GEÇ ANTİK DÖNEM’DE ANAZARBOS VE ÇEVRESİ: KIRSAL YERLEŞİMLER VE EKONOMİK DURUM

Yazarlar

Ümit Çakmak

Özet

Geç Antik Dönem'de Roma İmparatorluğu'nda yaşanan siyasi krizler, askeri harcamalar, yüksek enflasyon ve para politikasındaki bozulmalar, yerleşim düzenini ve toplumsal yapıyı derinden dönüştürmüştür. Bu süreçte vergi muafiyeti ve yasal imtiyazlar kazanan Kilise, özellikle kırsal alanlarda idari ve ekonomik gücünü artırarak belirleyici bir kurum haline gelmiştir. Ovalık Kilikia Bölgesi'nin verimli tarım arazilerinin merkezinde konumlanan Anazarbos kenti, İpek Yolu ticareti sayesinde bu dönemde dikkate değer bir kalkınma yaşamıştır. 4. ve 7. yüzyıllar arasında Sasani ile Isauria tahribatları ve yıkıcı depremler sebebiyle etrafı surlarla çevrilen kentte, geleneksel ızgara şehir planı terk edilmiş; Havariler Kilisesi gibi görkemli Hristiyan mimarisi örnekleri ön plana çıkmıştır. Anazarbos'un kuzeyindeki kırsal yerleşimlerde zeytinyağı, şarap ve tahıl üretimi ivme kazanmış, bu yaşamsal ürünler Kilikia LR serisi amphoralarla iç pazarın yanı sıra Avrupa'dan Çin ve Hindistan'a kadar uzanan geniş bir coğrafyaya ihraç edilmiştir. Kırsal alanda rahipler idari yetkiler üstlenmiş; ticari büyüme, ekonomik ayrıcalıklar ve dinsel tartışmaların etkisiyle bölgede çok sayıda kilise inşa edilmiştir. Sonuç olarak Anazarbos, yaşadığı kentsel ve mimari değişimlere karşın zengin tarımsal kaynakları, kara ve deniz ticaret yolları üzerindeki stratejik konumuyla Geç Antik Çağ boyunca bölgesel bir ekonomik güç olarak varlığını sürdürmüştür.

Referanslar

Başoğlu 2009 Başoğlu, İ.M., Antik Çağda Kilikya Bölgesinde Zeytinyağı Üretimi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Beşaltı 2017 Beşaltı, K., “Didymoi: İkiz Adalar’ın Arkeolojik Potansiyeli Hakkında İlk Tespitler ve Düşünceler”, Tarih Okulu Dergisi, Haziran 2017, Yıl 10, Sayı, XXX, 297-314.

Canevello - Özyıldırım Canevello, S. A.,- Özyıldırım, M., “Constantinopolis Tahtında Isaurialı Bir İmparator Zeno”, Lucerna, Klasik Filoloji Yazıları, Yaşam Öyküsü, İstanbul, 4, 16-28

Cicci 2013 Cicci, E.C., “The Bathing Complexes of Anazarbos and the Baths of Cilicia”, Adalya XVI, 141-166.

Croke 2006 Croke, B., “Justinian, Theodora, And The Church Of Saints Sergius And Bacchus”, Dumbarton Oaks Papers, Vol. 60, 25–63.

Çakmak 2010a Çakmak, Ü., Dağlık Kilikia Bölgesi’nde Karakabaklı Antik Yerleşimi: Arkeolojik Buluntular, Bölgesel Yerleşim Düzenlemesi ve Tarımsal Organizasyon Açısından İncelenmesi, Mersin Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Çakmak 2010b Çakmak, Ü., “Güneydoğu Isauria Bölgesinde Bulunan Karakabaklı Tetrapylonları”, Gephyra, Sayı, 7, 73-87.

Çakmak 2011 Çakmak, Ü., “Geç Antik Dönem’de Cilicia ve Isauria’da Kilise Sayısının Artış Nedenleri Üzerine Bir Deneme”, Selevcia Ad Calycadnum, Sayı, 1, 167-182.

Durukan 2015a Durukan, M., “Anazarbus, Aegeai ve Tarsus Kentlerinin Ticaret Yollarıyla Bağlantısı”, Çukurova Araştırmaları Dergisi, C.1, S.1, s.1-7.

Durukan 2015b Durukan, M.,“ Geç Antik Çağ’da Doğu Akdeniz’deki Ekonomik Gelişmenin Nedenleri: İpek Yolu ve Baharat Yolu’nun Rolü, LR1 Amphoraları ve Kilikia’daki Diğer Kanıtlar”, Adalya, XVIII, 241-257.

Ertekin 201 Ertekin, E., “İlkçağ’da Tarsus “Ketenciler”i ve Ketenleri” Olba, 11, 155–175.

Feissel 1987 Feissel, D., “Nouvelles donnés sur I’institution du πατερ τες πολεος. Inscriptions de Cilicie”, Monographies, 4, 215–220.

Gülşen 2007 Gülşen, F. F., “Wall Heating Systems in the Roman Period Lycian Baths -The Examples from Patara and Tlos”, Adalya X, 223-258.

Gough 1952 Gough, M., “Anazarbus” Anatolian Studies”, 2, 85-150.

Gough 1972 Gough, M., “The Emperor Zeno and Some Kilikian Churches”, Anatolian Studies, Vol. 22, Special

Number in Honour of the Seventieth Birthday of Professor Seton Lloyd, 199– 212.

Gregory 2008 Gregory, E., Bizans Tarihi. (Çev. Esra Ermert), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Harries 1999 Harries, J., “Geç Roma Dönemi’nde Gallia’da Hıristiyanlık ve Kent”, Geç Antik Çağda Kent, İstanbul, 74-95.

Howgego 1998 Howgego, C., Sikkelerin Işığında Eskiçağ Tarihi, (Çev. Oğuz Tekin). İstanbul

Mietke 1999 Mietke, G., “Die Apostelkirche von Anazarbos und Syrien,” Olba, 2, 227–239.

Mietke 2009 Mietke, G., “Monumentalisierung Christlicher Heiliger In Kilikien In Frühbyzantinischer Zeit”, Olba, XVII, 117-140.

Hid – Hellenkemper, 1990 Hild F. – Hellenkemper H., Kilikien und Isaurien, TIB 5, Wien.

Jones 1957 Jones, A. H. M., “Capitatio and Iugatio” The Journal of Roman Studies, Vol. 47, No, 1/2, 88–94.

Kaya 2008 Kaya, M. A., Roma’nın Afrikalı İmparatoru Septimius Severus, İstanbul

Kydyrali 2016 Kydyrali, D., “Medeniyetler Diyaloğu İnşasında İpek Yolu’nun Önemi”, Yükselen İpek Yolu, cilt,2, Ankara, 89-103.

Lepelley 1999 Lepelley, C., Geç Roma Döneminde Afrika’da Klasik Kentin Sürekliliği ve Düşüşü, Geç Antik Çağda Kent, İstanbul, 48-73.

Liebeschuetz 1999 Liebeschuetz, J. H. W. G., Antik Kentin Sonu Geç Antik Çağda Kent, İstanbul.

Liebeschuetz 2001 Liebeschuetz, J. H. W. G., The Decline And Fall Of The Roman City, Oxford.

Margoliouth 1915 Margoliouth, D. S., “Notes on Syriac papyrus fragments from Oxyrhynchus”, The Journal of Egyptian Archaeology, Vol, 2, No, 4, (Oct.), 214–216

Özaktürk 2009 Özaktürk, F. G., “Cicero Tarihin Akışını Değiştiren Söylevler: Orationes Philippicae”, Doğu Batı, Düşünce Dergisi, Romalılar I, Yıl, 11, sayı, 49, 125–157.

Özyıldırım 2007 Özyıldırım, M., “Ariminum ve Seleucia ad Calycadnum konsilleri 359 İkiz Konsiller Yılı”, Olba, 15, 103–144.

Parasız 2006 Parasız, İ., Makro Ekonomi, Bursa.

Posamentir – Sayar 2006 Posamentir, R. – Sayar, M. H., “Anazarbos: ein Zwischenberichtaus der Metropole des Ebenen Kilikien”, IstMitt, 56, 317-357.

Posamentir 2011 Posamentir, R., “Anazarbos in LateAntiquity” Archaeology and the Cities of Asia Minor in Late Antiquity, Kelsey Museum Publications, 6, 205-224.

Roueché 1979 Roueché, C., “A New Inscription from Aphrodisias and The title τες πολεος”, Greek, Roman and Byzantine Studies, 20, 173–185

Sayar 1993 Sayar H. M., “ Doğu Kilikya’da Epigrafi ve Tarihi-Coğrafya Araştırmaları, 1991, Ast 10, 175-198.

Sayar 1994 Sayar, H. M., “ Doğu Trakya’da Epigrafi ve Tarihi-Coğrafya Araştırmaları, 1992, Ast 11, 129-136

Sayar 1995 Sayar, M. H., “Kilikya’da Epigrafi ve Tarihi Coğrafya Araştırmaları 1993”, 12,Araştırma Sonuçları Toplantısı, 39–60.

Sayar 1996 Sayar, H. M., “Kilikya’da Epigrafi ve Tarihi Coğrafya Araştırmaları, Ast 13, 55-66.

Sayar 2000 Sayar, M. H., “Kilikya’da Epigrafi Ve Tarihi Coğrafya Araştırmaları 1998”, Ast 17, 237–244.

Sayar 2001 Sayar, M. H., ““Kilikya’da Epigrafi ve Tarihi Coğrafya Araştırmaları”, Ast 18, 275-288.

Sayar 2003 Sayar, H. M., “Kilikya’da Epigrafi ve Tarihi Coğrafya Araştırmaları”, 20b, 59-70.

Sayar 2005 Sayar, H. M., “Kilikya Yüzey Araştırmaları 2003”, 22. Ast-b, 219-228

Sayar 2006 Sayar, H. M., “Kilikya Yüzey Araştırmaları 2004”, Ast 23, 1-12.

Sayar 2009 Sayar, M. H., “Geç Antik Devir”, Doğu Batı, Düşünce Dergisi, Romalılar I, Yıl, 11, S, 49, 235–261.

Sayar - Konyar 2007 Sayar, M. H., Konyar, E., “Kozan (Adana) Arkeolojik Kültür Varlıkları Envanter Çalışması 2005”, TÜBA Kültür Envanteri Dergisi 6, 37-46.

Şenol 2003 Şenol, A. K., Marmaris müzesi ticari amphoraları. Ankara.

Şenol 2003 Şenol, K., “Antik Dönem Ekonomik Kurgusunda Seramik Buluntularının Yeri, Sorunlar”, Olba, 12, 125–138.

Tekin 2009 Tekin, O., “Roma Devletinde Para Ve Ekonomi”, Doğu Batı, Düşünce Dergisi, Romalılar I, Yıl, 11, Sayı, 49, 265–274.

Tezcan 2014 Tezcan, M., “İpek Yolu’nun İran Güzergâhı ve İpek Yolu Ticaretine İran Engellemesi”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi Sayı 3/1 2014 s. 96-123.

Turner 1952 Turner, E. G., “Roman Oxyrhynchus”, The Journal of Egyptian Archaeology, Vol, 38, 78–93.

Yıldırım 2016 Yıldırım, K., İktisada Giriş-I, T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 3277, Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 2140, Eskişehir.

Wassink 1991 Wassink, A., “Inflation and Financial Policy Under The Roman Empire To The Price Edict Of 301 A.D.”, Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, Vol. 40, No, 4, 465–493.

Woolf 1992 Woolf, G., “Imperialism, Empire and The Integration of The Roman Economy”, World Archaeology, Vol. 23, No. 3, (Feb.), 283–293.

Sayfalar

195-209

Yayınlanan

10 Ocak 2022

Lisans

Lisans