Travma Hastasında Hava Yolu Yönetimi
Özet
Travma hastalarında hava yolu yönetimi; hemodinamik dengesizlikler, ajitasyon ve eşlik eden yaralanmalar sebebiyle acil tıp hekimleri açısından hayati ve son derece karmaşık bir süreçtir. Yönetimin temel bileşenlerini hava yolunun değerlendirilmesi, korunması, etkin oksijenizasyon ve ventilasyon oluşturur. Uygulanan teknikler noninvaziv, invaziv, ekstraglottik, glottik ve infraglottik yöntemler başlığı altında toplanır. Noninvaziv yaklaşımlarda travmalı hastalarda çene itme (jaw-thrust) manevrası tercih edilirken, oral ve nazal airway ile balon valf maske kullanılır. Altın standart kabul edilen endotrakeal entübasyon (ETE); hava yolu tıkanıklığı, hipoventilasyon, kalıcı hipoksemi (SaO2 ≤ %90), ağır travmatik beyin hasarı (GKS ≤ 8), hemorajik şok ve kardiyak arrest durumlarında hızlı ardışık entübasyon protokolü uygulanarak gerçekleştirilir. Entübasyon öncesinde LEMON sınıflaması ve 3-3-2 kuralı ile zor hava yolu değerlendirmesi yapılır, preoksijenizasyon ve premedikasyon adımları izlenir. Entübasyonun başarısız olduğu durumlarda LMA, kombitüp, laringeal tüp, videolaringoskop veya fiberoptik sistemler alternatif sunarken; "entübe edilemez, havalandırılamaz" vakalarda acil krikotirotomiye başvurulur. Kafa travmasında sekonder hipoksinin önlenmesi, servikal yaralanmalarda manuel el içi stabilizasyon, maksillofasiyal travmalarda aspirasyon riskinin yönetimi ve hava yolu travmasında agresif pozitif basınçlı ventilasyondan kaçınılması gereklidir. Başarılı hava yolu yönetimi, doğru ekipman ve deneyimli hekim müdahalesiyle mümkündür.
Referanslar
Stahl JL, Miller AC. What's New in Critical Illness and Injury Science? A Look into Trauma Airway Management. Int J Crit Illn Inj Sci. 2020;10(1):1-3. doi:10.4103/IJCIIS.IJCIIS_14_20.
Eshetie D, Getinet H, Abdissa Intubation of emergency traumatic head injury patient outside the operation theatre: Cross-sectional study. International Journal of Surgery Open 2020;26:150-153. doi: 10.1016/j.ijso.2020.09.002.
Mayglothling J, Duane TM, Gibbs M, et al. Eastern Association for the Surgery of Trauma. Emergency tracheal intubation immediately following traumatic injury: an Eastern Association for the Surgery of Trauma practice management guideline. J Trauma Acute Care Surg. 2012;73(5 Suppl 4):S333-40. doi: 10.1097/TA.0b013e31827018a5.
Kovacs G, Sowers N. Airway Management in Trauma. Emerg Med Clin North Am. 2018 ;36(1):61-84. doi: 10.1016/j.emc.2017.08.006.
Reed MJ, Dunn MJ, McKeown DW. Can an airway assessment score predict difficulty at intubation in the emergency department? Emerg Med J. 2005; 22:99–102.
Ron, M. (2019). Rosen Acil Tıp Kavramlar ve Klinik Uygulama. (Doğaç Niyazi Özüçelik, Çev. Ed.). İstanbul:Yeditepe Üniversitesi Yayınevi.
Simon LV, Torp KD. Laryngeal Mask Airway. [Updated 2020 Jul 31]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan-.
van Esch BF, Stegeman I, Smit AL. Comparison of laryngeal mask airway vs tracheal intubation: a systematic review on airway complications. J Clin Anesth. 2017 Feb;36:142-150. doi: 10.1016/j.jclinane.2016.10.004.
Asai T, Shingu K. The laryngeal tube. Br J Anaesth. 2005 Dec;95(6):729-736. doi: 10.1093/bja/aei269.
Healy DW, Maties O, Hovord D, et al. A systematic review of the role of videolaryngoscopy in successful orotracheal intubation. BMC Anesthesiol. 2012 Dec 14;12:32. doi: 10.1186/1471-2253-12-32.
Apfelbaum JL, Hagberg CA, Caplan RA, et al. American Society of Anesthesiologists Task Force on Management of the Difficult Airway. Practice guidelines for management of the difficult airway: an updated report by the American Society of Anesthesiologists Task Force on Management of the Difficult Airway. Anesthesiology. 2013;118(2):251-270. doi: 10.1097/ALN.0b013e31827773b2.
Aziz MF, Dillman D, Fu R, et al. Comparative effectiveness of the C-MAC video laryngoscope versus direct laryngoscopy in the setting of the predicted difficult airway. Anesthesiology. 2012;116(3):629-636. doi: 10.1097/ALN.0b013e318246ea34.
Dillon JK, Christensen B, Fairbanks T, et al. The emergent surgical airway: cricothyrotomy vs. tracheotomy. Int J Oral Maxillofac Surg 2013;42:204-208. doi.10.1016/j.ijom.2012.10.021.
Suppan L, Tramèr MR, Niquille M, et al. Alternative intubation techniques vs Macintosh laryngoscopy in patients with cervical spine immobilization: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Br J Anaesth. 2016;116(1):27-36. doi: 10.1093/bja/aev205.
Barak M, Bahouth H, Leiser Y, Abu El-Naaj I. Airway Management of the Patient with Maxillofacial Trauma: Review of the Literature and Suggested Clinical Approach. Biomed Res Int. 2015;2015:724032. doi: 10.1155/2015/724032.