Acil Serviste Solunum Sıkıntısı Olan Yenidoğana Yaklaşım
Özet
Yenidoğanlarda solunum güçlüğü acil servise sık başvuru nedenlerinden biri olup term bebeklerin %15’inde, geç preterm bebeklerin ise %29’unda görülmektedir. Sezaryen doğum, prematürite, mekonyum boyalı amniyon sıvısı, maternal koryoamniyonit ve doğum sonrası akciğer sıvısının yetersiz emilmesi etyolojide rol oynayan başlıca risk faktörleridir. Acil servise solunum sıkıntısı ile başvuran bir yenidoğanda her şeyden önce hava yolu, solunum ve dolaşım stabilize edilmeli; ardından antenatal öykü sorgulanarak sistemik ve ayrıntılı bir fizik muayene yapılmalıdır. Takipne, burun kanadı solunumu, göğüs duvarı retraksiyonu ve inleme solunum güçlüğünün temel klinik semptomlarıdır. Hastanın klinik durumunu değerlendirmede ve solunum yetmezliği tablosunu derecelendirmede Downes ve Silverman-Anderson skorlama sistemlerinden yararlanılmaktadır. Etyolojik tabloda erken ve geç başlangıçlı yenidoğan pnömonileri (Grup B streptokok, E. coli, stafilokoklar), RSV başta olmak üzere viral etkenlere bağlı gelişen bronşiyolit, prematüre bebeklerde izlenen kronik akciğer hastalığı olan bronkopulmoner displazi (BPD) ve laringomalazi gibi doğumsal üst hava yolu anomalileri yer almaktadır. Tedavi yönetiminde temel ilke acil oksijenizasyon ve perfüzyonun sağlanması, hidrasyon ve metabolik dengenin korunması, erken başlangıçta ampisilin ve aminoglikozid, geç başlangıçta ise vankomisin ve aminoglikozid türevi ampirik antibiyotiklerin seçilmesi ya da destekleyici tedavilerin yürütülmesidir; ağır olgularda ise mekanik ventilasyon uygulanmalıdır.
Referanslar
Edwards MO, Kotecha SJ, Kotecha S. Respiratory distress of the term newborn infant. Paediatr Resp Rev. 2013;14(I):29-36
Hibbard JU, Wilkins I, Sun L, et al; Consortium on Safe Labor. Respiratory morbidity in late preterm births. JAMA. 2010;304(4):419-425
Gouyon JB, Ribakovsky C, Ferdynus C, et al; Burgundy Perinatal Network. Severe respiratory disorders in term neonatas. Pediatr Perinat Epidemiol. 2008:22(I):22-30
Jobe AH. Effects of chorioamnionitis on the fetal lung. Clin Perinatol. 2021; 39(3):441-457
Joshi S, Kotecha S. Lung growth and development. Early Hum Dev. 2007; 83: 789-794.
Hansen T, Corbet A. Disorders of the transition. İn: Taeusch HW, Ballard RA (eds): Avery’s disease of newborn. 7 th edition. Philadelphia: WB Saunders Company; 1998. 613-615.
Lissauer T. Physical examination of the newborn. In Martin RJ, Fanaroff AA, Walsh MC, eds. Fanaroff and Martin’s neonatal-perinatal mediine, 10th edition. Philadelphia, PA: Elsevier Saunders, 2015; pp. 391-406.
Weiner DL. Respiratory distress. In Fleisher GR, Ludwig S, eds. Textbook of pediatric emergency medicine, 6th edition. Philadelphia, PA: Lippincott Williams& Wilkins, 2010; pp.551-63.
Warren JB, Anderson JM. Newborn respiratory disorders. Pediatr Rev. 2010;31(12):487-495.
Silwerman WA, Andersen DH. Acontrolled clinical trial of effects of water mist on obstructive respiratory signs, death rate and necropsy findings among premature infants. Pediatrics 1956;17:1-10.
Sasidharan P. An approach to diagnosis and management of cyanosis and tachypnea in term ifants. Pediatr Clin North Am 2004;51(4):999-1021.( Pubmed: 15275985)
Mishra, S, Agarwal, R, Jeevasankar, M, et al; (2008), Apnea in The Newborn, İndian Journal of Pediatrics, 75(1), 57-61.
Picona, S, Aufieri, R, Paolillo, P, Apnea Of Prematurity: Challenges And Solutions, Research And Reports in Neonatology, 2014, 4, 101-109. )
Hooven TA, Polin RA. Pneumonia. Semin Fetal Neonatal Med. 2017;22(4):206-13.
Barnet E, Klein J. Bacterial infections of the respiratory tract. In: Wilson C, Nizet V, Maldonado Y, et al; Infectioous Disease of the Fetus and Newborn infant. 8 ed., Philadelphia: Elsevier Saunders, 2015: 278-296.)
Nissen MD. Congenital and neonatal pneumonia. Pediatr Respir Rev.2007;8(3):195-203.
Alan se, o. Congenital pneumonia. J Pediatr Sci. 2013;9(1) 52-7.
Cleveland RH. A radiologic update on medical diseases of the newborn chest. Pediatr Radiol. 1995;25:631-7.
Amerian Academy of Pediatrics Subcommittee on diagnosis and management of bronchiolitis. Diagnosis and management of bronchiolitis. (Pediatrics 2006; 118: 1974-1793.
Schroder A, and Mansbach JM. Recent evidence on the management of the bronchiolitis. Curr Opin Ped 2014;26:328-33.
Stein RT, Bont LJ, Zar H, et al. Respiratory syncytial virus hospitalization and mortality: Systematic review and meta-analysis. Pediatr Pulmonol 2017;52:556.
Turkish Neonatal Society. The seasonal variations of respiratory syncytial virüs infections in Turkey: a 2-year epidemiological study. Turk J Pediatr 2012; 54: 216-222.
Alan S, Erdeve O, Cakir U, et al. Outcome of the respiratory syncytial virüs related acute lower respiratory tract infection among hospitalized newborns: a prospective multicenter study. J Matern Fetal Neonatal Med 2016; 29: 2186-93.
Lambert L, Sagfors AM, Openshaw PJ, Culley Fj. Immunity to RSV in Early- life. Front Immunol 2014; 5: 466.
Subcommittee on diagnosis and management of bronchiolitis. Diagnosis and managment of bronchiolitis. Pediatrics 2006; 118:1974-1973.)
Jobe AH, Bancalari E. Bronchopulmonary dysplasia. Am J Respir Care Med 2001; 163: 1723-29.)
Greenough A. Bronchopulmonary dysplasia: long term follow up. Pediatr Resp Rev 2006; 7S: S189-S191.
Kerstine KH, Van Natta TL, Burkhart HM, DeArmond DT. Congenital lung diseases. İn Sellke FW, del Nido PJ, Swanson SJ, ed Sabiston&Spencer Surgery Of The Chest, vol 1.8th Ed. Philadelphia, Saunders Elsevier; 2010: 129-50 (CrossRef)
Otteson TD, Arnold JE. Upper airwey lesions in the neonate. In Martin RJ, Fanaroff AA, Walsh MC eds. Fanaroff and Martin’s neonatal- perinatal medicine, 10th edition. Philadelphia, PA: Elsevier Saunders, 2015; pp. 1147-1156.)
Tunçbilek G, Ozgur F, Balcı S. 1229 yarık dudak ve damak hastasında görülen ek malformasyon ve sendromlar. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergsi 2004;47:172-176.