Ekstremite Travmaları

Yazarlar

Cebrail Öztürk
https://orcid.org/0000-0003-1868-8539

Özet

Bu metin, acil tıp ve ortopedik cerrahide sıklıkla karşılaşılan ekstremite travmalarına yaklaşımı, tanı yöntemlerini, anatomik sınıflandırmaları ve tedavi ilkelerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Travmalı hastaların değerlendirilmesinde hızlı primer değerlendirme, vital fonksiyonların stabilizasyonu, detaylı sekonder değerlendirme ve eksiksiz tıbbi/adli kayıt tutulması hayati önem taşımaktadır. Ekstremite travmalarının etiyolojisi basit düşmelerden yüksek enerjili motorlu araç kazalarına, iş kazalarından ateşli silah yaralanmalarına kadar geniş bir yelpazeye yayılır. İncelemede üst ve alt ekstremitedeki kemik, eklem, yumuşak doku, damar ve sinir patolojileri bütüncül olarak ele alınmıştır. Açık kırıklarda acil müdahalede kanama kontrolü, yabancı cisim temizliği, steril kapama, uygun antibiyotik ve tetanoz profilaksisi ile atelleme önceliklidir. Tanısal süreçte direkt grafi ilk seçenek olup, kompleks kırık ve çıkıklarda iki ve üç boyutlu bilgisayarlı tomografi (BT), yumuşak doku ile bağ yaralanmalarında ise manyetik rezonans görüntüleme (MRG) kullanılır. Metinde üst ekstremitede klavikula, skapula, humerus, dirsek, önkol (Monteggia, Galeazzi, distal radius) ve el/el bileği (skafoid, metakarp, falanks) yaralanmaları; alt ekstremitede ise kalça, femur (boyun, intertrokanterik, şaft), diz, patella, tibia platosu, tibia şaftı, ayak bileği ve ayak kemiği kırık ile çıkıkları detaylandırılmaktadır. Tedavide ana hedef, konservatif ya da cerrahi yöntemlerle anatomik bütünlüğü ve maksimum fonksiyonu yeniden kazandırarak enfeksiyon ile nörovasküler komplikasyonları önlemektir.

Referanslar

Solarz MK, Thoder JJ, Rehman S. Management of major traumatic upper extremity amputations. Orthopedic Clinics Of North America. 2016;47(1), 127-136.Doi:10.1016/j.ocl.2015.08,013

Ay MO, Erenler AK. Acil Serviste Ekstremite Travmalı Hastaya Yaklaşım. Türkiye Klinikleri Acil Tıp-Özel Konular. 2017;3(1):73-78.

Akdemir HU. Acil Serviste Travmalı Hastaya Genel Yaklaşım. Türkiye Klinikleri Acil Tıp-Özel Konular. 2017;3(1):1-7.

Lachica RD. Evidence-based medicine: management of acute lower extremity trauma. Plastic and reconstructive surgery. 2017;139(1):287-301. Doi:10.1097/PRS.0000000000002860.

Beerekamp M, de Muinck Keizer R, Schep N. Epidemiology of extremity fractures in the Netherlands. Injury. 2017;48(7):1355-1362. Doi:10.1016/j.injury.2017.04.047.

Ünlü S, Ersan Ö. Çocuklarda açık kırıklar ve ateşli silah yaralanmalarına yaklaşım. TOTBİD Dergisi 2019; 18:320–326. Doi:10.14292/totbid.dergisi.2019.43

Özkazanlı G. Fiziyel yaralanmalara genel yaklaşım. TOTBİD Dergisi 2019; 18:308–312 Doi:10.14292/totbid.dergisi.2019.41

Sanal HT. Üst Ekstremite Travması. Türk Radyoloji Seminerleri.2016; 4: 340-348. Doi: doi:10.5152/trs.2016.368

İyar M, Güler O, Yalçın S. Politravmalı Hastalarda Açık Kırıklara Yaklaşım. Türkiye Klinikleri Ortopedi Travmatoloji-Özel Konular. 2014;7(1):12-21.

Ambrose AF, Cruz L, Paul G. Falls and fractures: a systematic approach to screening and prevention. Maturitas. 2015;82(1):85-93.Doi: 10.1016/j.maturitas.2015.06.035

Elmalı N, Uçan V, Kapıcıoğlu M. Akut çıkıklara genel yaklaşım. TOTBİD Dergisi 2019; 18:1–10 Doi:10.14292/totbid.dergisi.2019.01

Wyrick JD, Dailey SK, Gunzenhaeuser JM. Management of complex elbow dislocations: a mechanistic approach. JAAOS-Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons. 2015;23(5):297-306. Doi: 10.5435/JAAOS-D-14-00023

Armangil M, Bezirgan U, Bilgin SS. Akromioklavikular Kırıklı Çıkıklar. Türkiye Klinikleri Ortopedi Travmatoloji-Özel Konular. 2015;8(4):33-37.

Davul S, Kalacı A. Klavikula Lateral Uç Kırıkları ve Akromioklaviküler Eklem Çıkığı. Türkiye Klinikleri Ortopedi Travmatoloji-Özel Konular. 2017;10(3):213-21.

Morell DJ, Thyagarajan DS. Sternoclavicular joint dislocation and its management: a review of the literature. World Journal of Orthopedics. 2016;7(4):244. Doi: 10.5312/wjo.v7.i4.244

Kennon JC, Lu C, McGee-Lawrence ME. Scapula fracture incidence in reverse total shoulder arthroplasty using screws above or below metaglene central cage: clinical and biomechanical outcomes. Journal of Shoulder and Elbow Surgery. 2017;26(6):1023-30. Doi:10.1016/j.jse.2016.10.018

Gupta AK, Harris JD, Erickson BJ. Surgical management of complex proximal humerus fractures—a systematic review of 92 studies including 4500 patients. Journal of orthopaedic trauma. 2015;29(1):54-9. Doi:10.1097/BOT.0000000000000229

Launonen AP, Lepola V, Saranko A. Epidemiology of proximal humerus fractures. Archives of osteoporosis. 2015;10(1):2. Doi: 10.1007/s11657-015-0209-4

Kokkalis ZT, Iliopoulos ID, Antoniou G. Posterior shoulder fracture–dislocation: an update with treatment algorithm. European Journal of Orthopaedic Surgery & Traumatology. 2017;27(3):285-94. Doi: 10.1007/s00590-016-1840-5

Werner BC, Griffin JW, Yang S. Obesity is associated with increased postoperative complications after operative management of proximal humerus fractures. Journal of Shoulder and Elbow Surgery. 2015;24(4):593-600. Doi: 10.1016/j.jse.2014.08.028

Pıçakçı Ö, Kılınç S, Pazarcı Ö. Surgical Treatment Results for Proximal Humerus Fracture in Adult Patients. Bozok Tıp Dergisi. 2018;8(2):26-32.

Wei L, Xu H, An Z. In intra-articular distal humeral fractures: Can combined medial-lateral approach gain better outcomes than olecranon osteotomy? Turkish Journal of Trauma and Emergency Surgery. 2020;26(4):586-92. Doi: 10.14744/tjtes.2019.69486

Şanel S, Şencan S, Öçgüder A. Bilateral, locked, recurrent anterior shoulder dislocation: case report. Joint Diseases and Related Surgery. 2015;26(1):052-5. Doi: 10.5606/ehc.2015.12

Tahta M, Işık Ç, Tahta N. Glenoid Dimensions Affect Occurrence of Bankart Lesions in Patients with First Time Traumatic Anterior Shoulder Dislocations. Medeniyet Med Journal. 2019;34:117-22 Doi:10.5222/MMJ.2019.00878

Kanatlı U, Özer M. Omuzun travmatik çıkıkları. TOTBID Dergisi, 2019;18:38-47. Doi: 10.14292/totbid.dergisi.2019.05

Uludağ A , Tosun H , Serbest S . Erişkin Radius ve Ulna Kırıkları. ADYÜ Sağlık Bilimleri Derg. 2015; 1(2): 111-121.

Morrissey N, Iliopoulos E, Osmani AW. Neck of femur fractures in the elderly: does every hour to surgery count? Injury. 2017;48(6):1155-8.Doi: 10.1016/j.injury.2017.03.007

Yılmaz S, DeveciA, Çankaya D. Radius Başı, Olekranon ve Kapitellum Kırıkları. Türkiye Klinikleri Ortopedi Travmatoloji-Özel Konular. 2015;8(4):15-24.

Ataoğlu B, Ayanoğlu T, Elshan N. Basit Dirsek Çıkıklarında Kapalı Redüksiyon ve Erken Rehabilitasyon Sonuçlarımız. Özgün Araştırmalar/Original Investigations.. JAREM 2017; 7: 128-131. Doi: 10.5152/jarem.2017.1329 2017:128.

Köse A, Aydın A, Ezirmik N. A comparison of the treatment results of open reduction internal fixation and intramedullary nailing in adult forearm diaphyseal. Ulus Travma Acil Cerrahi Derg, May 2017.23(3).235-244. Doi: 10.5505/tjtes.2016.66267 2017.

Acar E. Surgical treatment of isolated acute dislocation of the distal radioulnar joint without fracture: Case reports of dorsal and volar dislocations. Hand and Microsurgery. 2017;6(3):154-160. Doi:10.5455/handmicrosurg.238566

Fowler JR, Hughes TB. Scaphoid fractures. Clinics in sports medicine. 2015;34(1):37-50. Doi:10.1016/j.csm.2014.09.011

Atilgan N, Pekince O, Kaçıra BK. Kırık olmadan Akut izole distal radioulnar eklem çıkığı cerrahi tedavisi: Nadir görülen pediatrik olgu sunumu. Dicle Tıp Dergisi. 2017;44(2):219-223. Doi: 10.5798/dicletip.319785

Lögters TT, Lee HH, Gehrmann S. Proximal phalanx fracture management. Hand. 2018;13(4):376-383. Doi:10.1177/1558944717735947

Rogmark C, Kristensen MT, Viberg B. Hip fractures in the non-elderly—Who, why and whither?. Injury. 2018;49(8):1445-50. Doi: 10.1016/j.injury.2018.06.028

Dawson-Amoah K, Raszewski J, Duplantier N. Dislocation of the hip: A review of types, causes, and treatment. Ochsner Journal. 2018;18(3):242-52. Doi: 10.31486/toj.17.0079

Özkan S, Adanaş C. Femur Boyun Kırıklarında Güncel Yaklaşımlar. Van Tıp Dergisi.25(1):76-81. Doi:10.5505/vtd.2018.97659

Mandell JC, Weaver MJ, Harris MB. Hip fractures: a practical approach to diagnosis and treatment. Current Radiology Reports. 2018;6(7):20. Doi: 10.1007/s40134-018-0281-9

Somvanshi M, Tripathi A, Meena N. Femoral nerve block for acute pain relief in fracture shaft femur in an emergency ward. Saudi Journal of Anaesthesia. 2015;9(4):439. Doi: 10.4103/1658-354X.159471

Gangavalli AK, Nwachuku CO. Management of distal femur fractures in adults: an overview of options. Orthopedic Clinics Of North America. 2016;47(1):85-96. Doi:10.1016/j.ocl.2015.08.011

Lachman JR, Rehman S, Pipitone PS. Traumatic knee dislocations: evaluation, management, and surgical treatment. Orthopedic Clinics. 2015;46(4):479-493.Doi: 10.1016/j.ocl.2015.06.004

Boyce RH, Singh K, Obremskey WT. Acute management of traumatic knee dislocations for the generalist. JAAOS-Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons. 2015;23(12):761-8. Doi: 10.5435/JAAOS-D-14-00349

Gül M, Çetinkaya E, Büyükkuşçu MÖ. Akut Lateral Patella Çıkığı Konservatif Tedavisi Sonuçları. Journal of Academic Research in Medicine. 2017;7(3). Doi: 10.5152/jarem.2017.1447

Mthethwa J, Chikate A. A review of the management of tibial plateau fractures. Musculoskeletal surgery. 2018;102(2):119-27. Doi: 10.1007/s12306-017-0514-8

Kinney MC, Nagle D, Bastrom T. Operative versus conservative management of displaced tibial shaft fracture in adolescents. Journal of Pediatric Orthopaedics. 2016;36(7):661-6. Doi: 10.1097/BPO.0000000000000532

Gül D, Akpancar S. Ayak Bileği Kırıkları ve Sindezmoz Yaralanmaları. Türkiye Klinikleri Spor Hekimliği-Özel Konular. 2019;5(3):26-32.

Köken M, Akşahin E, Çelebi L. Posterior malleol kırıklarında güncel yaklaşımlar. TOTBİD Dergisi 2016; 15:191–196. Doi:10.14292/totbid.dergisi.2016.25

Bear J, Rollick N, Helfet D. Evolution in management of tibial pilon fractures. Current Reviews in Musculoskeletal Medicine. 2018;11(4):537-45. Doi: 10.1007/s12178-018-9519-7

Karaaslan B, Örsçelik A. Ayak ve Ayak Bileği Stres Kırıkları. Turkiye Klinikleri Sports Medicine-Special Topics. 2019;5(3):33-40.

Kerim Ö. Alt Ekstremite Kırıkları ve Çıkıkları. (2019).1. Ankara: Akademisyen Kitabevi

Sayfalar

215-232

Gelecek

31 Mayıs 2021

Lisans

Lisans