Zehirlenmelerde Toksikolojik Analiz İçin Örneklerin Alınma ve Saklanma Koşulları

Yazarlar

Ürke Selen Sağlam
https://orcid.org/0000-0001-8800-031X

Özet

Toksikolojik analizler, zehirlenme vakalarında hızlı tanı koymak, antidot ve eliminasyon tedavilerini yönetmek için büyük önem taşır. Analizlerde kan, idrar, mide içeriği, BOS ve vitröz sıvı gibi biyolojik materyaller kullanılır. En sık başvurulan idrar örnekleri nitel taramalarda tercih edilirken; kan örnekleri ilaçların kesin identifikasyonu ve nicel düzey tayininde en uygun seçenektir. İdrar örneklerinin en az 30 ml olması, 4 saat içinde test edilmesi ve uygun sıcaklık ile pH aralıklarında bulunması gerekir. Parasetamol, salisilat, etanol, lityum ve karbonmonoksit gibi maddelerde kanda düzey bakılarak tedavi planlanır. Mide sıvısı ise emilmemiş toksik maddelerin tespitinde yüksek konsantrasyon sağlar. Analiz sürecinde doğru numune seçimi, etiketleme, +4°C veya -20°C’de saklama ve güvenli transfer aşamaları büyük hassasiyet gerektirir; etil alkol analizlerinde %1 sodyum florür koruyucu olarak eklenir. Günümüzde ELISA ve CEDIA gibi hızlı immünoassay testlerinin yanında HPLC ve GC-MS gibi ileri teknikler kullanılır. Çapraz reaktivite nedeniyle idrar testlerinde oluşabilecek yalancı pozitif veya negatif sonuçlar göz önüne alınarak, tüm toksikolojik test verileri mutlaka hastanın klinik muayenesi ile birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca çocuk vakalarında veya adli durumlarda hasta onamı ve medikolegal süreçlerin dökümente edilmesi büyük önem taşır.

Toxicological analyses are of great importance in poisoning cases for rapid diagnosis and the management of antidote and elimination therapies. Biological materials such as blood, urine, gastric fluid, CSF, and vitreous fluid are used in these analyses. While urine samples, the most frequently used material, are preferred for qualitative screening, blood samples are the most suitable option for the definitive identification and quantitative level determination of drugs. Urine samples must be at least 30 ml, tested within 4 hours, and maintained within appropriate temperature and pH ranges. Treatment is planned by measuring blood levels for substances such as paracetamol, salicylate, ethanol, lithium, and carbon monoxide. Gastric fluid, on the other hand, provides a high concentration for detecting unabsorbed toxic substances. In the analysis process, proper sample selection, labeling, storage at +4°C or -20°C, and safe transfer stages require great sensitivity; 1% sodium fluoride is added as a preservative in ethyl alcohol analyses. Today, rapid immunoassay tests such as ELISA and CEDIA are used alongside advanced techniques like HPLC and GC-MS. Considering the false positive or negative results that may occur in urine tests due to cross-reactivity, all toxicological test data must strictly be evaluated in conjunction with the patient's clinical examination. In addition, obtaining patient consent and documenting medicolegal processes carry great significance in pediatric or forensic cases.

Referanslar

Karaalp A. Zehirlenmelerde Toksikoloji Laboratuarının Yeri. Türkiye Klinikleri J Surg Med Sci 2006; 2: 39-43.

Brent J, Wallace KL, Burkhart KK, Philips SD, Danovan JW. Critical Care Toxicology Daignosis and Management of the Critically Poisoned Patient. In: The Role of the Toxicology Laboratory in the Management of the Acutely Poisoned Patient. Wennig R. Part I. Chapter 4, Philadelphia: Elsevier Mosby; 2005: 43-53.

Ford MD, Delaney KA, Ling LJ, Erickson T. Clinical Toxicology. Laboratory Testing in Emergency Toxicology. Osterloh JD. (Chapter 7), W.B. Philadelphia: Saunders Company; 2001: 35- 41

Hoffman RS, Nelson LS, Howland MA, Lewin NA, Flomenbaum NE, Goldfrank LR. (Goldfrank’in Toksikolojik Aciller El Kitabı. Laboratuvar İlkeleri. 7 Bölüm (Çeviren Sarı A) Adana:Nobel Kitapevi;2008: 49-58.

Denizbaşı A, Onur Ö. Acil Serviste Toksikolojik Tanı Yöntemleri. Kitap: Temel Adi Toksikoloji; Editör: Akgür ve Dağlıoğlı, Akademisyen yayınevi. 2018, sayfa: 99- 111

Brahm NC, Yeager LL, Fox MD, Farmer KC, Palmer TA. Commonly prescribed medications and potential false-positive urine drug screens. Am J Health Syst Pharm. 2010 Aug 15;67(16):1344-50.

Nelson ZJ, Stellpflug SJ, Engebretsen KM. What Can a Urine Drug Screening Immunoassay Really Tell Us? J Pharm Pract. 2016 Oct;29(5):516-26.

Greene S,Toxicology. In Tintinalli JE, Stapczynski JS Emergency Medicine A Comprehensive Study Guide. 9th ed: 1190-91. New York: McGraw-Hill. 2019

Vural N. Toksikoloji Laboratuar Kitabı. Ankara: Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları; 2000.

İndir

Yayınlanan

6 Nisan 2021

Lisans

Lisans