Reaktör Kinetiği
Özet
Yalçın Şevki Yıldız tarafından kaleme alınan bu bölümde, kimyasal, fiziksel veya biyolojik reaksiyonların gerçekleştiği sistemler olan reaktörler ve reaktör kinetiği incelenmektedir. Reaktörler işletim şekillerine göre kesikli ve sürekli olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Doldur-boşalt tipi olan kesikli reaktörlerde reaksiyon süresince madde girişi ve çıkışı bulunmaz; bekletme süresi boyunca reaktif konsantrasyonu azalırken ürün konsantrasyonu artar ve 0., 1. ile 2. derece reaksiyon kinetikleri uygulanır. Sürekli reaktörlerde ise sürekli madde girişi ve çıkışı olup bekletme süresi hacmin debiye oranına (V/Q) eşittir; madde birikiminin sabit kaldığı kararlı hal esas alınır. Sürekli reaktörler tam karışımlı reaktörler (TKR) ve tapa (piston) akışlı reaktörler (TAR) olarak ikiye ayrılır. Tam karışımlı reaktörlerde içerik iyi karıştırıldığından reaktörün her noktasındaki ve çıkıştaki konsantrasyonlar eşittir ve göller bu tipe örnektir. Tapa akışlı reaktörlerde ise reaksiyon reaktör boyunca sürer, konsantrasyon uzunluk boyunca değişir, ilk giren madde ilk çıkar ve nehirler bu modele örnektir. Karşılaştırmalı analizlerde, aynı bekletme süresinde tapa akışlı reaktörlerin veriminin tam karışımlı reaktörlere kıyasla daha yüksek olduğu ve istenen arıtım verimi için daha düşük bekletme süresi gerektirdiği vurgulanmaktadır. Metinde ayrıca klor temas odaları, oksidasyon hendekleri ve demir giderimi gibi atıksu arıtımı uygulamalarına yönelik matematiksel hesaplamalar ve problemler yer almaktadır.