Çocuk Palyati̇f Bakımı
Özet
Palyatif bakım, Latincede "örten, hafifleten" anlamına gelen "palliare" kelimesinden türemiş olup, yaşamı tehdit eden veya sınırlayan ağır hastalığı olan çocukların ve ailelerinin bedensel, zihinsel ve ruhsal ihtiyaçlarına bütüncül bir yaklaşımla destek veren disiplinler arası bir bakım felsefesidir. Temel amacı çocuğun yaşamına yıllar eklemekten ziyade yıllarına yaşam katmak ve yaşam kalitesini en üst seviyeye çıkarmaktır. Palyatif bakım ihtiyacı olan çocuklar; tam kürün imkansız olduğu ilerleyici hastalıklar, küratif tedavisi bulunmayan kronik beyin hasarları gibi durumlar, uzun süreli bakım gerektiren kistik fibrozis gibi fatal rahatsızlıklar ve tedavi başarısızlığı riski içeren kanser ile kalp hastalıkları olmak üzere dört ana grupta toplanır. Bakım hizmetleri hastane, toplum sağlığı merkezleri veya ev ortamında verilebilirken; sürecin yürütülmesinde doktor, hemşire, sosyal hizmet uzmanı ve psikologdan oluşan multidisipliner bir ekip görev alır. Süreçte etkili iletişim (hazırlık, değerlendirme, açıklama, sessizlik, planlama, iletişim adımlarıyla) ve semptom yönetimi hayati önem taşır; ağrı, bulantı-kusma, kabızlık ve anksiyete gibi fiziksel ve psikolojik sorunlar ilaç tedavisi veya nonfarmakolojik yöntemlerle kontrol altına alınır. Türkiye'de ilk çocuk palyatif bakım merkezi 2015 yılında Bursa Dörtçelik Çocuk Hastalıkları Hastanesi'nde açılmış olup, bu merkezlerin ve eğitimli sağlık personelinin sayısının artırılması çocukların ve ailelerinin konforlu bir yaşam sürmesi açısından kritik önem taşımaktadır.
Referanslar
World Health Organization. WHO Definition of Palliative Care for Children. http://www.who.int/cancer/palliative/defi nition/en/(accessed Oct 23, 2006).
Sürmeli DM, Akçiçek F. Palyatif bakım: tanımı ve tarihçesi. Türkiye Klinikleri J Gen Surg-Special Topics.2016;9(1):8-11.
Muckaden M, Dighe M, Balaji PD. Paediatric Palliative Care: Theory to Practice. Indian J Palliat Care. 2011;17(Suppl): S52–S60. doi: 10.4103/0973-1075.76244.
Kıvanç MM. Türkiye’de palyatif bakım hizmetleri. HSP. 2017;4(2):132-5.
Arias E, MacDorman MF, Strobino DM, Guyer B. Annual summary of vital statistics. Pediatrics. 2000;106(6):1307-17. doi: 10.1542/peds.106.6.1307.
Feudtner C, diGiuseppe DL, Neff JM. Hospital care for children and young adults in the last year of life: A population-based study. BMC Med 2003;1:3. doi: 10.1186/1741-7015-1-3
Sarman A. Pediyatrik Palyatif Bakım. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019;8(3):153-161.
Clark D, Graham F, Centeno C. Changes in the world of palliative care. Medicine. 2015;43(12):696-8.
T.C Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü. Palyatif Bakım Hizmetleri. https://khgmozellikli.saglik.gov.tr/svg/palyatif.php
Kaymak SU, Apaydın ZK, Çayköylü A. Kanser hastalarında palyatif bakım. Türkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics.2014;7(4):85-8.
Zernikow B, Michel E, Craig F, Anderson BJ. Pediatric palliative care. Paediatr Drugs. 2009;11(2):129-51. doi:10.2165/00148581-200911020-00004.
Uslu ŞF, Terzioğlu F. Dünya’da ve Türkiye’de palyatif bakım eğitimi ve örgütlenmesi. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi.2015;4(2):81-90.
Aladangady N, de Rooy L. Withholding and withdrawal of life sustaining treatment for newborn infants. Early Hum Dev. 2012;88(2):65-9. 2012.01.002. doi: 10.1016/j.earlhumdev.
Erden G. Ölüm sürecinde olan çocuk: Ölümü kabul ve tedavi sürecinde etkili yardım. Kriz Dergisi. 2002;10(1):19-27.
Santa-Emma P, Roach R, Gill M, Spayde P, Taylor R. Development and implementation of an inpatient acute palliative care service. J Palliat Med. 2002;5(1):93-100. doi:10.1089/1096621025278505.
Himelstein BP, Hilden JM, Boldt AM, Weissman D. Pediatric palliative care. N Engl J Med. 2004;350(17):1752-62. doi: 10.1056/NEJMra030334.
Field MJ, Behrman RE, editors. Institute of Medicine (U.S.) In: Committee on Palliative and End-of-Life Care for Children and Their Families. When Children Die: Improving Palliative and End-of-Life Care for Children and Their Families. Washington, D.C: National Academies Press;2003.
Elçigil A. Pediatrik palyatif bakım ve hemşirelik. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi.2006;9(4):75-81.
Elçigil A. Palyatif bakım hemşireliği. Gülhane Tıp Derg.2012;54:329-34.
Feudtner C. Collaborative communication in pediatric palliative care: A foundation for problem-solving and decisionmaking. Pediatr Clin North Am 2007; 54(5):583-607. doi: 10.1016/j.pcl.2007.07.008
Klick JC, Haurer J. Pediatric Palliative Care. Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care 2010;40:120-151. doi: 10.1016/j.cppeds.2010.05.001.
Kocaman Yıldırım N, Kaçmaz N, Özkan M. İleri evre kanser hastalarının karşılanmamış bakım gereksinimleri. J Psychiatr Nurs.2013;4(3):153-8.
McGrath PA. Development of the World Health Organization Guidelines on cancer pain relief and palliative care in children. J Pain Symptom Manage 1996;12(2):87-92. doi: 10.1016/0885-3924(96)00099-1.
Carter BS, Howenstein M, Gilmer MJ, Throop P, France D, Whitlock JA. Circumstances surrounding the deaths of hospitalized children: Opportunities for pediatric palliative care. Pediatrics 2004;114(3):e361-6. doi: 10.1542/peds.2003-0654-F.
Santucci G, Mack JW. Common gastrointestinal symptoms in pediatric palliative care: Nausea, vomiting, constipation, anorexia, cachexia. Pediatr Clin North Am 2007;54(5):673-89. doi: 10.1016/j.pcl.2007.06.001.
