Kontrast Nefropatisi
Özet
Kontrast nefropatisi (KNP), radyokontrast madde uygulanmasını takiben genellikle ilk 3 gün içinde ortaya çıkan, serum kreatinin düzeyindeki belirgin artış veya idrar çıkışındaki azalma ile karakterize geçici bir akut böbrek hasarı (ABH) tablosudur. Tarihsel gelişim sürecinde 1920'li yıllardaki yüksek osmolarlı iyonik ajanlardan düşük osmolarlı ve izo-osmolar non-iyonik monomerik ve dimerik yapılara geçilmesi, kontrast maddelerin osmotik toksisitesini, hemodinamik yan etkilerini ve nefrotoksisite potansiyelini belirgin ölçüde düşürmüştür. KNP patofizyolojisinde; renal kan akımındaki uzun süreli azalmaya bağlı medüller hipoksi, nitrik oksit (NO) sentezinin baskılanması, artan reaktif oksijen radikalleri (ROS), endotel disfonksiyonu ve tübül epitel hücrelerinde doğrudan sitotoksik etki ile kaspaz aracılı apoptoz ana mekanizmaları oluşturmaktadır. Altta yatan kronik böbrek hastalığı (eGFR < 60 mL/dk/1.73 m²), diyabetik nefropati, konjestif kalp yetmezliği, dehidratasyon, hipertansiyon, ileri yaş ve yüksek dozda kontrast madde kullanımı KNP gelişimi açısından en kritik risk faktörleridir. Hastalıktan korunmada ve klinik yönetimde en etkili temel strateji; mümkün olan en düşük dozda uygun kontrast maddenin tercih edilmesi, hemodinamik dengenin korunması ve prosedür öncesi ile sonrasında izotonik sodyum klorür solüsyonları ile planlanan parenteral ve oral hidrasyonun titizlikle sürdürülmesidir.
Referanslar
Gaibi, T., Ghatak-Roy, A. (2019). Approach to Acute Kidney Injuries in the Emergency Department. Emergency Medicine Clinics of North America. Doi: 10.1016/j.emc.2019.07.006
Yavuz,Y.C., Sevinç, C., Tokgöz, B. (2017). Akut Böbrek Yetmezliği. Arınsoy, T., Güngör, Ö., Koçyiğit İ. (Eds.). Böbrek Fizyopatolojisi içinde (s.191-197). Reaktif
Luk L, Steinman J, Newhouse JH. Intravenous Contrast-Induced Nephropathy-The Rise and Fall of a Threatening Idea. Adv Chronic Kidney Dis. 2017May;24(3):169-175. doi: 10.1053/j.ackd.2017.03.001. PMID: 28501080.
Do C. Intravenous Contrast: Friend or Foe? A Review on Contrast-Induced Nephropathy. Adv Chronic Kidney Dis. 2017 May;24(3):147-149. doi: 10.1053/j.ackd.2017.03.003. PMID: 28501076.
Aydın, Ö.Ç., Aydın, S., Güney, H.Z. Kontrast Ajanlar; Farmakolojik Özellikleri, Genel Advers Reaksiyonları ve İlaç Etkileşimleri. Ankara Eğt. Arş. Hast. Derg. (Med. J. Ankara Tr. Res. Hosp.), 2020; 53(1): 61-67
Nyman, U., Ekberg, O., &Aspelin, P. (2016). TorstenAlmén (1931–2016): the father of non-ioniciodine contrast media. Acta Radiologica, 57(9), 1072–1078. Doi:10.1177/0284185116648504
Speck, U. (Ed.) (1999) Contrast Media. Doi: 10.1007/978-3-642-85995-3
Hudson KB, Sinert R. Renalfailure: emergency evaluation and management. EmergMedClin North Am. 2011 Aug;29(3):569-85. doi: 10.1016/j.emc.2011.04.005. PMID: 21782075.
Wilhelm-Leen, E., Montez-Rath, M. E., & Chertow, G. (2016). Estimating the Risk of Radiocontrast-Associated Nephropathy. Journal of the American Society of Nephrology, 28(2), 653–659. doi:10.1681/asn.2016010021
Andreucci M, Faga T, Pisani A, Sabbatini M, Michael A. Acute kidney injury by radiographic contrast media: pathogenesis and prevention. BiomedResInt. 2014:362725. doi: 10.1155/2014/362725. Epub 2014 Aug 14. PMID: 25197639; PMCID: PMC4150431.
Weisbord SD, Palevsky PM. Contrast-associatedAcuteKidneyInjury. CritCareClin. 2015 Oct;31(4):725-35. doi: 10.1016/j.ccc.2015.06.008. Epub 2015 Jul 29. PMID: 26410140.
Moore A, Dickerson E, Dillman JR, et al. Incidence of nonconfounded post-computed tomography acute kidney injury in hospitalized patients with stable renal function receiving intravenous iodinated contrast material. Current Problems in Diagnostic Radiology. 2014 Sep-Oct;43(5):237-241. DOI: 10.1067/j.cpradiol.2014.05.001.
Davenport, M. S., Khalatbari, S., Cohan, R. H., & Ellis, J. H. (2013). Contrast Medium–induced Nephrotoxicity Risk Assessment in Adult Inpatients: A Comparison of Serum Creatinine Level– and Estimated Glomerular Filtration Rate–based Screening Methods. Radiology, 269(1), 92–100