Aile Hekimliği Sisteminde Evde Bakım
Özet
Aile hekimliği sisteminde evde bakım hizmetleri, birinci basamak sağlık hizmetlerinin ve bütüncül yaklaşımın temel bir öğesi olup 2005 tarihli yönetmelikle hekimlerin önerileri doğrultusunda hastaların kendi yaşam alanlarında tıbbi, rehabilitatif ve psikolojik ihtiyaçlarının karşılanması biçiminde tanımlanmıştır. Mevzuata göre aile hekimi; hastaların kapsamlı tıbbi değerlendirmesini gerçekleştirmek, tedavi ve bakım planlarını düzenlemek, en az haftada bir kez ziyaret ederek sunulan hizmetlerin niteliğini denetlemek, bakım personelini eğitmek ve kişisel verilerin korunmasına uygun kayıt tutmakla yükümlüdür. İnme, Parkinson, Alzheimer gibi nörolojik yıkımlarla seyreden hastalıklara veya konjenital kısıtlılıklara bağlı yatağa bağımlı bireyler ile palyatif bakım hastalarında evde sağlık hizmetleri; tanı, tedavi, pansuman, vital bulgu takibi, cihaz kullanımı ve hasta yakınlarının eğitimi gibi alanları içerir. Tıbbi tedavinin evde yapılmasının elverişsiz olması, gerekli donanımın sağlanamaması, mahkeme kararıyla hastane tıbbi gözlem kararı bulunması ya da hasta ve yakınlarının bakım planına uymaması ve personele karşı uygunsuz tutum sergilemesi hallerinde hizmet durdurulabilmektedir. Koruyucu, tedavi edici, rehabilitatif ve uzun süreli bakım gibi türleri bulunan evde bakım; hastane enfeksiyonlarını azaltma, yatak kapasitelerini verimli yönetme, acil başvurularını sınırlama, hastaların aile ortamında psikolojik iyilik halini koruma ve sağlık harcamalarını düşürme hususlarında kurumsal bakıma kıyasla önemli üstünlükler sağlamaktadır.
Referanslar
Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü. Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği. Ankara, 25.01.2013 Resmî Gazete Sayısı: 28539
Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü. Evde Bakım Hizmetleri Sunumu Hakkında Yönetmelik. Ankara, 10.03.2005; Resmi Gazete: Sayı 25751
Clinical Practice Guidelines for Quality Palliative Care, 4th Ed, 2018. www.nationalcoalitionhpc.org/ncp (erişim:21.07.2021)
Gomes B, Calanzani N, Curiale V, McCrone P, Higginson IJ. Effectiveness and cost-effectiveness of home palliative care services for adults with advanced illness and their caregivers. Cochrane Database Syst Rev. 2013 Jun 6;(6):CD007760. doi:10.1002/14651858.CD007760.pub2. PMID: 23744578; PMCID: PMC4473359.
Lukas L, Foltz C, Paxton H. Hospital outcomes for a home-based palliativemedicine consulting service. J Palliat Med 2013; 16:179.
Lynn J. Living long in fragile health: the new demographics shape end of life care. In: Improving End of Life Care: Why Has It Been So Difficult? Hastings Center Report Special Report, Jennings B, Kaebnick GE, Murray TH (Eds), The Hastings Center, New York 2005. p.S14.
Groh G, Vyhnalek B, Feddersen B, et al. Effectiveness of a specializedoutpatient palliative care service as experienced by patients and caregivers. JPalliat Med 2013;16: 848.
Karahan S, Guven S.(2002). Yaşlılıkta Evde Bakım. Turkish Journal ofGeriatrics,5(4):155-159.
Aydın D.(2005). Evde Bakım Hizmetleri.Sağlıklı Nesiller Derneği Sağlık ve Eğitim Yayınları 1 Ankara.
Doventaş A.(2006). Evde bakım: Nasıl uygulayalım? 5.Ulusal Geriatri Kongresi Kongre Kitabı, Antalya: 6-10 Eylul, s. 83-86.