Yerli Kuzu Fabrikası Sakız Koyunu
Özet
Bu kitap, Türkiye'deki yerli kuzu fabrikaları hakkında bilgi vermek amacıyla yazılmıştır. Yazarlar, Saim Boztepe, İbrahim Aytekin, Özcan Şahin ve Gizem Coşkun'dur. Kitap, 2022 yılında Konya'da yayımlanmıştır. Yerli kuzu fabrikalarının önemi vurgulanarak, yerli hayvanların verim düşüklüğü konusunda yapılan araştırmalara değinilmektedir. Yerli sığırların ticari olarak kullanılmasının mümkün olmadığı belirtilerek, yerli sığır ırklarının dağıtılarak fakir köylü işletmelerine yardımcı olabileceği ifade edilmektedir. Ayrıca, yerli koyun ırklarının verim düşüklüğü ile ilgili yanlış bir algının olduğu ve bu ırkların aslında yeterli verime sahip olduğu vurgulanmaktadır. Sakız koyununun et, süt ve döl verimi açısından önemli bir ırk olduğu belirtilerek, yerli koyun ırklarının korunması gerektiği vurgulanmaktadır. Kitap, yerli kuzu fabrikalarının önemini ve yerli ırkların değerini anlatarak, bu alanda çalışanlara ve ilgilenenlere rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
This book is written to provide information about domestic lamb factories in Turkey. The authors are Saim Boztepe, İbrahim Aytekin, Özcan Şahin, and Gizem Coşkun. The book was published in Konya in 2022. The importance of domestic lamb factories is emphasized, and research on the low productivity of domestic animals is discussed. It is stated that domestic cattle cannot be used commercially and that distributing domestic cattle breeds can help poor rural enterprises. Additionally, it is emphasized that there is a misconception about the low productivity of domestic sheep breeds and that these breeds actually have sufficient yield. The book highlights the importance of the Chios sheep breed in terms of meat, milk, and fertility yield and emphasizes the need to preserve domestic sheep breeds. The aim of the book is to guide those working in this field and those interested by explaining the importance of domestic lamb factories and the value of domestic breeds.
Referanslar
Abbas, S. F., Allah, M. A., Allam, F. M., & Aboul-Ella, A. A. (2010). Growth performance of Rahmani and Chios lambs weaned at different ages. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 4(7), 1583-1589.
Abd Allah M., S. F. Abass and F. M. Allam, 2011. Factors affecting the milk yield and composition of Rahmani and Chios sheep. International Journal of Livestock Production Vol. 2 (3), pp. 024-030, March 2011 Available online at http://www.academicjournals.org/IJLP ISSN 2141-2448 © Academic Journals Full Length Research Paper
Aboul-naga, A.M. and M. H. Fahmy, 1988. Crossbreeding For Improving Fecundity In Native Sheep. Small Ruminant Resesarch and Development in the Near East, Prooceedings of a workshop held in Cario, Egypt, 2-4 November 1988
Akçapınar H (2000): Koyun Yetiştiriciliği. Yenilenmiş 2. Baskı, ISBN: 975-96978-1-5, İsmat Matbaacılık, Ankara-Türkiye.
Akçapınar H., N. Ünal, F. Atasoy, 2005. The Effects of Early Age Mating on Some Production Traits of Bafra (Chios X Karayaka B1) Sheep. Turk J Vet Anim Sci 29 (2005) 531-536 © TÜBİTAK 531.
Akçapınar H. ve N. Ünal, 2011. Bafra Koyunu. Samsun Sempozyumu
Altınsoy, B. 2022. Cis-Trans Yağ Asitleri, Lipidler https://gavsispanel.gelisim.edu.tr/document/baltinsoy/20200323142206062_60915525-ded5-43d9-9502-937fa326d4d9. Erişim Tarihi: 14.01.2022.
Anonim, 1982. Sığır, Koyun, Keçi, At, Manda ve Deve ile İlgili Terimler ve Tanımlar. TSE Standardı, TS-3739, Nisan, 1982.
Anonim, 2021. Sakız. Koyun Yetiştiriciliği (tarimorman.gov .tr). Erişim Tarihi: 1.10.2021.
Anonim, 2022. Omega-6 yağ asitleri, https://veteriner.erciyes. edu.trhttps://veteriner.erciyes.edu.tr/Uploads/files/OMEGA%203%20VE%206%20LAR(1).ppt. Erişim tarihi: 10.01.2022.
Anonim 2022a, Cis-trans izomerizm, https://stringfixer.com/tr/ Cis-trans_isomerism, Erişim Tarihi: 13.01.2022.
Anonymous, 2020a. Breeds of Livestock - Chios Sheep http://afs.okstate.edu/breeds/ sheep/chios. Erişim Tarihi: 5.10.2020.
Anonymous, 2020b. Chios Sheep. https://en.wikipedia.org/wiki /Chios_sheep, Erişim Tarihi: 16.09.2020
Anonymous 2021a. Breeds of Livestock - Chios Sheep, http://afs.okstate.edu/breeds/sheep/ chios, Erişim Tarihi: 20.05.2021.
Constantinou, A. 1985. Ruminant Livestock Genetic Resources in Cyprus. http://www.fao.org/3 /r2868t/r2868t.pdf#page=8, Erişim Tarihi: 5.05.2021.
Arıtürk, B., Akçapınar, H., Aydoğan, I. and Bayrak, S. 1987. Improvement of the production of Karayaka sheep by crossbreeding. Doğa, Veterinerlik ve Hayvancılık, 11 : 1-5.
Basdagianni Z., E. Sinapis and G. Banos. 2019. Evaluation of reference lactation length in Chios dairy sheep Animal, 13:1, pp 1–7 © The Animal Consortium 2018 doi:10.1017/S1751731118000769.Baysal, A. 2007. Konjuge linoleik asit: kronik hastalıkların Önlenmesi ve tedavisi yönünden Değerlendirilmesi, Beslenme ve Diyet Dergisi / JNutr and Diet 35(I):5-7/2007
Boztepe, S., 2015. Koyun Yetiştiriciliği, Selçuk Üniversitesi Basımevi Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Teknik Bilimler MYO Basım Yayın Teknolojileri Atölyesi Alaeddin Keykubat Yerleşkesi 42070 Selçuklu KONYA
Boztepe, S., Karabacak, A, Cufadar Y., Yıldırım, İ., Aytekin, A., 2014. Genel hayvan Yetiştirme (Genel Zootekni), Desen Ofset Matbaacılık, KONYA
Ceyhan A., İ. Erdoğan, T. Sezenler, 2007. Gen Kaynağı Olarak Korunan Kıvırcık, Gökçeada ve Sakız Koyun Irklarının Bazı Verim Özellikleri, Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 4(2) 211-218.
Charon K. M., 1993. Morphological characteristics of udders as selection criteria for improvement of mammary gland health and productivity of sheep. 3. Simulated selection for improvement of mammary gland health and productivity. Journal of Animal and Feed Sciences, 2, 129-136.
Çelebi Ş., A. Kaya, 2008. Konjuge Linoleik Asitin Biyolojik Özellikleri ve Hayvansal Ürünlerde Miktarını Artırmaya Yönelik Bazı Çalışmalar, Hayvansal Üretim 49(1): 62-68.
Dellal, G., 2005. Hayvansal Lifler, Lisansüstü Ders Notları, Basılmamış, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Anabilim Dalı, Ankara. https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/33865/mod_resource/content/0/10_Hafta.pdf, Erişim tarihi: 10.01.2022
Düzgüneş O., A. Eliçin, N. Akman, 1996. Hayvan Islahı (III: Baskı), Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Yayın No: 1437, Ders Kitabı: 419, Ankara.
Economides S., E. Georghiades and M. Hadjipanayiotoli, 1987. Effects of Bentonite Feeding on The Pre- and Post-Weaning Performance of Chios Ewes and Lambs. Technical Bulletin Issn 0070 - 2315 95, Cyprus Agricultural Research Institute Ministry of Agriculture and Natural Resources. http://news.ari.gov.cy /publications/tb95-economides.pdf. Erişim Tarihi: 9.11. 2020.
Economides, S., C. Photiou and C. Heracleous, 1993. Performance of East Friesian By Chios And Purebred Chios Ewes And Lambs in A Commercial Flock. Miscellaneous Reports 54 ISSN 0253-6749,http://news.ari.gov.cy/publications/mr54-economides .pdf, Erişim Tarihi: 24.01.2022
Ekiz B., A.Yilmaz, M. Ozcan, C. Kaptan, H. Hanoglu, I. Erdogan, H. Yalcintan, 2009. Carcass measurements and meat quality of Turkish Merino, Ramlic, Kivircik, Chios and Imroz lambs raised under an intensive production system. Meat Science 82 (2009) 64–70.
Ekiz B., A. Yılmaz , A. Yakan , H. Hanoglu , C. Kaptan, 2018. Breed influence on finishing performance and meat fatty acid composition in lambs raised under an intensive production system, Large Animal Review 2018; 24: 121-128 121.
Esen F.,N. Yıldız. 2000. Akkaraman, Sakız X Akkaraman
Melez (F1 ) Kuzularda Verim Özellikleri. I. Büyüme, Yaşama Gücü, Vücut Ölçüleri, Turk J Vet Anim Sci 24 (2000) 223–231 © TÜBİTAK
Erçoşkun H., Uğuz Ş. ve Kıralan M. 2005. Konjuge Linoleik Asit, Gıda Mühendisliği Dergisi, 19:42-46
Fox, C.W., Chaaban, R., Hardison, W.A., Badawi, S.M., Choueri, E. and Maalouf, M., 1971. Selection and breeding programs of Awassi and Chios sheep. Magon: serie scientifique, ARI-Lebanon 36,45 pp
Gelasakis, A. I., G. E. Valergakis, P. Fortomaris, and G. Arsenos. 2010. Farm conditions and production methods in Chios sheep flocks. J. Hell. Vet. Med. Soc. 61:111–119.
Gelasakis A.I., G. Arsenos, G.E. Valergakis, G. Oikonomoua, E. Kiossis, G.C. Fthenakis. 2011. Study of factors affecting udder traits and assessment of their interrelationships with milking efficiency in Chios breed ewes. Small Ruminant Res. (2011), doi:10.1016/j.smallrumres.2011.09.045.
Gelasakis A. I., G. E. Valergakis, G. Arsenos, and G. Banos, 2012. Description and typology of intensive Chios dairy sheep farms in Greece. Journal of Dairy Science Vol. 95 No. 6.
Güngör İ, H. Akçapınar, 2013. Bafra genotipinin AFışıknkara şartlarında verim özellikleri (The Production Traits of Bafra Sheep Reared in Ankara Conditions), Lalahan Hay. Araşt. Enst. Derg. 2013, 53 (2) 59-73.
Güngör, Ö. F., N. Ünal, 2020. Some production characteristics of Bafra, Akkaraman, Bafra × Akkaraman F1 and B1 sheep genotypes. Ankara Univ Vet Fak Derg, 67, 335-342, 2020 DOI: 10.33988/auvfd.478778
Guirgis R. A., 1988. Potential sheep and goat breeds in the near east. Small Ruminant Resesarch and Development in the Near East, Prooceedings of a workshop held in Cario, Egypt, 2-4 November 1988.
Karadaş B., S. Göktürk, İ. Daşkıran, T Savaş, 2015. Çanakkale İlinde Genotip Temelli Farklılaşan Koyunculuk Üretim Sistemlerinin Kuzu Üretimi Bakımından Karşılaştırılması. 19. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi (3-5 Eylül 2015 /KONYA) 271-277.
Kaymakçı, M. Ve Sönmez, R. 1992. Koyun Yetiştiriciliği, Hasad Yayıncılık, Hayvancılık Serisi 3, İstanbul.
Kaymakçı M. ve T. Taşkın, 2008. Türkiye Koyunculuğunda Melezleme Çalışmaları, Hayvansal Üretim 49(2): 43-5.
Hadjipavlou G., (Project Coordinator), ARI Team Members: D. Fasoula, M. Omirou, I. Ioannides, 2018. Genomic studies of small ruminants, plants and microbes under Cyprus conditions for sustainable production of Halloumi cheese. Agricultural Research Institute, Ministry of Agriculture, Cyprus.
Hatziminaoglu J., Zervas N.P., Boyazoglu J. in Bougler J. (ed.), Tisserand J.-L. (ed.). Prolific dairy sheep breeds in Greece. Les petits ruminants et leurs productions laitières dans la région méditerranéenne Montpellier: CIHEAM Options Méditerranéennes : Série A. Séminaires Méditerranéens; n. 12 1990 pages 25-30.
Işık Adıgüzel S., A. R. Aksoy, 2015. The Reproduction and Livability Traits of Bafra Sheep (Chios x Karayaka B1) at Kazım Karabekir Agriculture Centre. Van Veterinary Journal http://vfdergi.yyu.edu.tr ISSN: 2149-3359.
Işık S (2010): Bafra koyununun (Sakız x Karayaka G1) Kazım Karabekir Tarım İşletmesi şartlarında döl verimi, yaşama gücü ve büyüme özellikleri. Doktora Tezi, Kafkas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kars.
Karadaş B., S. Göktürk, İ. Daşkıran, T. Savaş, 2015. Çanakkale İlinde Genotip Temelli Farklılaşan Koyunculuk Üretim Sistemlerinin Kuzu Üretimi Bakımından Karşılaştırılması, 9. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi (3-5 Eylül 2015 /KONYA) 271.
Katanos, D.J.and Karalazos, B.A., 1986. Study of Chios sheep. I. Early reproductivity, https://agris.fao.org/agris-search/search.do? recordID=GR8900046. Erişim Tarihi 9.11.2020.
Kaymakçı, M. ve Sönmez, R. 1992. Koyun Yetiştiriciliği. Hasad Yayıncılık Hayvancılık Serisi No: 3.
Martin M. · Stefan V., 2017 .Socratic, Q&A Chemistry Topics, What causes an unsaturated fatty acid to have a different shape than a saturated fatty acid?, https://socratic.org/questions/what-causes-an-unsaturated-fatty-acid-to-have-a-different-shape-than-a-saturated-1, Erişim Tarihi: 13.01.2022
Mavrogenis A.P, C. Papachristoforou, P. Lysandrides, A. Roushias,1988. Environmental and genetic factors affecting udder characters and milk production in Chios sheep, Genet. Sel. Evol., 20 (4), 477-488.
Oğan M., 2001. Sakız x Kıvırcık melezi (f1) erkek kuzuların besi performansı ve karkas özellikleri (Fattening Performance and Carcass Characteristics of Chios X Kıvırcık Crossbred (F1) Male Lambs), Lalahan Hay. Arşt. Enst. Derg., 41 (1) 59 – 66.
Oravcová M.,M. Margetín, D. Peškovičová,J. Daňo,M. Milerski, L. Hetényi, P. Polák. 2007. Factors affecting ewe’s milk fat and protein content and relationships between milk yield and milk components Czech J. Anim. Sci., 52, 2007 (7): 189–198.
Önenç S. Soycan, M. Özdoğan, F. E. Ataç, T. Taşkın, 2012. Fattening performance and carcass traits of Chios male lambs fed under traditional and intensive feeding conditions. Trop Anim Health Prod (2012) 44:1057–1062 DOI 10.1007/s11250-011-0040-x
Önenç S. S., M. Özdoğan , A. Aktümsek , T. Taşkın, 2015. Meat quality and fatty acid composition of chios male lambs fed under traditional and intensive conditions, Emirates Journal of Food and Agriculture. 2015. 27(8): 636-642, doi: 10.9755/ejfa.2015.04.068.
Özcan, L., 1989. Küçükbaş Hayvan Yetiştirme II (Koyun ve Yapağı Üretimi) Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Ders Kitabı, No: 106, Adana.
Öztürk E., 2013. Hayvan beslemede lipidler, lisansüstü ders notu, T.C. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü, Yemler ve Hayvan Besleme Anabilim dalı, https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/Erişim Tarihi: 13.01.2022.
Papachristoforou, C., and M. Markou. 2006. Overview of the economic and social importance of the livestock sector in Cyprus with particular reference to sheep and goats. Small Rumin. Res. 62:193–199.
Peşmen, G., 2012. Menemen koyun ırkına ait yapağıların morfolojik, fiziksel ve elementel olarak incelenmesi Zootekni Anabilim dalı doktora tezi, tez no: 2012-003 2012- Türkiye Cumhuriyeti Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. https://acikerisim.aku.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11630/2300/421719.pdf?sequence=1&isAllowed=y, Erişim Tarihi: 24.06.2021.
Ploumi K., S. Belibasaki, G. Triantaphyllidis, 1998. Some factors affecting daily milk yield and composition in a flock of Chios ewes. Small Ruminant Research 28 1998 89–92.
Rustan A. C. and C. A. Drevon, 2005. Fatty Acids: Structures and Properties. https://www.researchgate.net/publication/227992501 Fatty Acids Structures_and_Properties. Erişim Tarihi: 11.01.2022
Sezenler, T, E. Köycü, Y. Yaman, A. Ceyhan, M. Küçükkebapçı, M. A. Yüksel, 2014. Reproductive and Growth Characteristics During The First Age of Kıvırcık, Sakız and Gökçeada Indigenous Sheep Breeds. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 2(3): 106-111.
Sinanoglou V. J., P. Koutsouli, C. Fotakis, G. Sotiropoulou, D. Cavouras, I. Bizelis, 2015. Assessment of lactation stage and breed effect on sheep milk fatty acid profile and lipid quality indices Dairy Sci. & Technol. (2015) 95:509–531 DOI 10.1007/s13594-015-0234-5.
Skapetas B., V. Bampidis, V. Christodoulou , M. Kalaitzidou (2017). Fatty acid profile, somatic cell count and microbiological quality of total machine milk and hand stripped milk of Chios ewes Mljekarstvo 67 (2), 146-154, doi: 10.15567/mljekarstvo.2017.0207.
Sönmez R., M. Kaymakçı, A. Eliçin, E. Tuncel, R. Wassmuth, T. Taşkın, 2009. Türkiye Koyun Islahı Çalışmaları, U. Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2009, Cilt 23, Sayı 2, 43-65 (Journal of Agricultural Faculty of Uludag University).
Yalçın, B. C., 1986. Sakiz. Sheep and goats in Turkey. Fao Animal Production and Protection Paper 60.
Yaranoğlu, B., 2016.Farklı kesim ağırlıklarındaki, Bafra, Akkaraman ve Bafra x AkkaramanF1 kuzularda besi performansı, kesim karkas ve et kalite özellikleri. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı Doktora Tezi, Ankara.
Zervas, N.P., 1965. Contribution to the phenotypic and genetic study of dairy production of the Chios breed (in Greek). Diss. Agric. School of Athens, Greece.
Zervas, N. P., J. Hatjiminaoglou, A. Georgoudis, J. G. Boyazoglu, 1988. Characteristics and experiences of Chios breed. Journal of Agricultural Science in Finland, Vol. 60: 576—584.
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
