Acil Serviste Direkt Grafi
Özet
Acil serviste direkt grafi (X-ray); hızlı, ucuz, kolay ulaşılabilir, düşük radyasyonlu ve yatak başında uygulanabilir temel bir tanısal görüntüleme yöntemidir. Dokümanda, acil tıp müfredatında önemli bir yere sahip olan direkt grafinin kranial, fasiyal, spinal, torakal, üst ve alt ekstremite travmalarındaki klinik endikasyonları, çekim teknikleri ve tanı ilkeleri ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Kranyum kırıklarında direkt grafi kullanımı sınırlı olsa da tomografi çekilemeyen durumlarda lineer ve çökme kırıklarının değerlendirilmesinde önem taşır; fasiyal bölgede nazal kırıklar için lateral grafi, orta yüz travmalarında Waters ve Caldwell, mandibula kırıklarında ise panoramik röntgen öne çıkar. Spinal travmalarda NEXUS ve Kanada C-Spine (CCR) klinik karar kuralları gereksiz tetkik ve radyasyonu önlemede rehberlik ederken anteroposterior, lateral ve özel projeksiyonlar omurga dizilimini ve kırıkları gösterir. Toraks yaralanmalarında akciğer grafisi; kosta kırıkları, pnömotoraks, pnömomediasten ve plevral efüzyon tanısında kritik role sahiptir. Üst ekstremitede omuz çıkıkları, dirsek travmalarında yağ yastıkçığı bulgusu ile Monteggia kırığı, el bileğinde Colles ve Smith kırıkları değerlendirilir. Alt ekstremitede ise pelvis halkası travmalarında inlet ve outlet grafileri, diz yaralanmalarında Ottawa kuralları, patella ve tibia plato kırıkları ile ayak bileğinde mortis grafisi ve Maisonneuve kırığı ön plandadır. Mükemmel bir teknikle çekilip değerlendirilse bile grafide patoloji görülmemesi hastanın tamamen sağlıklı olduğu anlamına gelmemektedir.
Referanslar
Schwartz DT. Ann Emerg Med 58;4:296 Perina DG and et al. Ann Emerg Med. 2011; 57:e1-e5
Acil Serviste Direkt Grafi Tarihe mi Karışıyor? 01.04.2021 tarihinde https://file.atuder.org.tr/_atuder.org/fileUpload/6PbmwLNGgAL5.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Cander B. (2016) Cander Acil Tıp Temel Başvuru Kitabı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri
John fowler. Travma Hastasında Görsel Tanı. 01.04.2021 tarihinde https://file.atuder.org.tr/_atuder.org/fileUpload/ErcmvTcXdjQK.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Poyraz N. (2016). Kranial Görüntüleme. Başar Cander(Ed.) Cander Acil Tıp Temel Başvuru Kitabı (s.2657-2676). İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri.
Aytekin H, İş M, Döşoğlu M, et al. "Kranial Bilgisayarlı Tomografi İcelemesinde İzlenemeyen ve Direkt Grafide Saptanan Kranial Fraktür Olgusu." Cerrahpaşa Tıp Dergisi 2007;38.4: 159-160.
Sanchez T, Steward D,Walwick M, et al. "Skull fracture vs. accessory sutures: how can we tell the difference?." Emergency radiology 17.5 (2010); 413-418.
White SC, Pharoah MJ. Oral Radiology: Principles and Interpretation. 7th ed. St. Louis, Missouri: Elsevier Mosby; 2014. p.615-38.
Yıldırım U, Seçkin E. "Evaluating of the Patients with Isolated Nasal Fracture Which Had Been Refered to Erzincan Training And Research Hospital." (2020).
White SC, Pharoah MJ. Oral Radiology: Principles and Interpretation. 7th ed. St. Louis, Missouri: Elsevier Mosby; 2014. p.615-38.
Caldwell view 01.04.2021 tarihinde https://radiopaedia.org/articles/caldwell-view?lang=us adresinden ulaşılmıştır.
Akoğlu H. Maksillofasial Travmalar 01.04.2021 tarihinde https://www.acilci.net/wp-content/uploads/2011/10/atls-3-maksillofasiyel-travma.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Okkesim A, Yılmaz B, Yılmaz S. "Maksillofasiyal Travmalarda İlk Müdahale ve Radyografik Görüntüleme. ADO Klinik Bilimler Dergisi 2017; 8.1: 1553-1562
Waters View 01.04.2021 tarihinde https://radiopaedia.org/ articles/waters-view-1?lang=us adresinden ulaşılmıştır.
Skull(Towne View) 01.04.2021 tarihinde https://radiopaedia.org/articles/skull-towne-view-1?lang=us adresinden ulaşılmıştır
Güler ÜÖ, Metin Özalay. Imaging techniques in thoracolumbar spine fractures TOTBİD 2018; 17:528–533 https://doi.org/10.14292/totbid.dergisi.2018.68
Nguyen GK, Clark R. "Adequacy of plain radiography in the diagnosis of cervical spine injuries." Emergency radiology 11.3 (2005): 158-161.
Hoffman JR, Schriger DL, Mower W, Luo JS, Zucker M: Low-risk criteria for cervical-spine radiography in blunt trauma: a prospective study. Ann Emerg Med. 1992; 21:1454-1460.
Kahveci F O. (2016). Spinal Görüntüleme. Başar Cander(Ed.) Cander Acil Tıp Temel Başvuru Kitabı (s.2657-2676). İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri
Griffith B, Kelly M Vallee P et al. "Screening cervical spine CT in the emergency department, phase 2: a prospective assessment of use." American Journal of Neuroradiology 34.4.2013; 899-903.
Goode T, Young A, Wilson SP et al. "Evaluation of cervical spine fracture in the elderly: can we trust our physical examination?." The American Surgeon 80.2 2014; 182-184.
Michaleff ZA, Maher CG, Verhagen AP et al. "Accuracy of the Canadian C-spine rule and NEXUS to screen for clinically important cervical spine injury in patients following blunt trauma: a systematic review." Cmaj 184.16. 2012; E867-E876.
Mower WR, Hoffman JR, Pollack CV et al. "Use of plain radiography to screen for cervical spine injuries." Annals of emergency medicine 38.1 2001; 1-7.
Merih İŞ, Şafak AA."Servikal Omurga Yaralanmalarında Tanı Görüntüleme Yöntemleri." Düzce Tıp Fakültesi Dergisi7.1:35-42
Aydın H E, et al. "Subaksiyal servikal bölge travmalarında cerrahi yönetimi: olgu sunumu." 2015; http://hdl.handle.net/11607/1864
Mullin T I, Wang M, Rao R D. Radiographic characterization of prevertebral soft tissue shadow in the cervicothoracic region of normal adults. J Surg Res 2013; 180: 73-9.
Oikonomou A, Prassopoulos P. CT imaging of blunt chest trauma. Insights Imaging. 2011 Jun;2(3):281-295.
Elmalı M.Göğüs Travmalarında Radyolojik Değerlendirme 01.04.2021 tarihinde http://www.jcam.com.tr/files/KATD-1924.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Kaynak M F, and Karcıoğlu Ö. "Acil Serviste Akciğer Grafi Endikasyonları Neler Olmalı?." Journal of Anatolian Medical Research. 2017; 2.3: 29-41.
Çil A S, Demiröz, Tokur M. (2016). Toraks Travmalarına Radyolojik Yaklaşım. Başar Cander(Ed.) Cander Acil Tıp Temel Başvuru Kitabı (s.2657-2676). İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri
Bhavnagri S J, Mohammed T L. "When and how to image a suspected broken rib." Cleveland Clinic journal of medicine 76.5. 2009; 309-314.
Mirka H, Ferda J, Baxa J. Multidetector computed tomography of chest trauma: indications, technique and interpretation. Insights Imaging. 2012 Oct;3(5):433-49.
Doğan E, Girişgin S. "Acil servise travma ile gelen hastaların hızlı tanısında yatak başı ultrasonun etkinliği." Anadolu Güncel Tıp Dergisi 2019; 1.3: 58-62.
Pneumothorax 01.04.2021 tarihinde https://radiopaedia.org/ articles/pneumothorax?lang=us adresinden ulaşılmıştır.
Sarıtaş A. "Travmatik Bilateral Pnömotoraks: Üç Olgu Sunumu." Konuralp Tıp Dergisi 2011;3.1: 28-31.
Spontan Pnömotoraks. 01.04.2021 tarihinde http://radiopaedia. org/playlists/27247?lang=us adresinden ulaşılmıştır.
Ünlüer E. (2016). Acilde Direkt Grafi. Başar Cander(Ed.) Cander Acil Tıp Temel Başvuru Kitabı (s.2657-2676). İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri.
Öner K. Omuz ve Dirsek Travmatik Acilleri. 01.04.2021 tarihinde https://www.researchgate.net /profile/Kerim-Oener/publication/346490490_omuz_ve_dirsek _travmatik_ acilleri_metin/links/ 5fc4e908458515b7978a7d0c/omuz-ve-dirsek-travmatik-acilleri-metin.pdf) adresinden ulaşılmıştır.
Fox J A, Sanchez A, Zajac T J et al. "Understanding the Hill-Sachs lesion in its role in patients with recurrent anterior shoulder instability." Current reviews in musculoskeletal medicine 10.4 (2017): 469-479. doi: 10.1007/s12178-017-9437-0.
(Kalenderer Ö, Erkuş S. "Çocuklarda dirsek çevresi kırıkları." TOTBİD Dergisi 2019; 18:350–368 https://doi.org/10.14292/totbid.dergisi.2019.47).
Aygün H, Atilla H A, Hapa O et al. "Ortopedik radyolojide sıkça karşılaşılan hatalı veya eksik yorumlamalar: Neleri görmek gerekir? Neleri göremiyoruz?." TOTBİD Dergisi 2013;12(1):13-27 doi: 10.5606/totbid.dergisi.2013.03
İnan M, Yücel B. "Çocuklarda humerus suprakondiler bölge kırıkları." Totbid Der 7.3 (2008): 104-11.
Kılıç E, Çevik E, Soylu K. "Ortopedik acillerde radyolojik incelemeler." TOTBİD Dergisi 12.1 (2013): 35-46.
Yıldız G, Tahta M, Zengin E et al. "Erişkin İzole Monteggia Kırıklı Çıkıkları Cerrahi Tedavisi ve Fonksiyonel Sonuçları." İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi 23.3 (2019): 179-183.
İnce S. "Radius başı kırıklarında protez, eksizyon ve plakvida/vida uygulamalarında fonksiyonel ve radyolojik karşılaştırma." (2018). http://hdl.handle.net/11499/27880
Durakbaşa, M O. "Basit dirsek çıkıkları." TOTBİD Dergisi 2014; 12:43–50 doi: 10.14292/totbid.dergisi.2014.06.
Duckworth AD, Clement ND, Aitken SA, et al. The epidemiology of fractures of the proximal ulna. Injury 2012; 43(3): 343-6.
Kürklü M, Türkkan S, Arsenishvili, A. Karpal kırıklı-çıkıklar. TOTBİD Dergisi 2014; 12:168–176 doi:10.14292/totbid.dergisi.2014.19
01.04.2021 tarihinde https://radiopaedia.org/cases/12382 /studies/12645?lang=us&referrer =%2Farticles%2Fcolles-fracture%3Flang%3Dus%23image_list_item_612646) adresinden ulaşılmıştır.
Akaras E, Gökdoğan Ç. (2019). Skafoid Kırıkları. Güzel N A, Çıtaker S(Ed.), Klinik Ortopedik Rehabilitasyon: Ekip Yaklaşımı. Ankara: Hipokrat Yayıncılık ss.42-45
Failinger MS, McGanity PL. Unstable fractures of the pelvic ring. J Bone Joint Surg [Am] 1992;74:781-91.
Pelvis (İnlet View) 01.04.2021 tarihinde https://radiopaedia. org/articles/pelvis-inlet-view-1 adresinden erişilmiştir.
Sanders D. Fractures of theankleandtibialplafond. In: Lieberman JR, editor. AAOS comprehensiveorthopaedic reviev 5th ed. New York: American Academy of Orthopaedic Surgeons; 2009. p. 659-76.