Oligürik Hastaya Yaklaşım
Özet
Oligüri, günde 400 ml’den veya saatte 20 ml’den az idrar çıkışı olarak tanımlanan ve böbrek fonksiyon bozukluğunun en erken belirtilerinden biri olan klinik bir semptomdur. Etiyolojisi temel olarak prerenal, renal ve postrenal olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Prerenal nedenler temelde renal perfüzyonun bozulması ve hipovolemi, kardiyak output azalması veya etkili kan volümünün düşmesinden kaynaklanırken; renal nedenler böbrek dokusunun fonksiyonel yapısını bozan akut glomerülnefrit, interstisyel nefrit, tübüler nekroz ve vasküler hastalıklardan oluşur. Postrenal nedenler ise üriner sistemdeki iç veya dış obstrüksiyonlar ile kateter tıkanıklıklarına bağlıdır. Oligürik hastaya yaklaşımda öncelikle ayrıntılı anamnez ve fizik muayene yapılmalı; serum kreatinin, üre, elektrolitler ve kan üre nitrojeni (BUN) değerleri incelenmelidir. Sıvı tedavisi ve diğer destekleyici girişimlerden önce mutlaka idrar tahlili yapılmalı; idrar özgül ağırlığı, sodyum konsantrasyonu, fraksiyonel sodyum atılımı ve idrar sedimenti değerlendirilerek prerenal ve renal ayrımı sağlanmalıdır. Etiyolojiyi belirlemek ve hidronefrozu değerlendirmek için abdominal ultrasonografi uygulanmalıdır. Yönetimde temel amaç renal perfüzyonu iyileştirmek, altta yatan nedeni tedavi etmek, overvolemi, hiperkalemi ve metabolik asidoz gibi komplikasyonları önlemek ve obstrüksiyon durumunda transüretral veya suprapubik kateterizasyon ya da nefrostomi ile idrar akışını sağlamaktır. Erken tanı ve hızlı müdahale, tablonun akut böbrek yetmezliğine ilerlemesini önlemede kritik öneme sahiptir.
Referanslar
Klahr S, Miller SB. Acute oliguria. N Engl J Med. 1998 Mar 05;338 (10), 671-675.
Marketos SG, Eftychiadis AG, Diamandopoulos A. Acute renal failure according to ancient Greek and Byzantine medical writers. J R Soc Med. 1993 May;86 (5), 290-293.
Klein SJ, Lehner GF, Forni LG, et al. Oliguria in critically ill patients: a narrative review. J Nephrol. 2018 Dec;31 (6), 855-862.
Glassford NJ, Bellomo R. The Role of Oliguria and the Absence of Fluid Administration and Balance Information in Illness Severity Scores. Korean J Crit Care Med. 2017 May;32 (2), 106-123.
Cerda J. Oliguria: an earlier and accurate biomarker of acute kidney injury? Kidney International. 2011;80 (7), 699-701.
Subramanian S, Kellum JA, Ronco C. (2009). Oliguria. In: Ronco C, Bellomo R, Kellum JA, (ed). Critical Care Nephrology (p. 341-344). Elsevier Health Sciences.
Macedo E, Malhotra R, Bouchard J, et al. Oliguria is an early predictor of higher mortality in critically ill patients. Kidney Int. 2011;80 (7), 760-767.
Cerda J. Oliguria: an earlier and accurate biomarker of acute kidney injury? Kidney International. 2011;80 (7), 699-701.
Verhatarman R, Kellum JA. (2008). Treatment of acute oliguria. In: Newman MF, Fleisher LA, Fink MP, (ed). Perioperative Medicine: Managing for Outcome (p. 261-266) Saunders Elsevier.
Follin SA, Ambrose MS, McGovern K, Bilotta K. (2009). Springhouse Corporation, Follin SA, (ed). Rapid assessment: a flowchart guide to evaluating signs and symptoms: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins.
Sladen RN. Oliguria in the ICU: systematic approach to diagnosis and treatment. Anesthesiology Clinics of North America. 2000;18 (4), 739-752.
Yeniçerioğlu Y. Oligüri-Anüri: Temel Yaklaşım ve Tedavi Turkiye Klinikleri J Surg Med Sci. 2007;3 (20), 9-15.
Monaghan K, Nolan B, Labato M. Feline acute kidney injury: Pathophysiology, etiology and etiology-specific management considerations. Journal of Feline Medicine and Surgery. 2012;14 (11), 775-784.
Domino FJ. (2014). The 5-Minute Clinical Consult (22nd ed.). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins.
Okusa M, Rosner M, Palevsky P. (2014). Overview of the management of acute kidney injury (acute renal failure). UpToDate Palevsky, PM (ed), UpToDate, Waltham, MA.
Kahan S, Miller R, Smith EG. (2008). In a Page Signs & Symptoms. (2nd ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
Uppalapati A, Kellum JA. (2012). Oliguria, clinical significance. Encyclopedia of Intensive Care Medicine (p. 1616-1618). Springer.