 1.

INPN. (2020a). Inventaire National du Patrimoine Naturel. https://inpn.mnhn.fr/espece/cd_nom/1643?lg=en. Erişim Tarihi: 08.07.2020.

INPN. (2020b). Inventaire National du Patrimoine Naturel. https://inpn.mnhn.fr/espece/cd_nom/942?lg=en. Erişim Tarihi: 08.07.2020.

INPN. (2020c). Inventaire National du Patrimoine Naturel. https://inpn.mnhn.fr/espece/cd_nom/2093?lg=en. Erişim Tarihi: 08.07.2020.

INPN. (2020d). Inventaire National du Patrimoine Naturel. https://inpn.mnhn.fr/espece/cd_nom/2060?lg=en. Erişim Tarihi: 08.07.2020.

İmren, M. (2013). Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri buğday alanlarında tahıl kist nematodu türlerinin (Heterodera avenae group) belirlenmesi ve bazı buğday genotiplerinin heterodera avenae (wollenweber, 1924)'ye karşı dayanıklılığının araştırılması. Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Bitki Koruma Anabilim Dalı. Doktora Tezi, 116s.

Karabörklü, S., Ayvaz, A., Yilmaz, S., & Azizoglu, U. (2015). Fungi associated with free-living soil nematodes in Turkey. Archives of Biological Sciences, 67(4), 1173-1183.

Karataş, A. (2007). Mesobuthus nigrocinctus (Ehrenberg, 1828)(Scorpiones: Buthidae) in Turkey: Distribution and morphological variation. Euscorpius, 2007(56), 1-10.

Kartaler, . (2018). Batı Karadeniz bölgesi yer örümcekleri faunası ve sistematiği (Araneae:Gnaphosidae). Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, 2018s.

Kasapoğlu, E. B.(2012). Adana ili tarım alanlarında yetiştirilen önemli kültür bitkilerinde bulunan bitki paraziti nematod türleri. Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 123s.

Kasapoğlu, E. B., Imren, M., & Elekcioğlu, İ. H. (2014). Plant parasitic nematode species found on important cultivated plants in Adana. Türkiye Entomoloji Dergisi, 38(3), 333-350.

Kazancı, N., Ekingen, P. & Türkmen, G., (2009). Türkiye Hirudinea faunası ve türlerin habitat kaliteleri üzerine bir çalışma, Review of Hydrobiology, 1: 81-95.

Kesici, M. A. (2016). Aydın ilinde turunçgil alanlarında turunçgil nematodu [Tylenchulus semipenetrans (COBB, 1913) (Tylenchida:Tylenchulidae]'nun yayılışı ve popülasyon yoğunlukları. Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 84s.

Kılıç, M. (2011). Mardin ili buğday ekiliş alanlarında bulunan bitki paraziti nematod türleri üzerinde taksonomik araştırmalar. Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 88s.

Koç, H. (2004). Manisa ili ve civarının akrep (Scorpiones) faunasının araştırılması. Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 80s.

Koçan, F.(2019). Bolu ilinde bazı çayırlık ve ormanlık alanlarda nematod faunası üzerine çalışmalar. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 86s.

Koçyiğit, H. O. (2015). Hasan dağı (Aksaray-Niğde) örümcek faunası . Niğde Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 159s.

Kovařík, F., Fet, V., Soleglad, M. E., & Yağmur, E. A. (2010). Etudes on iurids, III. Revision of the genus Iurus Thorell, 1876 (Scorpiones: Iuridae), with a description of two new species from Turkey. Euscorpius, 2010(95), 1-212.

Lourenço, W. R. (2009). Reanalysis of the genus Scorpio Linnaeus 1758 in subSaharan Africa and description of one new species from Cameroon (Scorpiones, Scorpionidae), Entomol. Mitt. Zool. Mus. Hamburg, 15 (181): 99-113.

Mammadova, R. (2018). Gaziantep ili Xysticus (Thomisidae) cinsi örümceklerin morfolojik ve moleküler (COI ve ITS) yönden araştırılması. Gaziantep Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 65s.

Natur Data. (2020). Natur Data Biodiversidade Online. https://naturdata.com/especie/Xysticus-cor/13607/0/. Erişim Tarihi: 08.07.2020.

OSB (2013). Biyokaçakçılıkla Mücadele Rehberi. T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü. Mattek Matbaacılık, Ankara.

Özbey, V., & Saban, D. (2019). Unesco Dünya Miras Listesi’ne Doğru Anavarza Antik Kenti. Art-Sanat Dergisi, (11), 299-324.

Özkan, Ö. Y., & Karaer, Z. T. D. (2009). Androctonus crassicauda (Olivier, 1807; Scorpiones: Buthidae)'nın genotiplendirilmesi ve gilogenetik konumu (Doctoral dissertation, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Parazitoloji (Veterinerlik) Anabilim Dalı).

Öztürk, N., Ulusoy, M. R., Yılmaz, C.(2009). Doğu Akdeniz Bölgesi Narlarında Nar yaprakuyuzu [Aceria granati (Canestrini&Massalongo)(Acarina: Eriophyidae)] Üzerine Bir Ön Araştırma. alatarım, 8 (2): 35-42.

Öztürk, N., Danışman, T., Tüfekli, M., Ulusoy, M.R. (2013). Spider fauna of pomegranate and olive orchards in the Eastern Mediterranean Region of Turkey. Turkish Bulletin of Entomology, 3(2): 67-73.

Platnick, N.I. (2014). The World spider catalog”, Version 17.5, Amarican Museum of Natural History, http://wsc.nmbe.ch.

Sağlam, N. (2011). Bazı Tıbbi Sülük Türlerinin (Hirudo medicinalis L., 1758 ve Hirudo verbana Carena, 1820) İhracatı, Korunması ve Sürdürülebilirliği, Journal of FisheriesSciences.Com, 5(1): 1-15

Sağlam-Öçal, H. (2017). Atemnus politus (Simon, 1878) (Arachnida: Pseuodoscorpiones)' un bazı dış morfolojik özelliklerinin elektron mikroskopla belirlenmesi. Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 40s.

Salman, S. (2009). Omurgasız Hayvanlar Biyolojisi. Palme Yayınları: 295. Ankara, 501s.

Stanyukovich, M. K. (1997). Keys to the gamasid mites (Acari, Parasitiformes, Mesostigmata, Macronyssoidea et Laelaptoidea) parasitizing bats (Mammalia, Chiroptera) from Russia and adjacent countries. Rudolstädter Naturhistorische Schriften, 7, 13-46.

Stockmann, R. & Ythıer, E. (2010). Scorpions of the World. 568 p. N.A.P. Editions. France.

Tarlabölen, R.(2018). Batı Karadeniz bölgesi yengeç örümcekleri faunası ve sistematiği (Araneae: Thomisidae ). Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, 81s.

Toktay, H., Elekçioğlu, İ. H. ve Özarslan, A. (2005). Türkiye'nin Doğu Akdeniz bölgesindeki Narenciye Nematod (Tylenchulus semipenetrans Cobb.) Biyotiplerinin belirlenmesi. Bitki Koruma Bülteni , 9-16.

Topçu, A., Demir, H., Seyyar. O. (2005). A Checklist of the spiders of Turkey. Serket, 9(4): 109-140.

Toprak, F. (2012). Akdeniz bölgesi yarasalarının Spinturnicid ve Macronysid (Acarı: Mesostigmata, Spinturnicidae, Macronyssidae)'lerinin tespiti. Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı. Doktora Tezi,192s.

http://srs.britishspiders.org.uk/portal.php/p/Summary/s/Xysticus%20edax. Erişim Tarihi: 07.07.2020

https://wiki.arages.de/index.php?title=Bassaniodes_tristrami. Erişim Tarihi: 08.07.2020.

https://www.gbif.org/species/2133361. Erişim Tarihi: 08.07.2020.

https://www.gbif.org/en/species/2169223. Erişim Tarihi: 08.07.2020.

https://www.gbif.org/occurrence/2619899943. (Erişim Tarihi: 09.07.2020).

Yağmur, E. A. (2011). Güneydoğu Anadolu akrep (Arachnida, Scorpiones) faunası: Sistematiği ve zooocoğrafyası. Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı, Doktora Tezi, 249s.

Yalçın, E. (2010). Doğu Akdeniz bölgesi Salticidae (sıçrayan örümcekler) araneae üzerine sistematik bir çalışma. Niğde Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, 139s.

Yılmaz, Z. (2009). Uludağ (Bursa) Thomisid ve Philodromid (Araneae; Thomisidae, Philodromidae) faunasının sistematik yönden incelenmesi. Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 202s.

Yılmaz, C., & Korkmaz, H. (2017). Terme’nin Biyoçeşitlilik ve Doğal Ortam Özellikleri. Serander Yayınları, Trabzon.

Pages

271-291

Published

January 10, 2022

License

License