OBEZİTE ÇALIŞMALARINDA EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
Özet
Bu çalışma, obezite araştırmalarında kullanılan epidemiyolojik yöntemleri ve ilgili ölçekleri incelemektedir. Epidemiyoloji; hastalıkların sıklığını, nedenlerini ve çözüm yollarını araştıran toplum bilimidir. Obezite çalışmalarında epidemiyolojik araştırmalar temel olarak gözlemsel, deneysel ve metodolojik araştırmalar olarak üç ana başlıkta sınıflandırılır. Gözlemsel araştırmalar; hastalığın dağılımını inceleyen tanımlayıcı çalışmalar ile kesitsel, vaka-kontrol ve kohort araştırmalarını kapsayan analitik çalışmalardan oluşur. Kesitsel araştırmalar belirli bir zaman dilimindeki hastalığın prevalansını belirlerken; vaka-kontrol çalışmaları sonuçtan nedene yönelik geriye dönük (retrospektif), kohort çalışmaları ise nedenden sonuca doğru ilerleyen ileriye dönük (prospektif) izlem imkânı sunar. Deneysel araştırmalar müdahale içeren ve neden-sonuç ilişkisini en güçlü gösteren yöntemlerdir. Metodolojik araştırmalar ise tanı ve ölçüm araçlarının geçerlik ve güvenirlik analizlerini gerçekleştirir. Ayrıca mevcut çalışmaların verilerini yeniden değerlendiren meta-analiz yöntemi de obezite araştırmalarında sıkça kullanılır. Araştırmalarda verilerin doğru toplanabilmesi adına Obezite Önyargı Ölçeği, Obezite Farkındalık Ölçeği, Sağlık İnanç Modeli Ölçeği, Yaşam Stili Davranışları Kontrol Listesi, Üç Faktörlü Beslenme Anketi ve Lezzetli Yeme Motivasyonları Ölçeği gibi geçerliği kanıtlanmış çeşitli ölçüm araçlarından yararlanılmaktadır. Bilimsel çalışmaların sağlam epidemiyolojik temeller üzerine inşa edilmesi, elde edilen sonuçların güvenilirliğini ve kalitesini doğrudan artırmaktadır.
Referanslar
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (2019). Obezite tanı ve tedavi kılavuzu 2019. (30/03/2021 tarihinde https://temd.org.tr/admin/uploads/tbl_kilavuz/20190506163904-2019tbl_kilavuz5ccdcb9e5d.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Morris JN. Uses of epidemiology. Br Med J. 1955;2(4936):395.
Günay O. (2011). Temel Epidemiyoloji. Öztürk Y, Günay O (Ed.). Halk Sağlığı Genel Bilgiler içinde (s.793-854). Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları.
Tezcan SG. (2017). Temel Epidemiyoloji. Hipokrat Kitabevi.
Gordis L. (2014). Epidemiology (5th ed). Elsevier Saunders.
Chen C, Zhang Y, Sun W, et al. Investigating the relationship between precocious puberty and obesity: a cross-sectional study in Shanghai, China. BMJ Open. 2017;7(4):e014004.
Melville CA, Cooper S-A, McGrother CW, et al. Obesity in adults with Down syndrome: a case-control study. J Intellect Disabil Res. 2005 Feb;49(2):125–33.
Pyko A, Eriksson C, Lind T, et al. Long-Term Exposure to Transportation Noise in Relation to Development of Obesity—a Cohort Study. Environ Health Perspect. 2017;125(11):117005.
Taveras EM, Marshall R, Sharifi M, et al. Comparative Effectiveness of Clinical-Community Childhood Obesity Interventions. JAMA Pediatr. 2017 Aug 7;171(8):e171325.
Lee A, Lim W, Kim S, et al. Coffee Intake and Obesity: A Meta-Analysis. Nutrients. 2019;11(6):1274.
Türkiye Ölçme Araçları Dizini (TOAD). (30/03/2021 tarihinde https://toad.halileksi.net/ adresinden ulaşılmıştır).
Ercan A, Akçil Ok M, Kızıltan G, et al. Sağlık Bilimleri Öğrencileri İçin Obezite Önyargı Ölçeğinin geliştirilmesi: GAMS 27-Obezite Önyargı Ölçeği. DBHAD Uluslararası Hakemli Beslenme Araştırmaları Derg. 2015;3(2):29–43.
Allen A. Effects of educationalıntervention on children’sknowledge of obesity risk factors. (Phd Thesis). Carroll College. 2011.
Kafkas ME, Özen G. Obezite Farkındalık Ölçeği’nin (Ofö) Türkçeye uyarlanması: Bir geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Derg. 2014;1(2):1–15.
Dedeli O, Fadiloğlu C. Development and Evaluation of the Health Belief Model Scale in Obesity. TAF Prev Med Bull. 2011;10(5).
Uluk N, Yıldırım JG. Çocukluk Çağı Obezitesine Yönelik Yaşam Stili Davranışları Kontrol Listesi Türkçe formun geçerlik ve güvenilirliği. Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastan Derg. 2020;30(1):72–83.
Kıraç D, Kaspar EÇ, Avcılar T, et al. Obeziteyle ilişkili beslenme alışkanlıklarının araştırılmasında yeni bir yöntem “Üç Faktörlü Beslenme Anketi.” Clin Exp Heal Sci. 2015;5(3):162–9.
And A, Sylvester MD, Turan B, et al. The Turkish Palatable Eating Motives Scale (T-PEMS): utility in predicting binge-eating eating and obesity risk in university students. Eat Weight Disord - Stud Anorexia, Bulim Obes. 2018;23(4):527–31.