Şok
Özet
Kritik hastalarda hipotansiyon ve şok etiyolojisinin hızlıca belirlenmesi, hayat kurtarıcı müdahalelerin seçimi için büyük önem taşır. Yatak başı acil ultrasonografi (POCUS), hemodinamik açıdan stabil olmayan hastalarda invazif olmayan ve güvenilir bir değerlendirme sunarak hipovolemik, kardiyojenik, obstrüktif ve distribütif şok tiplerinin kolaylıkla ayırt edilmesini sağlar. Kardiyak bakı ile ventriküler boyutlar, kontraktilite, kapak yapısı ve perikardiyal sıvı incelenirken; pulmoner bakı ile pnömotoraks, plevral efüzyon ve pulmoner ödem gibi durumlar araştırılır. İnferior vena kava (İVK) değerlendirmesi ise damar içi volüm durumu ve santral venöz basınç tahmini hakkında değerli bilgiler sunar. Ayrıca abdomen ve venöz sistem bakıları ile abdominal aort anevrizması rüptürü, batın içi kanamalar veya derin ven trombozu gibi ek odak noktaları taranır. Literatürde açıklanamayan hipotansif hastalara sistematik yaklaşım sağlayan UHP, Trinity, RUSH ve SHoC gibi kanıta dayalı sonografik algoritmalar geliştirilmiştir. Bu protokoller, hasta başında tanı ve tedavi süreçlerinin eş zamanlı yürütülmesine imkan tanıyarak mortaliteyi azaltmayı hedefler.
Referanslar
Dikme Ö, Karbek Akarca F. Kritik hasta yönetiminde tanısal amaçlı ultrasonografinin kullanımı. Karcıoğlu Ö, editör. Kritik Hasta Yönetiminde Güncel Gelişmeler. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2020. p.91-9.
Jones AE, Yiannibas v, Johnson c, Kline JA. Emergency department hypotension predicts sudden unexpected in-hospital mortality: a prospective cohort study. chest. 2006;130(4):941-6.
Perera P, Mailhot T, Riley D, Mandavia D. The RUSH exam: Rapid Ultrasound in SHock in the evaluation of the critically lll. Emerg Med Clin North Am. 2010;28(1):29-56.
Narasimhan M, Lakticova V. Chapter 22: Hypotension and Shock. In: Point of care Ultrasound. Eds: Soni NJ, Arntfield R, Kory P. Philadelphia, Elsevier, 2nd edition, 2019. pp:195-209.
Dikme Ö, Yeşilaras M. Kritik hasta yönetiminde resüsitasyonun ultrasonografi ile izlemi. Karcıoğlu Ö, editör. Kritik Hasta Yönetiminde Güncel Gelişmeler. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2020. p.30-6.
Morris C. Basic Point‐of‐Care Echocardiography, Interpretation and Haemodynamic Assessment. In: Emergency Point‐of‐Care Ultrasound. Eds: Connolly JA, Dean AJ, Hoffmann B, Jarman RD. Oxford, Wiley&Sons, 2nd edition, 2017. pp:47-.
Schmidt GA, Koenig S, Mayo PH. Shock: ultrasound to guide diagnosis and therapy. Chest. 2012;142(4):1042–1048.
Dean AJ, Stahmer SA. Bedside Ultrasound as an Adjunct in the Evaluation and Management of Critically Ill Patients. In: Emergency Point‐of‐Care Ultrasound. Eds: Connolly JA, Dean AJ, Hoffmann B, Jarman RD. Oxford, Wiley&Sons, 2nd edition, 2017. pp:355-371.
Rose JS, Bair AE, Mandavia D, Kinser DJ. The UHP ultrasound protocol: a novel ultrasound approach to the empiric evaluation of the undifferentiated hypotensive patient. Am J Emerg Med. 2001 Jul;19(4):299-302.
Bahner DP. Trinity A Hypotensive Ultrasound Protocol. Journal of Diagnostic Medical Sonography, 2002;18(4):193-198.
Rapid Ultrasound for Shock and Hypotension – the RUSH Exam / Original RUSH Article. https://emcrit.org/rush-exam/original-rush-article/
IFEM, International Federation for Emergency Medicine: Point-of-Care Ultrasound Curriculum Guidelines. http://www.ifem.cc/Resources/PoliciesandGuidelines.aspx.
Atkinson P et al. International Federation for Emergency Medicine Consensus Statement: Sonography in hypotension and cardiac arrest (SHoC): An international consensus on the use of point of care ultrasound for undifferentiated hypotension and during cardiac arrest. CJEM 2017;19:459–470.
ACEP, Policy Statement: Emergency Ultrasound Guidelines, http://www.acep.org/Clinical--Practice-Management/Ultrasound/.