Crush Sendromu
Özet
Crush yaralanması; gövde, ekstremiteler veya vücudun diğer kısımlarının uzun süreli fiziksel sıkışması ve doğrudan travması sonucu gelişen, direkt doku zedelenmesi, iskemi ve reperfüzyon hasarı ile karakterize bir tablo olup sıkışan dokuların serbest bırakılmasıyla kas nekrozu, ödem ve hücresel maddelerin dolaşıma katılması neticesinde gelişen sistemik tablonun organ disfonksiyonu veya ölümle sonuçlanmasına Crush sendromu denir. Bu tablo depremlerde doğrudan travmanın ardından ikinci en sık ölüm nedenidir. Kas zedelenmesiyle dolaşıma yüksek miktarda geçen miyoglobin, potasyum ve çeşitli biyokimyasal maddeler sistemik toksik etkilere yol açarak tübüler tıkanma ve böbrek damarlarında vazokonstrüksiyon vasıtasıyla akut böbrek hasarını tetikler. Hastalarda hipovolemik veya distribütif şok, ekstremite ödemi, akut kompartman sendromu, kardiyak aritmiler, travmatik asfiksi ve ARDS gibi ciddi klinik durumlar gelişebilir. Tanı sürecinde serum kreatinin kinaz (CK) düzeyinin 1000 IU/L üzerinde olması, elektrolit dengesizlikleri, serum üre ve kreatinin yükselmesi ile 30 mmHg üzerindeki kompartman basıncı kritik önem taşır. Tedavide; olay yerinde vakit kaybetmeksizin başlanan agresif izotonik sıvı resüsitasyonu, idrar çıkışını korumaya yönelik diürez, hemodiyaliz veya hemofiltrasyon gibi renal replasman yöntemleri, hiperbarik oksijen terapisi ve fasyatomi, debridman ile amputasyonu kapsayan cerrahi işlemler uygulanır. Erken tanı ve çok yönlü tıbbi koordinasyon mortalite ile morbiditeyi azaltmada vital role sahiptir.
Referanslar
Rini BI, Wilding G, Hudes G, et al. Phase II study of axitinib in sorafenib refractory metastatic renal cell carcinoma. J Clin Oncol. 2009;27:444-448.
Bywaters EGL. 50 years on - the crush syndrome. BMJ 1990: 301; 1412-5.
Rubinstein I, Abbassi Z. Coleman R, Milman F. Winaver J, Better OS. Involvement of nitric oxide system in experimental muscle crush injury. J Clin Invest 1998; 101: 1325-33.
Gunal AI, Celiker H, DogukaoA, Ozalp G, Kirciman E, Simsckli H et aI. Early and vigorous fluid resuscitation prevents acute renal failure in the crush victims of catastrophic earthquakes. J Am Soc Nephro12004; 15: 1862-7.
Yoshimura N, Nakayama S, Nakagiri K, Azami T, Atoka A, Ishii N et al. Profile of chest injuries arising from the 1995 320 Southern Hyogo Prefecture earthquake. Chest 1996; III: 750- 61.
Gonzalez TJ, Poza M. (Letter). Crush injuries to the head. Neuro SUTg 1996; 39: 877- 8.
Ozdogao S, Hocaoglu A, Caglayen B, Imamoglu 0, Aydiny D. Thorax and lung injuries arising from the two earihquakes in Turkey in 1999. Chest 2001; 120: 1163-6.
Eken C, Yigit O. Traumatic asphyxia: a rare syndrome in trauma patients. Int J Emerg Med 2009; 2:255.
Gulbahar G, Kaplan T, Gundogdu AG, et al. A Rare and Serious Syndrome That Requires Attention in Emergency Service: Traumatic Asphyxia. Case Rep Emerg Med 2015; 2015:359814.
De Almeida MM, von Schreeb J. Human Stampedes: An Updated Review of Current Literature. Prehosp Disaster Med 2019; 34:82.
Genthon A, Wilcox SR. Crush syndrome: a case report and review of the literature. J Emerg Med 2014; 46:313.
Sever MS, Vanholder R, Lamem: N. Managernentof crush reJared injuries after diasasters. New Engl J Med 2006; 354: 1052-63
Sever MS, Erek E, Vanholder R, Kantarci Ci, Yavuz M, Turkmen A et aI. Serum. potassium in the crush syndrome victims of Marmara disaster. Clin Nephro12003; 59: 326-33.
Peek Asa C, Kraus JF, Bourque LB, Vunalachandra D, Yu J. Fatal and hospitalized injuries resulting from the 1994 Northridge earihquake. Int J Epidemiol1998; 27: 459-65.
Whittaker R, Farced D, Green P, Barry P, Borge A, Fletes - Barrios R. Earthquake disaster in Nicaragua: reflections on the initial management of massive casualties. J Trauma 1974; 14: 37-43.
Sharma R. Gujarat earihquake causes major mentaJ health problems. BMJ 2002; 324: 259.
Holt SCi Moore KP. Pathogenesis and treatment of renal dysfunction in rhabdomyolysis. Intensive Care Mcd 2001; 27: 803-11.
Bouachour G, Cronier P, Gouello JP, Toulemonde JL, Talha A, Alquicr P. Hyperbaric oxygen therapy in the management of crush injuries: a randomised double blind placebo-controlled trial. J Trauma 1996; 41: 333-9.
Myers R. Hyperbaric oxygen therapy for trauroa: crush injury, compartment syndrome and other acute traumatic peripheral ischaemias. Inti. Anaes Clinics 2000; 38: 139-51.
Kantarci G; Vanholder R, Tuglular S, Akin H, Koc M, Ozener C et al. Acute renal failure due to crush syndrome during Marmara earihquake. Am J Kidney Dis 2002; 40: 662-89.
Finkelstein JA, Hunter GA, Hu RW. Lower limb compartment syndrome: course after delayed fasciotomy. J Trauma 1996; 40: 342-4.