Mental Retardasyon Olgusunda Butlan Nedeniyle Evlilik İptali: Bir Olgu Sunumu

Yazarlar

Nursel Gamsız Bilgin; Hakan Kar; Halis Dokgöz; Gökhan Aktürk; Burak Bulut

Özet

Bu olgu sunumu, Türk Medeni Kanunu’na (TMK m. 145) göre evlenmeye engel teşkil edecek derecede akıl hastalığı bulunan bir bireyin evliliğinin mutlak butlan nedeniyle iptali sürecini ele almaktadır. Otuz yaşındaki hafif düzeyde zihinsel engelli (mental retardasyon) kadın hasta ile eşinin karşılıklı davalar açması üzerine, adli psikiyatrik değerlendirme talep edilmiştir. Yapılan ruhsal durum muayenesi, geçmiş tıbbi belgelerin incelenmesi ve yakınlarından alınan bilgiler neticesinde; şahsın hafif düzeyde zihinsel engelli olduğu, çocukluktan itibaren süregelen bu tablonun evlilik tarihi itibarıyla evlilik birliğinin sorumluluklarını ve gereklerini yürütmek için yeterli işlevsellik sunmadığı ve kişinin ayırt etme gücünden yoksun olduğu kanaatine varılmıştır. Mahkeme, bu adli tıp heyet raporunu dikkate alarak TMK’nin 145. maddesi uyarınca evliliğin mutlak butlan nedeniyle iptaline karar vermiştir. Çalışmada, hafif düzeyde zihinsel engeli olan bireylerin toplum içinde kolayca fark edilememesi nedeniyle evlilik öncesi sağlık raporu süreçlerinde detaylı ve titiz ruhsal muayenelerin, tıbbi geçmiş incelemelerinin yapılmasının ve hasta yakınlarından kapsamlı öykü alınmasının hayati önemi vurgulanmaktadır.

Referanslar

Kanunu TMJRG. Kanun No. 4721 Kabul Tarihi: 22.11. 2001. 2001(24607).

KARBEYAZ K, AKKAYA H, GÜNDÜZ T, URAZEL B, KÖKÇÜOĞLU MAJATD. Yaşlılık nedeniyle düzenlenen fiili (hukuki) ehliyet raporları; Eskişehir deneyimi. 2013;27(1):10-6.

Velidedeoğlu HVJB, Nurgök Matbaası, Ġstanbul. Türk Medeni Hukuku, C. II, Aile Hukuku, 5. 1965.

Akıntürk T, Ateş DJİBBY. Türk Medeni Hukuku İkinci Cilt Aile Hukuku. 2017.

Göktürk Ü. Evlenmenin iptali: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2008.

Türk Dil Kurumu Sözlüğü [Available from: http://www.sozluk.gov.tr.

ÖZDEN SY. Adli Psikiyatri Nobel Akademik Yayıncılık; 2015.

Lee K, Cascella M, Marwaha R. Intellectual disability. 2019.

Edition FJAPA. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 2013;21.

Pehlivan KJDA. Psikiyatrik kadın hastalarda evlilik ve ebeveyn olma: Bir gözden geçirme. 2006;19(3):143-54.

Zevkliler A, Acabey MB, Gökyayla KE. Zevkliler medeni hukuk: giriş; başlangiç hükümleri; kişiler hukuku; aile hukuku: Savaş Yayınları; 1997.

Dokgöz HJAAK. İçinde: Dokgöz H Editör, Adli Tıp & Adli Bilimler. 2019:1-30.

Öztan BJA, Turhan. Aile Hukuku (6. Bası). 2015.

Cantürk G. Adli Psikiyatri Lisansüstü Dersi.

Sercan M. Adli Psikiyatri Uygulama Kılavuzu [Forensic Psychiatric Practice Guide]. Dizisi; 2007.

Biçer Ü, Tırtıl L, Kurtaş Ö, Aker TJBİGP. Adli Psikiyatri. Birinci Basamakta Adli Tıp. Editör: Koç S, Can M. 2. 2011:242-52.

Aşıcıoğlu F. Akıl Hastalığı Nedenli Boşanmalar ve Evliliğin Butlanı. İstanbul1994.

Özdeş T. BG, Yeğenoğlu S. . 1996-2000 yılları arasındaki boşanma davalarının akıl hastalığı yönünden adli psikiyatrik değerlendirilmesi. Antalya: Yıllık Adli Tıp Toplantıları- Kongre Kitabı; 2002. 374-8 p.

Celbiş O. GM. Adli Tıp Kurumu’na 2000-2001 yıllarında akıl hastalığı açısından muayene edilmek üzere gönderilen ve aleyhlerinde akıl hastalığı varlığı iddiasıyla boşanma davası açılan olguların değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri Adli Tıp Dergisi 2005;2:5-8.

S. A. Akıl hastalığı nedeniyle boşanma davalarının adli tıp açısından değerlendirilmesi. Denizli1988. 121-5 p.

Elkin NJİGÜSBD. Bir Aile Sağlığı Merkezine Evlilik Raporu İçin Başvuran Kişilerin Değerlendirilmesi. 2019(7):631-40.

Rauf B, Saleem N, Clawson R, Sanghera M, Marston GJAipt. Forced marriage: implications for mental health and intellectual disability services. 2013;19(2):135-43.

Chantler K, Gangoli G, Hester MJCsp. Forced marriage in the UK: Religious, cultural, economic or state violence? 2009;29(4):587-612.

Clawson R, Fyson RJD, Society. Forced marriage of people with learning disabilities: a human rights issue. 2017;32(6):810-30.

Choudhry S, Singleton A, Sapnara K, Chantler K, Hester M, Erturk Y, et al. Forced marriage: Introducing a social justice and human rights perspective: Zed Books Ltd.; 2012.

McCarthy M, Clawson R, Patterson A, Fyson R, Khan LJJoARiID. Risk of forced marriage amongst people with learning disabilities in the UK: Perspectives of South Asian carers. 2021;34(1):200-10.

Clawson R, Kitson D. Forced marriage of people with learning disabilities. London: Ann Craft Trust; 2010.

Hester M, Chantler K, Gangoli G, Devgon J, Sharma S, Singleton AJSfPS, University of Bristol. Forced marriage: the risk factors and the effect of raising the minimum age for a sponsor, and of leave to enter the UK as a spouse or fiancé (e). 2008.

ORAL G. Adli Psikiyatri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Basım ve Yayınevi Müdürlüğü; 2011. 551-94 p.

Aydoğdu Hİ, Askay M, Kırcı GS, Özer EJTBoLM. 18-65 yaş aralığındaki kişilerde hukuki ehliyetin değerlendirilmesi. 2018;23(2):100-5.

TEKBEN T. Evliliğin Mutlak Butlanına İlişkin Bir Yargıtay Kararının Değerlendirilmesi. 2019.

Kaçak NJA, Seçkin Yayıncılık. Yeni İçtihatlarla Türk Medeni Kanunu (2. Baskı). 2007.

Ceylan EJTBBD. Yeni Türk Medeni Kanunu’nda Aile Konutunun Önemi. 2017;128:203-30.

Yayınlanan

14 Ekim 2021

Lisans

Lisans