ANAVARZA YÖRESİNE TÜRK BOYLARININ YERLEŞİMİ
Özet
Anavarza, eski Kilikya’nın Yukarı Çukurova bölgesinde stratejik ve tarihi bir konumda yer almaktadır. Türklerin bölgeye ilk gelişi 786 yılında Abbasi orduları bünyesinde kurulan Avasım ve Sugur adı verilen uç sınır kentleri vasıtasıyla gerçekleşmiştir. 1071 Malazgirt Zaferi'nin ardından Selçuklu döneminde Yüreğir, Kınık, Bayındır, Salur, Avşar ve Farsak gibi Oğuz Türk boyları bölgeye yoğun olarak göç etmiştir. Yöre zamanla Karamanoğulları, Dulkadiroğulları ve 1352 yılında Adana merkezli olarak kurulan Ramazanoğulları beyliklerinin egemenliği altına girmiş, 16. yüzyılın başlarında ise Osmanlı Devleti'nin yönetimine katılmıştır. 1865 yılında Fırka-i İslahiye adı verilen reform ordusunun yerel derebeylerini sindirmesi ve konar-göçer aşiretleri zorunlu iskâna tabi tutması neticesinde Avşar, Cerit, Bozdoğan, Farsak, Sırkıntı, Tatar, Akkoyunlu ve Tacirli gibi oymaklar köyler kurarak yerleşik hayata geçiş yapmıştır. Bu tarihsel, siyasal ve toplumsal dönüşüm süreci, yörede son derece zengin bir zemin bulan halk kültürünün gelişmesini sağlamıştır. Bölge aşiretlerinden yetişen ünlü halk ozanlarından Karacaoğlan lirik tarzda şiirler ve güzellemeler söylerken, Dadaloğlu zorunlu iskâna ve haksızlıklara karşı epik üslupta koçaklamalar söylemiştir. Yörede yetişip büyüyen dünyaca ünlü yazar Yaşar Kemal ise Çukurova’nın zengin etnografyasını, çeltik tarımını ve ağa-köylü çatışmalarını romanlarına konu etmiştir. Ayrıca Bozdoğan aşiretinin dokuduğu kök boyalı Karatepe ve Çığcık kilimleri ile Oğuz tamgalarını yansıtan geleneksel yanış motifleri yöre folklorunun en önemli simgeleri haline gelmiştir.
Referanslar
Akif Bilge ÇELİK. Fıkra-i islahiye 2008- Kahramanmaraş
Ali Rıza YALKIN (Yaman). Cenupta Türkmen Oymakları 1. Ve 2. Cilt. Kültür Bakanlığı yayınları 1977- Ankara
Ahmet Refik ALTINAY Anadoluda Türk Aşiretleri (1559-1786) Enderun kitapevi 1989- İstanbul
Ahmet Ziya ÖZDEMİR Avşarlar ve Dadaloğlu. Dayanışma yayınları. 1985- Ankara
Cevdet Paşa. Tezakir. Türk Tarih Kurumu 1991- Ankara
Dr. Davut YELİN Şu Bizim Yörükler. Karahan kitabevi 2014-Adana
Doç. Dr. Hilmi BAYRAKTAR. Kırım savaşı sonrası Adana Eyaletine Nogay Göçü ve iskanları (1859-1861) Bilig Bahur sayı: 45 2008- Konya.
Doç. Dr. İsmail GÖRKEM Türk Edebiyatında Ağıtlar, Çukurova Ağıtları. Akçay yayınları 2001-Ankara
Mustafa ALKAN. Adana Vakıfları. Türk Tarih Kurumu 2014-Ankara
Mustafa Necati KARAER. KARACAOĞLAN Tercüman 1001 Temel Eser.
Ulla YOHANSEN, 50 Yıl Önce Türkiye de Yörüklerin Yayla Hayatı. Çeviren: Mualla Poyraz. Kültür ve Turizm Bakanlığı 2005-Ankara
Yaşar KEMAL. Ağıtlar. Adam yayınları İstanbul 1997