Bu Velayet Davasında Bir Gariplik Var: Munchausen By Proxy Sendromu
Özet
Bu çalışma, çocuk istismarının özel ve ağır bir türü olan Munchausen by Proxy Sendromu’nu (Vekaleten Hastalık Uydurma) adli psikiyatri ve çocuk koruma perspektifinden ele almaktadır. Adını Karl Friedrich von Munchausen’ın hayal ürünü hikayelerinden alan sendrom, bakımı sağlayan kişinin (sıklıkla annenin) çocukta hastalık varmış gibi davranması, belirtiler uydurması veya yapay olarak hastalık üretmesiyle tanımlanmaktadır. DSM-5’te "bir başkasına yüklenen yapay bozukluk" olarak adlandırılan bu durumda mağdur çocuklar sürekli tıbbi tetkik, gereksiz cerrahi müdahale ve ilaç tedavilerine maruz kalarak fiziksel ve psikolojik zararlar görmekte; süreç ölüme kadar varabilmektedir. Tanılanması güç ve zaman alıcı olan bu durum, sıklıkla geriye dönük incelemelerle ortaya çıkarılmaktadır. Yazıda sunulan aile mahkemesindeki velayet davası olgusunda, annenin 2,5 yaşındaki çocuğunun kanser (lenfoma) olduğunu ve kemoterapi aldığını iddia ederek sık aralıklarla farklı hastanelere götürdüğü belirlenmiş, sosyal inceleme raporu neticesinde istismar şüphesiyle tarafların tam teşekküllü hastaneye sevki sağlanmıştır. Faillerin genellikle geçmişlerinde çocukluk çağı travmaları bulunan ve bunu "yeniden sahneleme" mekanizmasıyla çocuklarına yansıtan bireyler olduğu vurgulanmakta; mağdur çocukların korunması için hastanelerde multidisipliner "Çocuk Koruma Birimleri"nin yaygınlaştırılması gerektiği ifade edilmektedir.
Referanslar
Raspe, R.E. (1985). The Adventures of Baron Munchausen, The. (eBook Version, Phoneix-Library.org. 2001). [https://www.sapili.org/subir-depois/en/ph000385.pdf]
Noyan, A. (2000). Yapay Bozukluklar. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 1(3): 162-173.
Crıddle, L. (2010). Monster in the Closet: Munchasen Syndrome by Proxy. Critical Care Nurse, American Association of CriticalCare Nurses, 30 (6): 46-55.
Amerikan Psikiyatri Birliği (2000). Psikiyatride Hastalıkların Tanımlanması ve Sınıflandırılması Elkitabı, Yeniden Gözden Geçirilmiş Dördüncü Baskı (DSM-IV-TR). Çev. Ed.: Köroğlu, E., Hekimler Yayın Birliği, Ankara.
İnce, T. Ve Yurdakök, K. Munchausen by Proxy Sendromu; Ağır Bir Çocuk İstismarı Formu. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi. 2014; 3: 165-170.
Violence Prevention Committee. Child Abuse. Ann Emerg Med 2000; 36:180.
Meadow, R. (2002). Different Interpretations of Munchausen Syndrome by Proxy. Child Abuse Negl. 26: 501-508.
Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı, Beşinci Baskı (DSM-5). Tanı Ölçütleri Başvuru Elkitabı. Çev. Ed.: Köroğlu, E., Hekimler Yayın Birliği, Ankara.
Sharif, I. Munchausen Syndrome by Proxy. Pediatri Rev. 2004; 25: 215-216.
Şahin, F., Kuruoğlu, A., Işık, A.F., Karacan, E., Beyazova, U. (2002). Munchausen Syndrome by Proxy: A Case Report. Türkiye Pediatri Dergisi, 44: 334-338.
Forsyth, B. W. C. (2000.) Munchausen Syndrome by Proxy. In: Child and Adolescent Psychiatry: A Comprehensive Textbook, (Ed: M. Lewis), Philadelphia, PA, USA.: Lippincott Williams & Wilkins, pp: 1223–1229.
Polat, O., Dokgöz, H. (2007). Munchausen Sendromu. İçinde: Tüm Boyutlarıyla Çocuk İstismarı Tanımlar. Birinci Baskı, (Ed:Polat, O.). İstanbul: Seçkin Yayıncılık, s: 275-90.
Saygılı, S. (2009). Bir Olgu Dolayısıyla Munchausen by Proxy Sendromu ve Adli Psikiyatrik Yönü: Olgu Sunumu, Haseki Tıp Bülteni, 47(3): 135- 138
Yurteri Tiryaki, A. Ve Baran, G. Bir Çocuk İstismarı Türü Olarak “Munchausen By Proxy Sendromu”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; (1-2-3), 107-124.
Fulton, D.R. (2000) Early Recognition of Munchausen Syndrome by Proxy. Critical Care Nursing Quarterly, 23: 35–42.
Thomas, K. (2003). Munchausen Syndrome by Proxy: Identification and Diagnosis. Journal of Pediatric Nursing, 18:174-180.
Fujiwara, T., Okuyama, M., Nakamura, A. (2008). Characteristics of Hospital Based Munchausen Syndrome by Proxy in Japan, Child Abuse & Neglect, 32(4): 503–509.
Rosenberg, D. (1987). Web of Deceit: A Literature Review of Munchausen Syndrome by Proxy, Child Abuse and Neglet, 11: 547-563.
Sheridan, M.S. (2003). The Deceit Continues: An Updated Literature Review of Munchausen Syndrome by Proxy, Child Abuse and Neglect, 27 (4): 431-451.
Galvin, H.K., Newton, A.W., Vandeven, A.M. (2005). Update on Munchausen Syndrome by Proxy. Current Opinion in Pediatrics, 17: 252-257.
McGovern, M.C., Smith, M.B.H. Causes of Apparent Life Threatening Events in Infants: A Systematic Review. Arch Dis Child. 2004; 89; 1043-1048.
Şenocak, M.E., Türken, A., Büyükpamukçu, N. Urinary Obstruction Caused by Factitiious Urethral Stones: An Amazing Manifestation of Munchausen Syndrome by Proxy. J Pediatr Surg. 1995; 30: 1732-1734.
Tüfekçi, Ö., Gözmen, S:, Yılmaz, Ş., Hilkay Karapınar, T., Çetin, B:, Burak Dursun, O., ve ark. A Case With Unexplained Bleeding From Multiple Sities: Munchausen Syndrome by Proxy. Pediatr Hematol Oncol. 2011; 28: 439-443.
Shaw, R.J., Dayan, S., Hartman, J. K., Demaso, D.R. (2008). Factitious Disorder by Proxy: Pediatric Condition Falsification, 16(4): 215-224.
Kohutis, E.A., Romanowski, C.J. Munchausen Syndrome by Proxy (FDIA): Science and Strategies. New Jersey Family Lawyer. 2020; 39 (3): 39-45
Schreier, H.A. Error in Munchausen by Proxy Defined. Pediatrics. 2002; 110: 985-988.
Oral, G. (2021). Travmanın Bireysel ve Nesiller Arası Etkileri; Adli Değerlendirmede Öncelikler Ders Notları, İstanbul Üniversirtesi-Cerrahpaşa Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü Adli Tıp Anabilim Dalı (basılmamış ders notları).