Sitokin Fırtınalı Hastaya Yaklaşım

Yazarlar

Hüseyin Derya Dinçyürek

Özet

Sitokin fırtınası, bağışıklık sisteminin aşırı ve kontrolsüz sitokin salgılaması sonucu gelişen, organizmadaki hemen her organ sistemini etkileyebilen ağır bir hiper-inflamasyon tablosudur. Doğal ve kazanılmış bağışıklık hücrelerinin düzenleyicisi olan sitokinler, hücre yüzeyindeki reseptörlere bağlanarak JAK-STAT, NF-KB ve M-TOR gibi hücre içi sinyalizasyon yolaklarını aktive eder. Sitokin fırtınasının etiyolojisinde primer hemafagositik lenfohistiyozis (HLH) gibi monogenik kalıtımsal nedenlerin yanı sıra sepsis, EBV, CMV, HIV, HHV-8, İnfluenza ve SARS-CoV-2 gibi patojen ilişkili durumlar yer alır. Ayrıca Still hastalığı ve sistemik lupus eritematozus gibi bağ doku hastalıkları seyrinde gelişen makrofaj aktivasyon sendromu (MAS) ile CAR-T, blinatumomab ve rituksimab gibi iyatrojenik tedaviler de bu tabloya yol açabilir. Klinik olarak tüm hastalarda ateş görülmekte olup; hipoalbüminemi, vasküler geçirgenlik artışı, ödem, organ perfüzyon bozukluğu, şok ve koagülopati (DİC) gelişebilmektedir. Tanı ve tedavide altta yatan etiyolojik faktörün tespiti büyük önem taşır. Tedavi yaklaşımında etken patojene veya duruma yönelik antibiyotik, antiviral, B/T lenfosit deplesyonu, kortikosteroidler, JAK inhibitörleri, tocilizumab, anakinra, İVİG veya allogeneik kök hücre nakli gibi yöntemler uygulanmakta; kontrendikasyon olmadıkça anti-koagülan tedavi de değerlendirilmektedir.

Referanslar

Yan G, Elbadawi M, Efferth T. Multiple cell death modalities and their key features (Review). World Acad Sci J. 2020:39-48. doi:10.3892/wasj.2020.40

Man SM, Karki R, Kanneganti TD. Molecular mechanisms and functions of pyroptosis, inflammatory caspases and inflammasomes in infectious diseases. Immunol Rev. 2017;277(1):61-75. doi:10.1111/imr.12534

Fajgenbaum DC, June CH. Cytokine Storm. N Engl J Med. 2020;383(23):2255-2273. doi:10.1056/nejmra2026131

Cavaillon JM. Exotoxins and endotoxins: Inducers of inflammatory cytokines. Toxicon. 2018;149:45-53. doi:10.1016/j.toxicon.2017.10.016

Rosée P La, Horne AC, Hines M, et al. Recommendations for the management of hemophagocytic lymphohistiocytosis in adults. Blood. 2019;133(23):2465-2477. doi:10.1182/blood.2018894618

Liu Q, Zhou YH, Yang ZQ. The cytokine storm of severe influenza and development of immunomodulatory therapy. Cell Mol Immunol. 2016;13(1):3-10. doi:10.1038/cmi.2015.74

Moore JB, June CH. Cytokine release syndrome in severe COVID-19. Science (80- ). 2020;368(6490):473-474. doi:10.1126/science.abb8925

Sinha P, Matthay MA, Calfee CS. Is a “cytokine Storm” Relevant to COVID-19? JAMA Intern Med. 2020;180(9):1152-1154. doi:10.1001/jamainternmed.2020.3313

Varga Z, Flammer AJ, Steiger P, et al. Endothelial cell infection and endotheliitis in COVID-19. Lancet. 2020;395(10234):1417-1418. doi:10.1016/S0140-6736(20)30937-5

Elshazli RM, Toraih EA, Elgaml A, et al. Diagnostic and prognostic value of hematological and immunological markers in COVID-19 infection: A meta-analysis of 6320 patients. PLoS One. 2020;15(8 August):1-20. doi:10.1371/journal.pone.0238160

Cheng L, Li H, Li L, et al. Ferritin in the coronavirus disease 2019 (COVID-19): A systematic review and meta-analysis. J Clin Lab Anal. 2020;34(10):1-18. doi:10.1002/jcla.23618

Retamozo S, Brito-Zerón P, Sisó-Almirall A, Flores-Chávez A, Soto-Cárdenas MJ, Ramos-Casals M. Haemophagocytic syndrome and COVID-19. Clin Rheumatol. 2021. doi:10.1007/s10067-020-05569-4

Crayne CB, Albeituni S, Nichols KE, Cron RQ. The immunology of macrophage activation syndrome. Front Immunol. 2019;10(FEB):1-11. doi:10.3389/fimmu.2019.00119

Winkler U, Jensen M, Manzke O, Schulz H, Diehl V, Engert A. Cytokine-release syndrome in patients with B-cell chronic lymphocytic leukemia and high lymphocyte counts after treatment with an anti-CD20 monoclonal antibody (rituximab, IDEC-C2B8). Blood. 1999;94(7):2217-2224. doi:10.1182/blood.v94.7.2217.419k02_2217_2224

Gelecek

20 Mayıs 2021

Lisans

Lisans