Akut Karın Ağrısı
Özet
Akut karın ağrısı, travma dışı nedenlerle gelişen, aniden başlayan veya hızla şiddetlenen ve acil servise başvuruların %5-10'unu oluşturan kritik bir klinik tablodur. Yaşlı ve immün yetmezliği olan popülasyonlarda mortalite ve hastaneye yatış oranları belirgin şekilde daha yüksektir. Karın ağrısının patofizyolojisi visseral, somatik ve yansıyan ağrı mekanizmalarına dayanmakta; ağrının yeri, süresi, başlangıç şekli ve yayılımı ayırıcı tanıda temel yol göstericileri oluşturmaktadır. Tanı sürecinde eksiksiz bir anamnez ve detaylı fizik muayene ile birlikte Murphy, Psoas ve Rovsing gibi özel manevralar büyük önem taşır. Tanıyı desteklemek amacıyla EKG, kan ve idrar analizleri, yatak başı ultrasonografi, direkt grafi ve bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır. Ayırıcı tanıda akut apandisit, kolesistit, pankreatit, mezenter iskemi, peptik ülser perforasyonu ve jinekolojik aciller gibi cerrahi ve dahili durumların yanı sıra karın dışı hastalıklar da göz önünde bulundurulmalıdır. Tedavi yaklaşımında hemodinamik stabilizasyon, hızlı sıvı resüsitasyonu, uygun analjezi, antibiyotik tedavisi ve şüpheli vakalarda erken cerrahi konsültasyon hayati önem taşımaktadır.
Referanslar
Tintinalli JE, Ma OJ, Yealy D, Meckler GD, Stapczynski JS, Cline DM, et al. Tintinalli's Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide, 9th edition: McGraw-Hill Education; 2019.
Cameron P, Little M, Mitra B, Deasy C. Textbook of adult emergency medicine E-book: Elsevier Health Sciences; 2019.
Kendall JL, Moreira ME. Evaluation of the adult with abdominal pain in the emergency department. UpToDate(level 5). 2017.
Yoshida D, Caruso JM. Abdominal pain in the HIV infected patient. The Journal of emergency medicine. 2002;23(2):111-6.
Penner R, Fishman MB, Majumdar S. Evaluation of the adult with abdominal pain. UpToDate, Waltham, MA Accessed. 2020;6.
Penner RM, Fishman MB, Sumit R, Majumdar S. Causes of abdominal pain in adults. UpToDate com, updated. 2019;17.
Ray BS, Neill CL. Abdominal visceral sensation in man. Annals of surgery. 1947;126(5):709.
Chapman WP, Herrera R, Jones CM. A comparison of pain produced experimentally in lower esophagus, common bile duct, and upper small intestine with pain experienced by patients with diseases of biliary tract and pancreas. Surgery, gynecology & obstetrics. 1949;89(5):573-82.
Dworken HJ, Biel FJ, Machella TE. Supradiaphragmatic reference of pain from the colon. Gastroenterology. 1952;22(2):222-31.
Kasper DL, Fauci AS, Hauser SL, Longo DL, Jameson JL, Loscalzo J. Harrison's Principles of Internal Medicine, Twentieth Edition (Vol.1 & Vol.2): McGraw-Hill Education; 2018.
Staniland J, Ditchburn J, De Dombal F. Clinical presentation of acute abdomen: study of 600 patients. Br Med J. 1972;3(5823):393-8.
Girman C, Kou T, Cai B, Alexander C, O’Neill E, Williams‐Herman D, et al. Patients with type 2 diabetes mellitus have higher risk for acute pancreatitis compared with those without diabetes. Diabetes, Obesity and Metabolism. 2010;12(9):766-71.
Cudnik MT, Darbha S, Jones J, Macedo J, Stockton SW, Hiestand BC. The diagnosis of acute mesenteric ischemia: A systematic review and meta‐analysis. Academic Emergency Medicine. 2013;20(11):1087-100.
Harward TR, Green D, Bergan JJ, Rizzo RJ, Yao JS. Mesenteric venous thrombosis. Journal of vascular surgery. 1989;9(2):328-33.
Griffin MR, Ray WA, Schaffner W. Nonsteroidal anti-inflammatory drug use and death from peptic ulcer in elderly persons. Annals of Internal Medicine. 1988;109(5):359-63.
Wilmink TB, Quick CR, Day NE. The association between cigarette smoking and abdominal aortic aneurysms. Journal of vascular surgery. 1999;30(6):1099-105.
Osorio J, Farreras N, de Zárate LO, Bachs E. Cocaine-induced mesenteric ischaemia. Digestive surgery. 2000;17(6):648-51.
Dart RG, Kaplan B, Varaklis K. Predictive value of history and physical examination in patients with suspected ectopic pregnancy. Annals of emergency medicine. 1999;33(3):283-90.
Karakuş A, Kaya E, Kuvandık G. Management to the abdominal pain in emergency department. The Journal of Turkish Family Physician. 2018;9(2):59-67.
White M, Counselman F. Troubleshooting acute abdominal pain. EMERGENCY MEDICINE-NEW YORK-. 2002:34-47.
Spinelli A, Pellino G. COVID-19 pandemic: perspectives on an unfolding crisis. Journal of British Surgery. 2020;107(7):785-7.
Hadi A, Werge M, Kristiansen KT, Pedersen UG, Karstensen JG, Novovic S, et al. Coronavirus disease-19 (COVID-19) associated with severe acute pancreatitis: case report on three family members. Pancreatology. 2020;20(4):665-7.
Kozaci N, Avci M, Tulubas G, Ararat E, Karakoyun OF, Karaman C, et al. Role of emergency physician–performed ultrasound in the differential diagnosis of abdominal pain. Hong Kong Journal of Emergency Medicine. 2020;27(2):79-86.
ÇIkman M, KandİŞ H, Kara I. Birinci Basamakta Akut Karın Hastalarına YaklaşımApproach to Acute Abdomen Disease in Primary Care. Türkiye Klinikleri Aile Hekimliği Özel Dergisi-Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics. 2015;6:83-9.
Marx J, Walls R, Hockberger R. Rosen's Emergency Medicine-Concepts and Clinical Practice E-Book: Elsevier Health Sciences; 2013.