Alzheimer Hastalığı Bulunan Bir Kişide Hukuki Ehliyetin Değerlendirilmesi
Özet
Bu çalışmada, 2007 yılında Alzheimer hastalığı tanısı alan 1935 doğumlu bir kadın olgunun, 2011 yılında imzaladığı senetler nedeniyle fiil ehliyetinin geçmişe dönük olarak değerlendirilmesi ele alınmaktadır. 2011 ve 2012 yıllarında yapılan psikiyatrik muayenelerde olgunun aktif bir psikopatolojisinin bulunmadığı ve hukuki ehliyete haiz olduğu rapor edilmiş; ancak 2014 ve 2015 yıllarında çekilen beyin tomografisi ve düzenlenen sağlık kurulu raporlarında ağır kognitif bozukluk ve %95 engel oranı saptanmıştır. Türk Medeni Kanunu'na göre akıl hastalığı veya zayıflığı nedeniyle ayırt etme gücünden yoksun kişilerin fiil ehliyeti bulunmamaktadır. İlerleyici bir hastalık olan Alzheimer'ın seyri dikkate alındığında, olgunun 2011 yılındaki hukuki ehliyetinin tam olduğunu gösteren spesifik nörokognitif ve yürütücü işlev testlerinin raporda yer almadığı, muayenelerin yetersiz olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, mevcut tıbbi veriler doğrultusunda hastanın 2011 yılında hukuki-fiili ehliyetinin tam olduğu yönünde bir karara varmanın tıbben mümkün olmadığı belirtilmiş; bu tür durumlarda tek hekim muayenesi yerine ilgili uzmanlarca detaylı nörolojik ve ruhsal değerlendirme içeren raporların gerekliliği vurgulanmıştır.
Referanslar
Kanunu, Türk Medeni. "Kanun No. 4721 Kabul Tarihi: 22.11. 2001." Resmi Gazete 24607 (2001).
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia. Erişim Tarihi: 10.03.2021.
Mayo Clinic On Alzheimer's Disease And Other Dementias, eds: Jonathan Graff-Radford, Angela M. Lunde, Mayo Clinic Press, 2020.
Jha A. Alzheimer's Disease: Diagnosis and Treatment Guide. Springer Nature; 2020.
Razani J, Bayan S, Funes C et al. Patterns of deficits in daily functioning and cognitive performance of patients with Alzheimer disease. Journal of Geriatric Psychiatry and Neurology. 2011;24:23–32.
Stiegel, L. An overview of elder financial exploitation. Generations-Journal of the American Society on Aging. 2012;36:73–80.
Lichtenberg PA, Stickney L, Paulson D. Is psychological vulnerability related to the experience of fraud in older adults? Clinical Gerontologist. 2013;36:132–146.
Marson DC, Triebel KL, Knight AJ. Assessment of financial capacity: A neuropsychological perspective. In: G. J. Demakis (Ed.), Civil capacities in clinical neuropsychology. 2012; New York, Oxford University, p:39-68.
Sousa, LB, Simoes MR, Firmino H, Peisah C. Financial and testamentary capacity evaluations: procedures and assessment instruments underneath a functional approach. International Psychogeriatrics. 2014;26(2):217.
Kennedy KM. Testamentary capacity: A practical guide to assessment of ability to make a valid will. J Forensic Leg Med. 2012;19(4):191-5.
Jacoby R, Steer P. How to assess capacity to make a will. Br Med J. 2007;335:155e7.
Ferner RE. Drugs and testamentary capacity. J Clin Forensic Med. 1997;4(4):185e7.
Regan WM, Gordon SM. Assessing testamentary capacity in elderly people. South Med J. 1997;90(1):13e5.
Akdede B. Psikiyatrik görüşme, öykü alma ve psikiyatrik muayene. İn: Yetişkin Psikiyatri, eds: Yemez B, Tunca Z, Rotatıp Kitabevi, Ankara, 2013. p:9-22.
Mazzocco MM, Kover ST. A longitudinal assessment of executive function skills and their association with math performance. Child Neuropsychol. 2007;13(1):18–45.
Carlson SM, Zelazo PD, Faja S. Executive function. in: Oxford Handbook of Developmental Psychology, Vol:1. 2013, p:706-742.
Gülmez Ö, Tümer AR, Karacaoğlu E, et al. Alzheimer hastalığında fiil ehliyeti. STED/Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2014;23(1):30-38.