Toksidromlar

Yazarlar

Ali Halıcı
Emrah Arı

Özet

Zehirlenmeler, vücutta hasara veya ölüme yol açan toksinlerin kaza, intihar, mesleki ya da çevresel maruziyet gibi çeşitli nedenlerle alınması sonucu gerçekleşmektedir. Ülkemizde en sık karşılaşılan zehirlenme nedenleri arasında ilaçlar, karbonmonoksit, gıdalar, mantarlar, organofosfatlar ve koroziv maddeler yer almaktadır. Acil servise zehirlenme şüphesiyle başvuran hastalarda ilk olarak hava yolu, solunum ve dolaşımı kapsayan standart ABC protokolleri uygulanarak hastanın hızlıca stabilizasyonu sağlanır. Tanı sürecinde ayrıntılı hasta öyküsü, fizik muayene, vital bulgular, EKG ve laboratuvar testleri değerlendirilirken; ciltte renk değişimi, idrar rengi ve ilaç veya toksinlerin oluşturduğu kokular gibi klinik bulgular tanıda yol gösterici olmaktadır. Benzer semptomatik ve fiziksel bulgular oluşturan maddelerin gruplandırılmasıyla tanımlanan toksidromlar (antikolinerjik, kolinerjik, opioid, sempatomimetik, serotoninerjik, ekstrapiramidal ve sedatif-hipnotik sendromlar) klinik teşhis ve doğru tedavi yaklaşımında kritik bir rol oynamaktadır. Zehirlenme vakalarındaki genel tedavi ilkeleri; toksik madde ile temasın sonlandırılması, emilimin engellenmesi (mide yıkanması, aktif kömür ve katartikler gibi yöntemlerle), vücuttan atılımın hızlandırılması (zorlu diürez, idrar alkalinizasyonu, hemodiyaliz ve hemoperfüzyon ile) ve varsa etkene yönelik özgül antidotların uygulanmasını kapsamaktadır. Bilinç bozukluğu olan hastalarda ampirik olarak koma kokteyli değerlendirilmeli, yaşamı tehdit eden durumlarda ise solunum desteği ve yoğun bakım takibi sağlanmalıdır.

Poisonings occur when toxins that cause bodily harm or death are ingested or absorbed through various reasons such as accidents, suicide attempts, or occupational and environmental exposures. In our country, the most common causes of poisoning include medications, carbon monoxide, food, mushrooms, organophosphates, and corrosive substances. In patients presenting to the emergency department with suspected poisoning, patient stabilization is swiftly achieved by applying standard ABC protocols covering the airway, breathing, and circulation. During the diagnostic process, while detailed patient history, physical examination, vital signs, ECG, and laboratory tests are evaluated; clinical signs such as skin discoloration, urine color, and distinct odors produced by drugs or toxins serve as key diagnostic guides. Defined by grouping substances that produce similar symptomatic and physical findings, toxidromes (anticholinergic, cholinergic, opioid, sympathomimetic, serotonergic, extrapyramidal, and sedative-hypnotic syndromes) play a critical role in clinical diagnosis and proper treatment management. General treatment principles in poisoning cases encompass terminating exposure to the toxic substance, preventing absorption (through methods such as gastric lavage, activated charcoal, and cathartics), accelerating elimination from the body (via forced diuresis, urinary alkalinization, hemodialysis, and hemoperfusion), and administering agent-specific antidotes when available. Empirical administration of a coma cocktail should be considered in patients with altered consciousness, while respiratory support and intensive care monitoring must be provided in life-threatening situations.

Referanslar

Gummin DD, Mowry JB, Beuhler MC, et al. 2019 Annual Report of the American Association of Poison Control Centers' National Poison Data System (NPDS): 37th Annual Report. Clin Toxicol (Phila). 2020, s. 58(12):1360-1541.

Z'gambo J, Siulapwa Y, Michelo C. Pattern of acute poisoning at two urban referral hospitals in Lusaka, Zambia. BMC Emergency Medicine. 2016, Article number: 2 .

Kim K, Choi JW, Park M, Kim MS. A nationwide study of patients hospitalised for poisoning in Korea based on Korea National Hospital Discharge In-Depth Injury Survey data from 2005 to 2009. BMJ Open. 2015, 5(11).

Özköse Z, Ayoğlu F. Etiological and demographical characteristics of acute adult poisoning in Ankara,Turkey. Hum Exp Toxicol. 1999, 18: 614-618.

Kavalcı C, Durukan P, Çevik Y, Özer M, İkizceli İ. Zehirlenme olgularının analizi: Yeni bir hastanenin bir yıllık deneyimi. Türkiye Acil Tıp Dergisi. 2006, 6: 163-166.

Yılmaz A, Kukul Güven F, Korkmaz İ, Karabulut S. Acil serviste akut zehirlenmelerin retrospektif analizi. C.Ü.Tıp Dergisi. 2006, 28: 21-26.

Spyres MB, Farrugia LA, Kang AM, Calello DP, Campleman SL et al. Toxicology Investigators Consortium (ToxIC) Study Group. The Toxicology Investigators Consortium Case Registry-the 2018 Annual Report. J Med Toxicol. 2019, 15(4):228-254.

Yaylacı S, Genç AB, Demir MV, et al. Yoğun Bakım Ünitesinde akut zehirlenme ile takipte hastaların geriye dönük değerlendirilmesi. Niger J Clin. 2016, 19: 223.

True BL, Dreisbach RH. Dreisbach's Handbook of Poisoning Prevention, Diagnosis and Treatment, Thirteenth Edition. 2001.

Brent J, Burkhart K, Dargan P, Hatten B ET AL. Critical Care Toxicology Diagnosis and Management of the Critically Poisoned Patient. s.l. : SPRINGER, 2017.

Hack JB, Hoffman RS. General Management of Poisoned Patients, Tintinalli's Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide. 2015.

Frithsen IL, Simpson WM Jr. A nationwide study of patients hospitalised for poisoning in Korea based on Korea National Hospital Discharge In-Depth Injury Survey data from 2005 to 2009. BMJ Open . 2015, 9;5(11).

Albay B, Bekgöz B, Şan İ, Usul E, Cenci̇, H. KÖTÜ ÜNE SAHİP BİR KİMYASAL AJAN OLAN SİYANÜR İLE İNTİHAR OLGU SUNUMU. Paramedik ve Acil Sağlık Hizmetleri Dergisi. 2020, 1 (1), 51-55.

Eray O, Tunçok Y. Zehirlenen hastaya yaklaşım: akut zehirlenmelerde hastaya acil yaklaşımda yenilikler. T Klin Farmakoloji . 2003, 1: 36-40.

Linden CH, Burns JM. Poisoning and drug overdosage. The 16th Edition of Harrison's Principles of Internal Medicine (Eds. Harrison TR, et. al.). McGraw-Hill, USA : s.n., 2006. 377: 2581-2593.

Krenzelok EP, Keller R, Stewart RD. Gastrointestinal transit times of cathartics combined with charcoal. Ann Emerg Med. 1985, 14(12):1152-5.

Olson KR, Anderson IB, Benowitz NL et al. Emergency evaluation and tratment. Poisoning And Drug Overdose. New York : Lange Medical Boks/McGrawHil, 2004. 1-59.

Hoffman RS, Howland MA, Lewin NA et al. Principles of Managing the Acutely Poisoned or Overdosed Patient.Principles of managing the posioned and overdosed patient. An overview. Goldfrank’s Toxicologic Emergencies. New York, USA : The McGraw-Hill Companies, 2002. 37-9.

Donnelly AJ, Baughman VL, Gonzales JP, Tomsik EA. Lexi-Comp's Anesthesiology & Critical Care Drug Handbook: including Select Disease States & Perioperative Management : Also includes an International Brand Name index 6th Edition. Hudson : Lexi-Comp Inc; 4th edition, 2001. 582-3.

Krenzelok, EP. New developments in the therapy of intoxications. Toxicol Lett. 2002, 127(1-3):299-305.

Neuvonen PJ, Olkkola KT. Oral activated charcoal in the treatment of intoxications. Role of single and repeated doses. Med Toxicol Adverse Drug Exp. 1988, 3(1):33-58. .

SO, Kayaalp. Rasyonel Farmakoterapi Yönünden Tibbi Farmakoloji. Ankara : Hacettepe Tafl. 9.Baskı Cilt 1, 2000. 99-101.

Zehirlenmelerde temel tedavi ilkeleri. H, Öz. s.l. : Acil Hekimlik Sempozyumu, 1997. 167-73.

D, Dökmeci. Akut zehirlenmelerde tanı ve tedavi. Toksikoloji. İstanbul : Nobel, 1.baskı., 1988. 124-36.

Bizmuth L., Muczinski J. Are extracorporeal techniques of elimination validated in acute poisonning? s.l. : Am J Drug Alcohol Abuse, 1976. 3:605-9.

İndir

Yayınlanan

6 Nisan 2021

Lisans

Lisans